Türk Tarih Tezi, tarihi aşan, geniş ve iddialı bir kültür söylemi boyutuna sahip.
Mustafa Oral da, bu tezin ortaya çıkışını Tanzimat dönemi romantik Türkçülerinden I. ve II. Türk Tarih Kongresi’ne değin izliyor.
Kitabın dikkat çekici bir yanı da, Atatürk dönemi tarih çalışmalar ile Atatürk sonrası tarih anlayışı arasındaki bariz farkları saptaması.
Her ne kadar Filistin bugün sonu gelmez çatışmalar ve anlaşmazlıklarla boğuşsa da, Osmanlı’nın erken 20. yüzyılında burada Müslümanlar, Hıristiyanlar ve Yahudiler birlikte barış içinde yaşamışlardı.
Michelle Campos, bu dönemde halkların imparatorluk vatandaşlığı çatısı altında nasıl bir araya geldiklerini araştırıyor.
Filistin’de, arka planda ortaya çıkan Siyonist harekete ve Arap milliyetçiliğine rağmen, Yahudiler ve Araplar özgünde imparatorluk vatandaşlığını benimseyerek birlikte hareket etmişlerdi.
Campos kitabında, Filistin’deki Arap-Yahudi çatışmasının kadim olmadığını, özünde Osmanlıcılık düşüncesinin vaatleri ve yetersizliklerinin yarattığı gerilimlerle ortaya çıktığını savunuyor.
‘Iraklı Kadınların Anlatılmayan Öyküsü’, 1948 ile 2006 yılları arasında ülkelerinde yaşananlara ilişkin Iraklı kadınların bugüne kadar anlatmadıkları çok sayıda hikâyeden oluşuyor.
Çalışmayı özgün kılan yönlerden biri, Iraklı kadınların yaşam öyküleriyle deneyimlerini temel alarak, bunları geleneksel tarihle harmanlaması ve böylece bir ya da birden çok alternatif tarih inşa etme çabasıdır diyebiliriz.
“Tüm tarihler ve anılar, inşa edilir” önermesinden hareket eden Nadje Sadig Al-Ali, kadınların Irak’taki yaşam koşullarını, ev, okul ve iş yerlerindeki konumlarını, anne ve eş olarak varlıklarını tarihsel bir süreç içinde resmediyor.
Doğduktan kısa bir süre sonra Osmanlı’da büyük bir heyecanla karşılanan fotoğraf, imparatorluk açısından nasıl bir moderleşmeye işaret ediyordu?
Bu kitap, 1840-1914 arasında fotoğrafın bizdeki serüveninin eleştirel bir perspektifle inceliyor ve ayrıca, modernitenin fotoğraf aracılığıyla nasıl bir yayılım sağladığını aydınlatıyor.
Kürt sorununun çözümünün önündeki tarihsel engel ve ikilemler neler?
Bu sorunun yanıtını aramak için Cumhuriyet’in kuruluşundan günümüze uzanan Murat Somer’e göre üç temel ikilemle boğuşup durmaktayız.
Bunlar da, ayrılıkçılık potansiyelinin bertaraf edilememesi, siyasi elitlerin işbirliği eksikliği ve toplumu ortaklaştıracak bir kimliğin yokluğu.
Ulus, millet, ulus-devlet ve devlet-ulus kavramlarını irdeleyerek çalışmasına başlayan Somer,
Yalnızca sosyal bilim veya siyaset bilimi alanlarında çalışanların değil, Türklerle Kürtlerin ne yöne gittiklerini merak eden herkesin ilgisini çekecek olan ‘Milada Dönüş’ün, 2015 Sedat Simavi Sosyal Bilimler Ödülü’nü kazandığını da belirtelim.
Dünya tarihine alternatif bir gözle bakan özgün bir eser.
1492 ile 1914 arasında, Avrupalılar dünyanın yüzde 84’ünü keşfetti.
Peki, bunun asıl nedeni genel olarak savunulduğu gibi coğrafya, bulaşıcı hastalıklar ve sanayi devrimi miydi?
Bu kitabın yazarı Philip Hoffman, söz konusu nedenlerin bunu tam olarak karşılayamadığını söyleyerek önemli bir tartışma başlatıyor.
Ekonomik ve siyasal tarihin bu süreçte çok önemli bir rol oynadığını savunan Hoffman, tarihte tanık olduğumuz bazı değişkenlerin farklı olması halinde tarihin nasıl bir seyir izleyebileceğini anlatıyor.
Hoffman, bu değişkenlerin farklı olması halinde Avrupa’nın elinin kolunun bağlanacağını ve başka bir gücün dünyaya egemen olacağını belirtiyor.
Kitap, bu durumu incelerken, iki bin yıllık tarih diliminde Avrupa devletlerinin askeri rekabette başarıya ulaştıran ekonomik, siyasal ve tarihsel değişimleri ayrıntılı bir şekilde ortaya koyuyor.
Hoffmann’a göre, Avrupalılar sonradan öğrendikleri ateşli silah teknolojisinde diğer uygarlıkların önüne geçmiş ve bu durum da Avrupa’nın üzerinde dünya egemenliği kuracağı bir temel atma fırsatı verdi.
Dünya tarihine yeni bir yön vermiş Çanakkale Savaşları, dönemin Osmanlı basın camiasında kendine nasıl yer buldu?
O süreçte yayın yapmış pek çok gazete ve dergiyi adeta didik didik tarayan Orhan Koloğlu, savaşın başlamasından sonuna kadar yaşanan gelişmeleri kronolojik bir şekilde takip ediyor.
Çalışma, bu döneme ilişkin arşivlik niteliğinde bir kaynak.
Türkçenin tarihsel gelişimi ve diğer dillerle kurduğu ilişkiler bağlamında, okuryazarlığın Osmanlı’dan günümüze geçirdiği dönüşüm.
Koloğlu, Türklerin sözlü kültürden yazılı kültüre geçiş sürecinden başlayarak Arap harfleri ve Latin alfabesine geçişin Türkçe okuryazarlığa etkilerini pek çok kaynaktan referansla tartışmakta.
Sefahat düşkünü Kral Şu Şang’in yaşadığı M. Ö. 11. yüzyıldan II. Leopold’un Kongo’yu korkunç bir şekilde sömürdüğü 19. yüzyıla, 3 bin yılı kapsayan süreçte gerçekleşen şiddet, işkence, katliam, zorbalık ve felaketlerle örülü olayların bir dökümü.
Tarihin aslında birbirini izleyen bir katliamlar dizisi olduğunu görmek isteyenlere.
Profesör Eunjeong Yi’nin bu muazzam çalışması, 17. yüzyıl Osmanlı lonca teşkilatı hakkında kapsamlı bir inceleme oluşuyla, alan için altın değerinde bir kaynak.
Yi, başta kadı sicilleri ve mühimme defterleri olmak üzere çok geniş arşiv çalışmalarına dayanan kitabında, lonca örgütlerinin büyük karmaşaların yaşandığı bu dönemdeki işleyiş biçimini ve imparatorluğun ekonomik yapısı içindeki hayati rolünü aydınlığa kavuşturuyor.
Kitabın; barış, savaş ve isyan koşullarında lonca-devlet ilişkilerini ve loncaların devletle müzakere koşullarını kapsamlı bir şekilde açıkladığını da belirtelim.
Çalışma, Osmanlı lonca sistemi kadar, 17. yüzyıl İstanbul’u ve Osmanlı toplumsal-ekonomik tarihi hakkında da çok önemli bir kaynak.
Dipnotski 