Kategori: Tarih

Ali Yıldırım – FKF, DEV-GENÇ Tarihi (2008)

Ali Yıldırım’ın belgesel nitelikli ‘FKF DEV-GENÇ Tarihi’ isimli bu çalışmasının ilk baskısı 1988 yılında yapılmıştı.

Yıldırım, kapsamlı çalışmasında, Türkiye devrimci gençlik hareketinin ilk organizasyonlarından olan FKF DEV-GENÇ’i 1965-71 zaman aralığında izliyor.

Kitapta karşımıza, FKF DEV-GENÇ’in ilk olmaktan dolayı yaptığı hatalar, Türkiye devrimci gençliğine getirdiği yeni bakış açıları, o dönemdeki politik organizasyonlar ve FKF DEV-GENÇ’in bunlarla ilişkileri gibi kapsamlı konular çıkıyor.

Kitap, hedef aldığı konuyu incelerken, TİP, Milli Demokratik Devrim çizgisi, Yön-Devrim, Türk Solu, Aydınlık ve Sosyalist Dergi gibi yapılara dair önemli ayrıntılar da sunuyor.

  • Künye: Ali Yıldırım – FKF DEV-GENÇ Tarihi, Doruk Yayınları, tarih, 620 sayfa

Adil Dağıstan ve Adnan Sofuoğlu–İşgalden Katılıma Hatay (2008)

İki yazarlı ‘İşgalden Katılıma Hatay’, Hatay’ın işgal edilişinden Türkiye’ye katılımına kadarki tarihi süreci ele almakta.

Tarihi ilk çağlara kadar uzanan, coğrafi açıdan bir geçiş noktası konumunda olan ve Amanos dağları ile Amik ovasını da içine alan Hatay, ilk zamanlarından günümüze değin farklı kültürlere merkezlik etmiş bir kent.

Ticaret yolları üzerinde bulunmasından dolayı, sömürgecilik çağından itibaren ilgi odağı haline gelen şehir, Osmanlı İmparatorluğu’na bağlanmadan önce, farklı güçler arasında el değiştirdi.

Dağıstan ve Sofuoğlu da, şehrin Fransızlar tarafından işgal edilişini ve ardından cumhuriyete katılma sürecini ayrıntılı bir şekilde inceliyor.

  • Künye. Adil Dağıstan ve Adnan Sofuoğlu – İşgalden Katılıma Hatay, Phoenix Yayınları, tarih, 194 sayfa

Ebru Boyar ve Kate Fleet – Osmanlı İstanbul’unun Toplumsal Tarihi (2014)

Yüzyıllarca imparatorluğa başkentlik etmiş İstanbul’un toplumsal tarihi için arşivlik bir eser.

Saray ve halk kesimi arasındaki ilişkiler, kentin kozmopolit ve ekonomik yapısı, İstanbul’un tüketim alışkanlıkları, şehirdeki bahçeler, mesireler ve hamamların toplumsal rolleri ve fazlası…

  • Künye: Ebru Boyar ve Kate Fleet – Osmanlı İstanbul’unun Toplumsal Tarihi, çeviren: Serpil Çağlayan, İş Kültür Yayınları, tarih, 464 sayfa

Hakan T. Karateke – Padişahım Çok Yaşa! (2017)

Halen Chicago Üniversitesi, Yakın Doğu Dilleri ve Uygarlıkları bölümünde Osmanlı ve çağdaş Türk kültürü alanında ders veren Hakan Karateke’yi, Osmanlının kültürel dünyasını farklı yönleriyle irdelediği çalışmalarıyla biliyoruz.

Karateke’nin ilkin on üç yıl önce yayımlanmış, şimdi de genişletilmiş bir baskıyla raflardaki yerini alan elimizdeki ilgi çekici çalışması ise, Osmanlı devletinin son yüzyıllarındaki merasimlere odaklanmakta.

Kitapta da görüleceği gibi, Osmanlı açısından devlet törenlerinin en büyük değişimi geçirdiği dönem, 19. yüzyıldı.

Zira Osmanlı, ilk kez bu dönemde Avrupa saraylarında geçerli teşrifat kurallarına uyan diplomatik törenler düzenlemeye başladı.

Bu törenler, Osmanlı sarayına gelen Avrupa elçilerine prestij kazandırmakla kalmadı, aynı zamanda saray hayatının bizzat kendisini modernleştiren bir sürece doğru evrildi.

İşte Karateke’nin çalışması da,

  • Cülus ve Beyat merasimleri,
  • Kılıç kuşanma,
  • Muayede,
  • Cuma selamlığı,
  • Kabul törenleri
  • Ve diğer dini merasimleri, kapsamlı bir bakışla ele almasıyla önemli.

