Jonathan P. Berkey – Ortaçağ Kahire’sinde Bilginin İntikali (2016)

Jonathan Berkey, Ortaçağ Memluk Kahire’sindeki eğitim sisteminin kapsamlı bir analizini sunuyor.

Müderrisler ve hamiler gibi ilim dünyasının başlıca meslekleri, din eğitiminin temel bileşenleri, askeri seçkinlerin eğitimdeki rolü, şehirli toplumun eğitime katılımı ve kadınların eğitimi hakkında önemli bir eser.

  • Künye: Jonathan P. Berkey – Ortaçağ Kahire’sinde Bilginin İntikali: İslami Eğitimin Sosyal Tarihi, çeviren: İsmail Eriş, Klasik Yayınları

Kolektif – Irak’ta İngiliz İşgal Yönetimi (2016)

İngiltere Devlet Arşivleri’nden yola çıkarak, 1914-1918 yıllarını kapsayan savaş döneminde İngiltere’nin Irak’ı işgal edişinin ve burada kurmaya çalıştığı İşgal İdaresi’nin hikâyesi.

Kitap, bölgenin sosyal, siyasi ve toplumsal dokusuna dair pek çok detay barındırması, kitabın bir diğer artısı.

  • Künye: Kolektif – Irak’ta İngiliz İşgal Yönetimi, derleyen: Ali Satan, çeviren: Nilgün Engin, Tarihçi Kitabevi

Olivier Bouquet – Sultanın Paşaları (2016)

Osmanlı ondokuzuncu yüzyılına damga vurmuş paşalar üzerinden Osmanlı mülkiyesini derinlemesine analiz eden bir çalışma.

Olivier Bouquet’nin incelemesi, Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nde bulunan mülki memurların sicillerini içeren Sicill-i Ahvâl defterlerini adeta didik didik inceleyen, Osmanlı devlet ricali hakkında sağlam bir araştırma.

  • Künye: Olivier Bouquet – Sultanın Paşaları, çeviren: Devrim Çetinkasap, İş Kültür Yayınları

David McCullough – Wright Kardeşler (2016)

İlk motorlu uçağı geliştiren Ohiolu Wilbur ve Orville Wright Kardeşler’in sıra dışı dünyalarına doğru bir yolculuk.

David McCullough, Wright Kardeşler’in doğduğu ve yetiştiği çevreyi, gökyüzüne ve uçmaya duydukları sonsuz ilgiyi ve hayallerini gerçekleştirmek için verdikleri olağanüstü çabayı anlatıyor.

  • Künye: David McCullough – Wright Kardeşler, çeviren: Ceylan Uşaki Erali, Lemur Kitap

James C. Scott – Tahıla Karşı (2019)

Tahıla dayalı medeniyet, tarihin akışını tümüyle değiştirdi.

Peki, bu, insanlığın elindeki tek seçenek miydi?

Başka bir deyişle neolitik devrim, insanlık tarihindeki en büyük atılım mıydı?

James Scott, bir antropoloğun gözünden, tahıla dayalı beslenmenin ve nüfusun kentlere toplanmasının tarihi üzerine alternatif bir anlatı kuruyor.

Scott, bilinenin aksine, tahıla dayalı uygarlığın, dönemin mümkün olan en iyi yaşam biçimi olmaktan ziyade, egemenlerin işine gelen, çoğunluğun azınlığa hükmetmesinin sonucunda gerçekleştiğini savunuyor.

Uygarlık tarihinin, yalnızca kendilerini “uygar” olarak tanımlayanlar tarafından yazıldığını belirten yazara göre, “barbar” olarak adlandırılan kavimler insanlıktan nasibini almamış uygarlık düşmanları değil, bilakis, ürün fazlasına sahip tarımsal üreticiler olup devletin rekabet ettiği güçlerdi.

Scott, egemen tarih anlayışına meydan okuyor ve bildiğimizden apayrı bir resim çiziyor.

  • Künye: James C. Scott – Tahıla Karşı: İlk Devletlerin Derin Tarihi, çeviren: Akın Emre Pilgir, Koç Üniversitesi Yayınları, antropoloji, 272 sayfa, 2019

Zafer Aydın – Kavel 1963 (2010)

Zafer Aydın ‘Kavel 1963’te, Türkiye işçi sınıfı tarihinde önemli grevlerden biri olan ve 36 gün süren Kavel Kablo Fabrikası grevini anlatıyor.

Türkiye Maden-İş Sendikası’na üye 220 işçinin başlattığı grevi önemli kılan başlıca husus, 1961 Anayasası’nın işçilere tanıdığı grev hakkının nasıl kullanılacağına dair yasal düzenleme olmadan yapılmış olmasıydı.

Bunun yanında İş Yasası’nda grev yasağı sürerken hayata geçirilmiş olması da, onu “kanunsuz” bir grev haline getirmişti.

Aydın, işçi sınıfı geleneğinin ve değerlerinin önemli aşamalarından biri olan Kavel Grevi’nin başlama ve sonlanma süreçlerini kapsamlı bir şekilde anlatırken, emek hareketinin tarihi açısından önemli bir çalışmaya imza atıyor.

