Kategori: Siyaset

Murat Somer – Milada Dönüş (2015)

Kürt sorununun çözümünün önündeki tarihsel engel ve ikilemler neler?

Bu sorunun yanıtını aramak için Cumhuriyet’in kuruluşundan günümüze uzanan Murat Somer’e göre üç temel ikilemle boğuşup durmaktayız.

Bunlar da, ayrılıkçılık potansiyelinin bertaraf edilememesi, siyasi elitlerin işbirliği eksikliği ve toplumu ortaklaştıracak bir kimliğin yokluğu.

Ulus, millet, ulus-devlet ve devlet-ulus kavramlarını irdeleyerek çalışmasına başlayan Somer,

  • Osmanlı modernleşmesi, yeni Türkiye’nin kuruluşu bağlamında Kürt sorununun neden doğduğunu,
  • 1990’larda değişen bağlamı,
  • 2000’li yıllardaki açılımların neden yeterince başarılı olmadığını,
  • Ve Kürt sorununun çözümündeki düşünsel zaafları, zengin bir bakışla tartışıyor.

Yalnızca sosyal bilim veya siyaset bilimi alanlarında çalışanların değil, Türklerle Kürtlerin ne yöne gittiklerini merak eden herkesin ilgisini çekecek olan ‘Milada Dönüş’ün, 2015 Sedat Simavi Sosyal Bilimler Ödülü’nü kazandığını da belirtelim.

  • Künye: Murat Somer – Milada Dönüş, Koç Üniversitesi Yayınları

Kolektif – Türkiye Dünyanın Neresinde? (2015)

Türkiye’nin coğrafi konumu, siyasetçilerin kullanmayı pek sevdikleri bir cümle.

Bu nitelikli derleme ise, hem ülkede hâkim olan coğrafi kalıpları eleştirel bir jeopolitik yaklaşımla tartışıyor hem de farklı araçlarla jeopolitik dogma ve algıların nasıl üretildiğini gözler önüne seriyor.

Bunun yanı sıra, devlet, ordu, dış politika söylemleri, okul kitapları ile film ve roman gibi popüler kültür ürünlerinde coğrafi algı kalıplarının nasıl “jeopolitik dogma”lara dönüştüğünü gösteren çalışma, genel olarak askeri nedenler ve güvenlik endişeleriyle oluşan bu dogmaların, jeopolitik karşısında siyaseti nasıl sınırlandırdığını ortaya koyuyor.

  • Künye: Kolektif – Türkiye Dünyanın Neresinde?: Hayali Coğrafyalar ve Çarpışan Anlatılar, derleyen: Pınar Bilgin, Murat Yeşiltaş ve Sezgi Durgun, Koç Üniversitesi Yayınları

Doğu Eroğlu – IŞİD Ağları (2018)

Kişileri, ilişkileri, işbirlikleri, kurumları ve şebekeleriyle Türkiye’deki IŞİD örgütlenmesi hakkında çok zengin bir kaynak.

Doğu Eroğlu’nun 2014-2017 arasında Türkiye’nin farklı kentlerindeki saha araştırmaları sırasında yaptığı gözlem ve temaslarını sunan çalışma, örgütlenen şahıslarla yapılmış mülakatlarla ve örgütlenmiş kişilerin aileleriyle yapılmış görüşmelerle zenginleşmiş.

Kitapta,

  • IŞİD’in Ankara, İstanbul, Konya, Gaziantep ve Adıyaman örgütlenmelerinde öne çıkan kişi ve kurumlar,
  • Türkiye IŞİD’inde radikalleşme ve hücreler arası ilişkiler,
  • IŞİD kurumları ve lojistik ağları,
  • IŞİD’in hudut idaresi, pasaport ve belge sahtecilikleri, tıbbi yardım ağları,
  • IŞİD’e Türkiye’den yapılan silah, mühimmat, askeri malzeme ve patlayıcı sevkiyatları,
  • Ve Türkiye’nin IŞİD’e karşı yürüttüğü güvenlik politikası gibi, çok önemli konular açıklığa kavuşturuluyor.

Şu ana kadar Türkiye’de IŞİD üzerine yazılmış birçok çalışma bulunuyor.

Doğu Eroğlu’nun kitabı ise, konuyu en güncel haliyle ele alması ve ayrıca kapsamlı oluşuyla alana yapılmış en zengin katkılardan biri.