Kitap, Osmanlı’nın 19. yüzyılda hem Batı’yla hem de kendi tebaasıyla kurduğu ritüel ilişkiye daha yakından bakmak isteyenler için sağlam bir kaynak.

  • Künye: Hakan T. Karateke – Padişahım Çok Yaşa!, İş Kültür Yayınları, tarih, 400 sayfa

Fahir Armaoğlu – Filistin Meselesi ve Arap-İsrail Savaşları, 1948-1988 (2017)

Arap-İsrail savaşları, yalnızca Filistin sorununu daha içinden çıkılmaz hale getirmedi, aynı zamanda yarattığı büyük dalgalanmalarla günümüz Orta Doğu’sunun tarihsel dinamiklerinde de önemli roller üstlendi.

Fahir Armaoğlu bu kapsamlı incelemesinde, yıllar geçtikçe daha yakıcı hale gelen Filistin meselesini merkeze alarak, 1948-1988 arasında yaşanmış Arap-İsrail savaşını ele alıyor.

Yaklaşık kırk yıl sürmesiyle modern çağın en uzun savaşı olarak bilinen Arap-İsrail savaşı, uluslararası niteliğiyle de bizim de içinde bulunduğumuz geniş bir coğrafyayı etkiledi.

Armaoğlu, Osmanlı’nın Orta Doğu’dan çekilmesinin, burada önemli bir boşluk yarattığını ve Filistin meselesiyle Arap-İsrail çekişmesinin de bu istikrarsız ortamın neticesi olduğunu savunuyor.

Yazar bu tezini işlerken, bölgeyi hem güncel hem de tarihsel bir perspektifle irdeliyor.

Çalışma, sadece Filistin sorunu ve Arap-İsrail savaşları için değil, en basitinden bugün Suriye’nin içinde bulunduğu durumu da daha iyi kavramak için iyi bir kaynak.

  • Künye: Fahir Armaoğlu – Filistin Meselesi ve Arap-İsrail Savaşları, Kronik Kitap, tarih, 584 sayfa

Georges Minois – İntiharın Tarihi: İstemli Ölüm Karşısında Batı Toplumu (2008)

Fransız tarihçi Georges Minois, ‘İntiharın Tarihi’nde, konuyu tarihsel ve toplumsal bir çerçevede ele alıyor.

İntihar incelemesinde, ağırlıklı olarak 16-18. yüzyılları esas alan Minois, istemli ölümün ortaçağ, Rönesans, Aydınlanma ve nihayet günümüze değin izini sürerek, toplumların konuya yaklaşımını ayrıntılı bir şekilde analiz ediyor.

Minois, istemli ölümü birey ve toplum çerçevesinden incelerken, bu konudaki en eski kaynaklara da başvuruyor.

Toplumun yanı sıra, düşün insanlarının da bu eylemi neredeyse bir tabu olarak algılamaları ve dolayısıyla konu hakkında kaynak eksikliği düşünüldüğünde, Minois’nin çalışması önemli bir boşluğu dolduruyor diyebiliriz.

  • Künye: Georges Minois – İntiharın Tarihi: İstemli Ölüm Karşısında Batı Toplumu, çeviren: Nermin Acar, Dost Kitabevi, tarih, 374 sayfa

Afet İnan – Anılar (2017)

Profesör Afet İnan’ın oğlu Arı İnan tarafından hazırlanan bu kitap, İnan’ın hayatının bilinmeyen noktalarını aydınlatmasıyla, özellikle kendisine dair yorumların çokça arttığı bugün oldukça önemli bir işlev üstleniyor.

İnan, ‘Geçen Günlerim’ adını verdiği ve yeni bir baskıyla raflardaki yerini alan kitabında, bir memur çocuğu olarak ülkenin çeşitli yerlerindeki yaşantısını okurlarıyla paylaşıyor ve böylece dönem Türkiye’sinin toplumsal ve siyasi bir fotoğrafını çekiyor.

İnan burada,

  • Çocukluk ve gençlik yıllarını,
  • Memleketi Doyran’ı,
  • Doğduğu yer Kesendire’yi,
  • Adapazarı, Ankara, Mihalıççık, Biga, Alanya, Elmalı, Aydın, Söke, İzmir, Bursa, İnegöl ve Sinop’ta geçen yaşamını,
  • Mustafa Kemal ile tanışma sürecini,
  • Verdiği Yurt Bilgisi derslerini,
  • Kadın hakları alanındaki faaliyetlerini,
  • Tarih çalışmalarına başlamasını,
  • Türk Tarih Kurumu’ndaki çalışmalarını,
  • Cenevre’deki eğitim yıllarını,
  • Çevresinde bulunmuş insanları,
  • Özel yaşamını,
  • Ve bunun gibi pek çok anısını paylaşıyor.

