Genel olarak Avrupa’nın, özellikle de Fransa’nın Jön Türklere, İttihat ve Terakki’ye, Türk devrimine, doğu meselesine, Ermeni tehcirine ve 1. Dünya Savaşı’na nasıl baktığını araştıran bir inceleme.
Çalışma, dönemin Fransız basınında Ermeni soykırımıyla ilgili olarak yer almış pek çok haber, yorum ve belgeye yer vermesiyle önemli.
Ermeni soykırımı üzerine bir asırlık araştırmayı mercek altına alan ve bunu yaparken 20. yüzyılın ürünü olan bir soykırımlar ve kitlesel şiddet eylemleri çağını sorgulayan bir kitap.
Çalışma, Ermeni Soykırımı Araştırmaları Uluslararası Bilim Konseyi (CSI) tarafından düzenlenen bir kolokyuma dayanıyor.
68 hareketi Türkiye ve dünyada nasıl yankı buldu ve ne gibi etkiler yarattı?
Bu muazzam derlemede yer alan makaleler, 68’in Türkiye, Amerika, Almanya, Fransa, Çekoslovakya ve daha pek çok ülkedeki etkilerini derinlemesine izliyor.
Kitap, 68’in yansımalarını farklı siyasal hareketlerden popüler kültüre uzanan geniş bir perspektifte irdelerken aynı zamanda dönemin siyasal ve toplumsal atmosferinin sağlam bir fotoğrafını da çekiyor.
Çalışma, kadınlar, yeşiller ve Kürtlerin 68 sürecindeki dönüşümlerini saptamasıyla da dikkat çekici.
Kitap, Toplumsal Tarih’in Mayıs 2018’de yayımlanan 68 özel sayısının genişletilmesi ile oluşmuş.
Ayrıca derginin söz konusu sayısında yer almayan altı yazı da bu kitap için kaleme alınmış.
1968 hareketi hakkında sağlam bir kaynak arayanlar kaçırmasın.
Kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle: Alper Akyüz, Ateş Uslu, Axel B. Çorlu, Ayşe Köse Badur, Ayşen Uysal,Begüm Özden Fırat, Bilge Seçkin Çetinkaya, Bülent Somay, Cemil Boyraz, Çimen Günay-Erkol, Demet Lüküslü, Deniz Cenk Demir, Emre Can Dağlıoğlu, Erden Akbulut, Erol Ülker, Esin Paça Cengiz, Fatmagül Berktay, Fethiye Beşir, Hakan Koçak, Kerem Ünüvar, Masis Kürkçügil, Nadire Mater, Ömer Turan, Özgür Ulus Mutlu, Tanıl Bora, Zafer Toprak ve Zeynep Beşpınar.
Çin modernleşmesinde Türkiye Cumhuriyeti’nin rolü neydi?
Büyük bir imparatorluğun küllerinden doğmuş Türkiye Cumhuriyeti, kısa süre içinde Çinli yönetici elit ile Çinli entelektüellerin de ilgisini çekmişti.
Zamanında birçok Çinli, yaşanan dönüşümü yerinde görmek için Türkiye’yi ziyaret etmişti.
Giray Fidan da bu çalışmasında, Türkiye’yi ziyaret etmiş Çin’in önemli entelektüel, siyasetçi, diplomat ve reformcularını anlatıyor.
Kitap, Hu Hanmin, Hu Shiqing, Alfred Sze ve He Yaozu, Marksist teorisyenlerinden Cai Hesen gibi isimlerin kaleme aldıkları kitapçıklar, makaleler ve gazete yazılarını içeriyor.
Çalışma bu yönüyle, Çinlilerin gözünden Türkiye’nin siyasi, toplumsal ve kültürel yapısını, gündelik yaşamını ve daha da önemlisi iki ülkenin ortak değerleri hakkında ilginç değerlendirmeler barındırıyor.
Doğan Özlem, ilk baskısı 1984’te yapılan ‘Tarih Felsefesi’nde, anlatımını birçok düşünürün bakış açısıyla zenginleştirerek, tarih felsefesi alanına muazzam bir katkı sunuyor.
Antikçağdan 20. yüzyıla kadar tarih felsefesinin gelişimini izleyen Özlem, bunu Platon, Aristoteles, Augustinos, İbn Haldun, Herder, Kant, Hegel, Marx, Comte, Nietzsche, Dilthey, Spengler, Toynbee, Weber, Popper, Heidegger ve Gadamer gibi birçok filozofun düşünceleri üzerinden ele alıyor.
Özlem ayrıca, Alman idealizmi, romantizm, Marksizm, pozitivizm, tarihselcilik, Frankfurt Okulu, varoluşçuluk, neopozitivizm, yapısalcılık ve hermeneutik gibi akımların, tarih felsefesiyle bağlantılarını da ayrıntılı bir bakışla irdeliyor.