  • Künye: Zafer Aydın – Kavel 1963, Sosyal Tarih Yayınları, tarih, 207 sayfa

Ahmet Yüksel – Sınırdaki Casus (2019)

Mehdi Kulu Şirvanî, tarihin en ilginç karakterlerindendi.

Bir ayağı, Kazımiye’de diğeri Necef’teydi, bir ayağı Samara’da diğeri Urfa’da, Kayseri’de ve İstanbul’daydı.

Bu kitabın yazarı Ahmet Yüksel, Mehdi Kulu’nun varlığını tamamıyla tesadüfen keşfetmiş.

Yüksel’in ulaştığı bir belgede, Bağdat’ta yaşayan Mehdi Kulu adında birisinin Birinci Dünya Savaşı’nın devam ettiği hengâmede Rus casusu olduğu gerekçesiyle Sivas’a sürgün edildiğini haber veriyordu.

Bu belgenin peşine düşen Yüksel, daha sonra yaptığı çalışmalarla Mehdi Kulu’ya dair çok farklı bilgilere ulaşmış ve bunları ‘Sınırdaki Casus’ta açıklıyor.

Kitap, Mehdi Kulu’nun kim olduğunu, Bağdat’a neden yerleştiğini, ne gibi casusluk faaliyetleri yürüttüğünü açıklıyor ve bunu yaparken de dönemin sağlam bir okumasını yapıyor.

Ahmet Yüksel, bu sıra dışı ismin tansiyonu yüksek hayatı ve faaliyetleri üzerinden okurunu sınırlar arası bir yolculuğa çıkarıyor.

  • Künye: Ahmet Yüksel – Sınırdaki Casus: Osmanlı Topraklarında Bir Rus Ajanı, Kafkasyalı Mehdi Kulu Şirvanî, Kronik Kitap, tarih, 136 sayfa, 2019

James L. Gelvin – Modern Ortadoğu Tarihi (2016)

1453-2015 arasında büyük dönüşümlerin yansıdığı Ortadoğu’nun nitelikli bir tarihi.

Ortadoğu’da yaşanan gelişmelerin dünyanın genelinde kaydedilenlerle paralellikler gösterdiğini ortaya koyan James Gelvin, bölgenin modern çağda yaşadığı dönüşümün sosyal, ekonomik, kültürel ve siyasal boyutlarını aydınlatıyor.

  • Künye: James L. Gelvin – Modern Ortadoğu Tarihi, çeviren: Güneş Ayas, Timaş Yayınları

Oya Kasap Ortaklan – Erken Sinemanın Aynasından Osmanlı-Alman İlişkileri (2019)

Osmanlı-Alman ilişkileri, şu ana kadar farklı yönleriyle ele alınmış olsa da, elimizdeki çalışma, söz konusu ilişkiyi erken dönem sinema perspektifinden incelemesiyle dikkat çekiyor.

Oya Kasap Ortaklan’ın 1895-1918 zaman aralığını kapsayan çalışması, Osmanlı ve Alman İmparatorlukları arasında sinemanın ilk yıllarından itibaren nasıl bir temas kurulduğunu ve iki ülke arasındaki kültürel ilişkileri çok yönlü bir biçimde izliyor.

Dört bölümden oluşan kitapta,

  • İki imparatorluğun yakınlaşması ve sinemanın bu yakınlaşmadaki rolü,
  • İmparator II. Wilhelm’in İkinci Doğu gezisi sırasında çekilen filmler ve gösterimleri,
  • Sultan II. Abdülhamid’e önerilen filmler,
  • Osmanlı İmparatorluğu’nda sinema,
  • Trablusgarp Savaşı ve Balkan Savaşlarının sinemadaki görünümleri,
  • Alman İmparatorluğu’nda Osmanlı üzerine gösterilen filmler,
  • Birinci Dünya Savaşı’ndan kısa bir süre önce Osmanlı İmparatorluğu’nda film gösterimleri,
  • Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı topraklarında sinema,
  • Savaş boyunca Osmanlı İmparatorluğu’nda gösterilen Alman yapımı kurmaca filmler,
  • Savaşın sinema yoluyla seferber edilmesi,
  • Ve bunun gibi önemli konular ele alınıyor.

Çalışma, erken dönem sinemanın, devletler nezdinde ve uluslararası ilişkilerdeki yerini, yarattığı yeni görme biçimleriyle seyirciyi yönlendirme gücünü, sinemanın ulusötesi yapılanmasını ve sinemanın propaganda gücünü ortaya koymasıyla önemli.

  • Künye: Oya Kasap Ortaklan – Erken Sinemanın Aynasından Osmanlı-Alman İlişkileri (1895-1918) , Libra Kitap, tarih, 440 sayfa, 2019

Norbert von Bischoff – 1930’larda Ankara (2016)

1933’te Ankara’da Avusturya Büyükelçisi olarak görev almış Norbert von Bischoff’tan, Cumhuriyet Ankara’sına dair değerlendirme, gözlem ve öngörüler.

Osmanlı’nın yıkılışından sonra Cumhuriyet’in kuruluşu, Atatürk dönemindeki önemli reformlar ve gelecekte Türkiye’yi bekleyen temel sorunlar, kitabın konuları arasında.

  • Künye: Norbert von Bischoff – 1930’larda Ankara, derleyen: Necip Azakoğlu, Tarihçi Kitabevi