Afet İnan’ın anıları, hem kendi hayatına hem de bir döneme ışık tutmalarıyla önemli bir tarihi belge.

  • Künye: Afet İnan – Anılar, hazırlayan: Arı İnan, Remzi Kitabevi, anı, 312 sayfa

Oleksandra Şutko – Hürrem Sultan (2017)

Kanuni Sultan Süleyman’ın eşi Hürrem Sultan, Osmanlı tarihinin en gizemli figürlerinden.

Hürrem Sultan o denli etkiliydi ki, sarayın en güçlülerinden biri olduğu gibi, aynı zamanda Kanuni ile felsefe ve şiir konularında sohbet edecek kadar bilgiliydi de.

Hürrem Sultan hakkında şu ana kadar yapılan çalışmalar azımsanmayacak sayıda, fakat bu kitabı diğerlerinden ayıracak en önemli yönü, bizzat Hürrem Sultan’ın hemşerisi olan Ukraynalı tarihçi Oleksandra Şutko tarafından kaleme alınması.

Şutko, Osmanlı ve Batı kaynaklarının yanı sıra, Ukrayna ve Rus kaynaklarına da dayanarak Hürrem Sultan hakkında nitelikli bir çalışmaya imza atmış.

Kitapta,

  • Hürrem Sultan’ın doğduğu çevre,
  • Ukrayna’da esir düşmesi,
  • Osmanlı sarayına getirilme süreci,
  • Zekâsı ve bilgisiyle Kanuni Sultan Süleyman’ın aklını ve yüreğini fethetmesi,
  • Sarayın zorlu iktidar savaşlarında öne çıkışı,
  • Büyük mücadelelerden sonra oğlu Selim’i tahta geçirmesi,
  • Ve bunun gibi pek çok konu ele alınıyor.

Şutko’nun çalışmasının diğer önemli katkısı da, Hürrem Sultan’ı entrikalar, komplolar ve iktidar savaşları üzerinden değil, sarayın zorluklar ve tehditlerle örülü dünyasında ayakta kalmaya çalışan bir insan ve anne olarak tasvir etmesi.

  • Künye: Oleksandra Şutko – Hürrem Sultan, çeviren: Hazal Yalın, Kitap Yayınevi, tarih, 235 sayfa

Kolektif – Dört Ayaklı Belediye: İstanbul’un Sokak Köpekleri (2016)

 

İstanbul Araştırmaları Enstitüsü’nün ‘Dört Ayaklı Belediye’ adlı sergisi, İstanbul’un gündelik ve tarihsel serüveninde önemli yer tutan köpekleri çok yönlü bir bakışla anlatmıştı.

Sergi, İstanbul’un fethinden Tanzimat’a uzanan yaklaşık dört yüz yıllık süreçte, şehri sakinleriyle paylaşan ve aynı zamanda şehrin yaşadığı dönüşümlerden de bizzat etkilenen bu dört ayaklı dostlarımızı daha görünür kılmasıyla dikkat çekiyordu.

Elimizdeki çalışma da, sokak köpeklerinin geç Osmanlı dönemi gündelik yaşamdaki serüvenlerinden 1910 yılında Hayırsızada’ya (Sivriada) sürgünlerine uzanan tarihlerini gözler önüne sermiş bu serginin kataloğu.

Çalışma, Ekrem Işın ve serginin danışmanı Catherine Pinguet’nin konuya odaklanan çerçeve yazılarıyla açılıyor.

Devamında ise, Suna ve İnan Kıraç Vakfı Fotoğraf Koleksiyonu, Pierre de Gigord Koleksiyonu ve Galeri Alfa Koleksiyonu’ndan seçilen, köpekleri konu eden fotoğraf, gravür, kitap ve dergiler sunuluyor.

  • Künye: Kolektif – Dört Ayaklı Belediye: İstanbul’un Sokak Köpekleri, İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yayınları, sergi katalogu, 210 sayfa

Alan Duben ve Cem Behar – İstanbul Haneleri (2014)

‘İstanbul Haneleri’, 1880-1940 arası İstanbul’u evlilik, aile ve doğurganlık perspektiflerinden irdeliyor.

Bunu yaparken sosyal ve kültürel konuları merkeze alan yazarlar, dönemin İstanbul toplumunda aile ve ev hayatı, toplumda kadının ve erkeğin yeri, aile hayatının Batılılaşması konularını aydınlatıyor.

  • Künye: Alan Duben ve Cem Behar – İstanbul Haneleri, çeviren: Nuray Mert, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları, tarih, 282 sayfa