Halife ve hükümdarların huzuruna çıkma yetkisi olanlar, hangi kural ve kaidelere dikkat etmeli?
Ebû Osmân El-Câhız, bir yandan İslam dünyasında başa gelen hükümdarlara ahlaki öğütler verirken, öte yandan farklı tabakalardan insanların hükümdarın huzuruna girme ve çıkma usullerini, hükümdarın sofrasındaki davranış kurallarını öğretiyor.
‘Tarih ve Anlatı’, Fransız felsefecisi ve yorumbilimcisi Paul Ricoeur’ün anlatı yorumbilimi alanındaki başyapıtı olarak nitelendirilen ‘Zaman ve Anlatı’nın ikinci cildi.
Hatırlanacağı gibi, yazarın kuramsal görüşlerini temellendirdiği ilk cilt ‘Zaman-Olaygörüsü-Üçlü Mimesis’ 2007’de yayımlanmıştı.
İkinci ciltte Ricoeur, zaman ve anlatı ilişkisini yorumlarken, öykülemeye karşı çıkan tarih yazarları ile öykülemeye ağırlık veren tarih yazarlarının görüşlerini tartışıyor; tarihi açıklama ile tarihi anlama arasındaki karşıtlığın belirgin özelliklerini gösteriyor ve tarihyazımındaki olay tarihçiliği ile uzun süre tarihçiliğini çözümlüyor.
Ricoeur, tarihsel anlatıya yönelik bu araştırmayı geliştirirken, kendine özgü yorumbilimsel kazı işlemini, tarihyazımının ve tarih felsefesinin önde gelen isimlerinin temel yapıtlarına uyguluyor.
Sovyet arşivlerinden günışığına çıkarılan ‘Hitler Kitabı’, iki SS subayı Otto Günsche ve Heinz Linge’nin anılarından oluşuyor.
Sovyetlere esir düştükten sonra İçişleri Halk Komiserliği (NKVD) tarafından yıllarca sorgulanan Günsche ve Linge, Hitler’in politikaları ve savaş yönetimi hakkında bilinmeyenleri ve Hitler’in yakın çevresini detaylı bir biçimde anlatmış.
Hitler’in 1933’ten 1945’e kadarki yaşamına dair kapsamlı bir rapor olan elimizdeki eser, 29 Aralık 1949’da Stalin’e verilmişti. Diktatörün yaşamına yıllarca en yakından tanıklık etmiş iki ismin anıları, ona dair bilinmeyenleri aydınlığa kavuşturmasıyla, önemli bir tarihi kaynak.
N. V. Yeliseyeva başkanlığında bir kurul tarafından hazırlanan ‘Yakın Çağlar Tarihi’, Türkiye’de ilk olarak 1978 yılında yayımlanmıştı.
1648 İngiliz Burjuva devriminden 1917 Sovyet devrimine uzanan tarih kesitini kapsamlı bir biçimde ele alan ve uzun süredir baskısı tükenmiş kitabın yeniden yayımlanması, kuşkusuz büyük bir boşluğu dolduracak.
300 yıla yakın bir zaman aralığını tarihsel maddeci bir yaklaşımla inceleyen eser, otuz iki bölümde, dünyanın farklı ülkelerinde yürütülen sınıf mücadelelerini, burjuvazinin yükselişini, sanayi devrimini, emperyalizmin doğuşu ve palazlanışını ve bu süreçte emekçi sınıfların verdiği mücadeleyi açık bir dille anlatıyor.
On yedinci ve on sekizinci yüzyıllarda İstanbul, dört yüz bin civarında nüfusa sahip, imparatorluk sınırları dışından da erkekleri ve kadınları çeken, zamanın en büyük megakentlerindendi.
Bilhassa Osmanlı Ortadoğu’sundaki toplumsal cinsiyet tarihi hakkındaki çalışmalarıyla tanınan Madeline Zilfi’nin bu muazzam çalışması ise, özellikle II. Mahmud döneminin sonuna kadar, kadın köleliğinin Osmanlı’da ne denli merkezi bir yere sahip olduğunu ortaya koymasıyla önemli.
İstanbul’un 18. ve 19. yüzyıllarını incelemesinin merkezine koyan Zilfi, kadı sicillerinden yola çıkarak Osmanlı köleciliğinin özgün niteliklerini, Batı köleciliğiyle farklılık arz eden yönleriyle karşılaştırmalı bir şekilde gözler önüne seriyor.
Zilfi’nin kitabı, her şeyden önce çok iyi bir yerel tarih çalışması ve ayrıca 1700-1840 arası İstanbul’unda köleciliğin sağlam bir portresini çizmesiyle önemli.
Bu önemli kitap, Çanakkale Savaşları’nda, 7 Nisan 1915’te tarihinde, Türklerin yoğun tüfek ve makineli tüfek ateşine rağmen, tekrar tekrar hücum emri verilen Anzak askerlerinin trajik kıyımının izini sürüyor.
Cesarettepe’deki muharebenin canlı bir anlatımı eşliğinde, hücuma katılan alayın tertibi, talimi ve burada görev yapmış subayların özgeçmişleri bu çalışmada.
Antakya’nın Arapdilli Doğu Ortodoksları, şu ana kadar akıl almaz bir şekilde uluslararası bilim camiasında ciddi çalışmalara konu olamadı.
Oysa bu kadim topluluk, Bizans, Osmanlı, Suriye ve Türkiye kültürlerine önemli katkılarda bulundu.
Farklı alanlardan gelen uzmanların katkıda bulunduğu bu çalışma ise, topluluk hakkında yapılan bilimsel incelemelerin önünü açmaya aday.
Kitapta,
Topluluk mensuplarıyla yapılmış birebir görüşmelere dayanmasıyla da dikkat çeken çalışmaya katkıda bulunan yazarlar ise şöyle: Haris Theodorelis-Rigas, Özgür Kaymak, Anna Maria Beylunioğlu, Polina Gioltzoglou, Şule Can ve Zerrin Arslan.
Bu çalışma Osmanlı’dan, Hindistan’dan, Mısır’dan, Mağrip’ten, İtalya’dan, Çin’den ve Rusya’dan geçerek, hadımlara ilişkin ilgi çekici ve aydınlatıcı bir dünya turu.
Oliver de Marliave, kimi zaman hükümdarların sağ kolları olmuş, kimi zaman orduların başına geçerek imparatorlukları yönetmiş tarihin büyük hadımlarının izini sürmekte.
Ortaçağda dönemin üçüncü büyük gücü olan Türk boyu Hazarlar, gerçekte Orta Asya’nın Yahudi Türkleri miydi?
Bu dikkat çekici çalışmasında Arthur Koestler, Hazarların İslamın ve Hıristiyanlığın baskısından kurtulmak için Yahudiliği seçtiğini savunuyor, Hazarlar ile Aşkenazi Yahudi topluluğu arasındaki tarihsel ilişkiyi tartışıyor.
Yirminci yüzyılın en önemli filologlarından biri olarak kabul edilen Georges Dumézil, efsanevi üçlemesi ‘Mit ve Destan’ın son cildi, ‘Roma Tarihleri’ adını taşıyor.
Karşılaştırmalı filolojinin yetkin bir örneği olan kitap, Roma mitolojisi ve destanındaki belirgin özellikleri ortaya koyduğu gibi konu hakkında sağlam bir tartışma da sunuyor.
Dumézil diğer çalışmalarında olduğu gibi burada da, birincil verileri gözlemliyor ve sonra da bu birincil verilerden bazıları arasında karşılaştırmalar yaparak onların ortak prototiplerinin oluşturduğu ikincil verilere uzanıyor.