Nihan Naiboğlu’nun bu enfes çalışması, MÖ 3. binyılda Batı Anadolu, Ege Adaları ve Balkanlar’da kentleşme üzerine çok önemli bir inceleme.
Bilhassa son dönemde yapılan kazılar, Batı Anadolu, Ege ve Balkan coğrafyasındaki yerleşimlerin, çok kendine has özelliklere sahip olduklarını gösterdi.
Örneğin Batı Anadolu, Ege dünyasının kentleri, çapı 100 m’yi ancak bulan, kalabalık nüfusları, işlik yerlerini ve büyük depo alanlarını barındırmayan, Suriye-Mezopotamya kentleriyle karşılaştırılamayacak kadar küçük ve mütevazı görünümü olan yerleşim yerleriydi.
Bununla birlikte, Anadolu İlk Tunç Çağı yerleşimleri önceki Neolitik ve Kalkolitik Çağ yerleşimlerinden olan farklılıklarıyla da öne çıkıyordu.
Örneğin Çatalhöyük ve Aşıklı Höyük gibi bazı Neolitik yerleşimleri, Troia, Demircihöyük, Thermi ya da Poliochni gibi İlk Tunç Çağı merkezlerinden çok daha kalabalık bir nüfusu barındırmış, daha geniş bir alanı kaplamıştı.
İşte Nihan Naiboğlu’nun incelemesi, hem Anadolu kent modelini ayrıntılandırıyor hem de bunun Mezopotamya kent modelinden farklılıklarını ortaya koyuyor.
Naiboğlu bununla da yetinmeyerek Batı Anadolu, Ege dünyasında ortaya çıkan yapılanmanın Balkan Yarımadası’na yaptığı etkiyi de izliyor.
Bilim tarihi alanındaki çalışmalarıyla bilinen Zeki Tez, ‘Tıbbın Gizemli Tarihi’nde, buluşlarıyla insan hayatını kökten değiştiren tıbbın kültür tarihini inceliyor.
Tıpta din uluları; ilkel tıp; yılanın hekimlik simgesi olarak kabul edilişi; Mezopotamya, Mısır, eski Hint, Çin, Roma ve İslam tıbbı; Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde tıp; ortopedi; anatomi tekniği; sünnet ve iğdiş etme; anestezi; halk sağlığı; mikrobiyoloji; halk hekimliği; plastik cerrahi; alternatif tıp; Hipokrat yemini; diş hekimliği; veteriner hekimlik ve deontoloji, Tez’in kapsamlı çalışmasında karşımıza çıkan konulardan birkaçı.
Tez çalışmasında ayrıca, hastaneler ve sağlık kuruluşlarının tarihini de ele alıyor.
Bilim nasıl ortaya çıktı?
Andrew Gregory’nin bu çalışması, hem bilimin ortaya çıkış serüvenini kapsamlı bir şekilde irdeliyor hem de Batı uygarlığının kökenlerine aydınlatıyor.
Rahat okunabilir üslubuyla öne çıkan kitap, bilimin ortaya çıkışından önceki dünyayı, bilimin nasıl, nerede ve hangi dinamiklerle ortaya çıktığını, bu dönüşümde rol alan aktörlerin kimler olduğunu ve bunun gibi pek çok konuyu aydınlatıyor.
Gregory, tıp, biyoloji, mühendislik, matematik ve kozmoloji gibi çeşitli disiplinlerin neden köken olarak Antik Yunan’a dayandığını ve Platon, Aristoteles, Pisagor, Arşimet ve Hippokrates gibi isimlerin fikirleriyle bilimsel devrime nasıl kaynaklık ettiklerini ayrıntılı bir şekilde ortaya koyuyor.
Gregory bununla da yetinmeyerek, Babilliler ve Mısırlıların ileri düzeyde birtakım aletler geliştirmekle birlikte neden Antik Yunan dünyasına benzer şekilde bilimsel düşünceye zemin hazırlayamadıklarını da tartışıyor.
1789 Devrimi üzerine şu ana kadar yazılmış en kapsamlı çalışmalardan biri.
Köylülük ve Fransız Devrimi arasındaki ilişkiyi çözümleyen Georges Lefebvre, devrimden önce Avrupa’daki siyasal durum ile devriminin gerçekleşmesinden Kurucu Meclis’in oluşturulmasına, devrimin hızla yayılışından trajik sönümlenmesine, süreci ayrıntılı bir şekilde izliyor.
1948 Arap-İsrail Savaşı’nda boşaltılan ve yok edilen Filistin köylerinin tarihleri üzerinden, köylerin insanların bugünkü hayatlarıyla nasıl bağ kurduğunu gözler önüne seren bir çalışma.
Yazar bu amaçla, Filistinliler tarafından yazılan “köy anma kitapları”nı inceliyor.