  • Künye: Doğu Eroğlu – IŞİD Ağları: Türkiye’de Radikalleşme, Örgütleme, Lojistik, İletişim Yayınları, siyaset, 488 sayfa, 2018

İsmail Cem – Türkiye, Avrupa, Avrasya: İkinci Cilt (2009)

İsmail Cem ‘Türkiye, Avrupa, Avrasya’ adlı çalışmasının bu ikinci cildinde, üzerinde en çok konuştuğu, en çok yazdığı konuların başında gelen Avrupa Birliği ve AB-Türkiye ilişkilerine odaklanıyor.

Cem’in, 1997-2002 yılları arasında Dışişleri Bakanı olarak görev yaparken, yaşadığı olaylardan ve edindiği deneyimlerden hareketle kaleme aldığı çalışma, konuya dair geniş bir değerlendirme niteliğinde.

Olaylar ve gelişmeleri AB ekseninde ele alan Cem, Bazı Batı Avrupa ülkeleriyle Türkiye’nin ilişkilerini inceliyor; Türkiye’nin kırk yıllık AB sürecinde vardığı aşamayı ve daha ileriye gidebilmesi için yapması gereken gerekli siyasî değişimlerin neler olduğunu anlatıyor.

Cem’in çalışmasının ilk cildi ise, şurada.

  • Künye: İsmail Cem – Türkiye, Avrupa, Avrasya: İkinci Cilt, İş Kültür Yayınları, siyaset, 367 sayfa

Oral Çalışlar – Aleviler (2015)

Alevi kanaat önderlerinin dilinden, Alevilerin değişik örgütlenmeler içindeki, farklı düşüncelere sahip temsilcilerinin bir toplu fotoğrafı.

Kitap, Aleviliğin güncel sorun ve taleplerinin ne olduğunu, bugüne kadar neden ve nasıl dışlandıklarını ve Dersim’de, Maraş’ta, Sivas ve Gazi Mahallesi’nde onları katliamdan geçiren anlayışı daha yakından görmek için birebir.

  • Künye: Oral Çalışlar – Aleviler, Everest Yayınları

Kolektif – Himmet, Fıtrat, Piyasa (2015)

AKP’nin eğitimden sağlığa, çalışma yaşamından gelir dağılımına birçok alanda benimsediği anlayış ve uygulamaların doğurduğu kaygılar çok.

Partinin sosyal politikalarını detaylıca irdeleyerek bunların bir bilançosunu çıkaran bu nitelikli derleme, AKP döneminde yaşadığımız sosyo-ekonomik eşitsizlikleri gözler önüne seriyor.

Kitaba katılan yazarlar,

  • AKP döneminde neo-liberalizm, neo-muhafazakârlık, neo-popülizm beşiğinde sallanan sosyal devlet ve sosyal politika yaklaşımı,
  • Piyasa ve muhafazakârlığın elinde araçsallaşan eğitim,
  • Sağlıkta neo-liberal dönüşüm ve hak kayıpları,
  • AKP döneminde istihdam, işgücü ve işsizlik,
  • AKP döneminde iş hukukunda güvencesizliğin kurumsallaşması,
  • AKP döneminde sendikal haklardaki gerileme,
  • 2000’li yıllarda Türkiye’de toplumsal cinsiyet eşitliği,
  • Ve AKP dönemi kentleşme politikaları ve kentsel dönüşüm gibi, pek çok güncel sorunu ayrıntılı bir bakışla tartışıyor.

Kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle: Aziz Çelik, Betül Urhan, Binnur Öktem Ünsal, Gülcan Urhan, Hakan Koçak, Kemal İnal, Kuvvet Lordoğlu, Meryem Koray, Murat Özveri, Osman Öztürk, Örgen Uğurlu, Recep Kapar ve Saniye Dede.

  • Künye: Kolektif – Himmet, Fıtrat, Piyasa, derleyen: Meryem Koray ve Aziz Çelik, İletişim Yayınları

Anwar Shaikh – Kapitalizm: Rekabet, Çatışma, Bunalımlar (2018)

Anwar Shaikh’ten, mübadele, üretim, maliyet, rekabet, para, makro-devingenlik, kâr, ücret konularını kuramıyla, geçmişiyle ve kanıtıyla eksiksiz şekilde ele alan bir kapitalizm yorumu.

Çağdaş gelişmiş kapitalizmi oluşturan iç içe geçmiş süreçleri bin sayfayı bulan, kapsamlı bir çözümlemeyle ortaya koyan Shaikh, hem Klasik ve Keynesgil iktisadı bir baştan diğer başa kuşatıyor hem de kapitalizme ilişkin yaratılmış yanıltmacalarla sıkı bir şekilde hesaplaşıyor.

Harikulade bir siyasi iktisat kitabı olarak önerebileceğimiz çalışma, gerçek soyutlamalara dayalı bir iktisat kuramı ortaya koyuyor ve böylece yalnızca iktisatçılara değil, kapitalizmin işleyişi, iç dinamikleri hakkında aydınlanmak isteyen her okura hitap ediyor.

  • Künye: Anwar Shaikh – Kapitalizm: Rekabet, Çatışma, Bunalımlar, çeviren: Ümit Şenesen, Kırmızı Yayınları, siyaset, 960 sayfa, 2018

Gérard Duménil ve Dominique Lévy – Büyük Yol Ayrımı (2015)

Neoliberalizm sonrası yeni dönem nasıl şekillenecek ve krizden çıkmak, toplumsal ilerleme yollarını yeniden açmak için yeni strateji ne olmalı?

‘Büyük Yol Ayrımı’, bu soruya yanıt ararken kapitalist üretim biçiminin tarihsel dinamiklerini yorumluyor ve solda yeni bir uzlaşma başlatmanın imkânlarını sorguluyor.

  • Künye: Gérard Duménil ve Dominique Lévy – Büyük Yol Ayrımı: Neoliberalizmi Son Noktayı Koymak, çeviren: Ayşen Gür, İletişim Yayınları

Owen Jones – Apaçiler (2018)

Gün geçtikçe gelirleri daha da düşen, yaşam koşulları daha da zorlaşan işçi sınıfı, bütün bu olumsuzluklar yetmiyormuş gibi neden dört bir koldan öcüleştiriliyor?

Bu durumun ardındaki asıl etkenler nelerdir?

Neden bu kesim apaçiler, beleşçiler, çulsuzlar, hippiler, çapulcular ve ayaktakımı şeklinde tanımlanıyor?

Owen Jones sağlam bir tartışma sunan ‘Apaçiler: İşçi Sınıfının Şeytanlaştırılması’nda, modern Britanya’da işçi sınıfının nasıl olup da korku duyulan ve alay konusu edilen bir kitle haline gelmeye başladığını inceliyor.

Jones’a göre hükümetler, iktisadi problemleri gündemden düşürmek ve gelir dağılımında artan eşitsizliğin sorumluluğunu üzerlerinden atmak için işçilerin şeytanlaştırılmasını kasten bir perde olarak kullanıyor.

Jones, işçilerin şeytanlaştırılmasının siyasi ve toplumsal nedenlerini ortaya koyuyor ve bunun yanı sıra, bu duruma nasıl karşı koyabileceğimizi irdeliyor.

‘Apaçiler’, özellikle Britanya’da üst sınıfların büyüyen işçi sınıfı nefretini açıkça ortaya koyması, siyasal tutuculuğu tekrar tartışmaya açması ve sınıf kavramını politik bir değişken olarak yeniden gündeme getirmesiyle cesur, hararetli ve hiddetli bir inceleme.

  • Künye: Owen Jones – Apaçiler: İşçi Sınıfının Şeytanlaştırılması, çeviren: Tolga Yalur, Pegasus Yayınları, siyaset, 376 sayfa, 2018

Atsuko Ichijo ve Ronald Ranta – Yemek ve Ulusal Kimlik (2018)

Yemek yaşam için vazgeçilmezdir.

Ve tam da bu yüzden, özünde siyasi bir şeydir.

Fakat işin ilginç yanı, ulus devletlerin egemenliğini sürdürmesine, milliyetçiliğin yığınları etkilemesine ve yemeğin birçok durumda “ulusal” bir şey olarak tanımlanmasına rağmen, yemek ve milliyetçilik/ulusal kimlik arasındaki ilişki sistematik bir şekilde irdelenmedi.

İşte, Atsuko Ichijo ve Ronald Ranta’nın bu ilginç çalışmaları, tam da bunu yapıyor.

Yemek ve milliyetçilik ekseninde siyasetin doğasını irdeleyen yazarlar, milliyetçilik çalışmalarında ihmal edilmiş bir alana ışık tutuyor.

Kitabın bir diğer önemli katkısı ise, okurun dikkatini “yemek ve milliyetçilik” ilişkisinin eksenine, siyaseti araştırma ve anlamaya, politik ekonomi ve uluslararası ilişkilere çekmesi.

‘Yemek ve Ulusal Kimlik’, her anlamda ilgi çekici ve eğitici bir kitap.

  • Künye: Atsuko Ichijo ve Ronald Ranta – Yemek ve Ulusal Kimlik: Gündelik Yaşamdan Küresel Siyasete, çeviren: Emrullah Ataseven, Ayrıntı Yayınları, siyaset, 2018