Kategori: Tarih

Adil Baktıaya – Osmanlı Suriyesi’nde Arapçılığın Doğuşu: Sosyo-Ekonomik Değişim ve Siyasi Düşünce (2017)

Osmanlı idaresi altındaki Suriye’de Arap milliyetçiliğinin ortaya çıkmasını sağlayan dinamikler nelerdi?

Bu sorunun yanıtını arayan Adil Baktıaya, Suriye’de 19. yüzyıl ortalarında yaşanan ve Nahda olarak adlandırılan toplumsal uyanışı doğuran sosyo-ekonomik etkenleri ve bunların siyasi sonuçlarını kapsamlı bir bakışla irdeliyor.

Çalışmanın ilk kısmı, 19. yüzyılda Suriye’de Batı nüfuzunun artışını ve 19. yüzyılın teknolojik gelişmelerinin Suriye modernleşmesine etkilerini araştırıyor.

Kitabın ikinci kısmı, Suriyelilerin siyasi yönelişlerini belirleyen tarihsel dönüm noktalarını inceliyor.

Burada tespit edilen dönüm noktaları 1860 Lübnan olayları ve Şam katliamı ile 1877-1878 Osmanlı-Rus savaşı.

Üçüncü kısımda, basım, yayın, dil, edebiyat gibi alanlarda yaşanan gelişmeler ele alınıyor ve Nahda içinde beliren siyasi eğilimler tespit ediliyor.

Bugünün Suriye’sini ve genel olarak Ortadoğu’yu daha iyi kavramak için iyi bir eser.

  • Künye: Adil Baktıaya – Osmanlı Suriyesi’nde Arapçılığın Doğuşu: Sosyo-Ekonomik Değişim ve Siyasi Düşünce, İletişim Yayınları, tarih, 408 sayfa

Celâleddîn Suyûtî – Halifeler Tarihi (2014)

Hz. Muhammed’ten sonra, ilk iki yüzyıl boyunca İslam tarihinde önemli yer tutan halifelik kurumu ve halifelerin hayatı konusunda bir başucu eseri.

Klasik devir Arap tarihçiliğinin son temsilcisi olarak kabul edilen Celâleddîn Suyûtî, dört halifeden başlayarak, Emeviler ve Abbasiler dönemindeki büyük dini şahsiyetlerin hayatlarını ele alıyor.

  • Künye: Celâleddîn Suyûtî – Halifeler Tarihi, çeviren: Onur Özatağ, Ötüken Yayınları

Ömer Tarzi – İki Kral, Bir Lider (2014)

Torununun kaleminden, Afgan modernleşmesinde önemli yeri olan Kandahar Serdarı, Serdar Mahmud Terzi Han’ın hayatı.

Afganistan’ın ilk dışişleri bakanı olan Tarzi’nin ailesi, yetiştiği çevre ve siyasi çalışmalarının, Sultan Abdülhamid’ten Atatürk’e uzanan bir zaman diliminde anlatıldığı kitap, Türkiye yakın tarihi açısından da şüphesiz önemli bir kaynak.

  • Künye: Ömer Tarzi – İki Kral, Bir Lider, Paloma Yayınevi

Ahmet Tetik ve Cihan Güneş (haz.) – Halep Sığınma Evi (2014)

Karen Jeppe’nin notları üzerinden, tehcir sürecinde Halep Sığınma Evi’ne sürülen Ermenilerin trajik hayatı.

Bu notlarda, Near East Relief isimli yardım kuruluşu adına çalışan Jeppe, 1922-1927 yılları arasında kuruluşlarının yardım ettiği bin 184 Osmanlı Ermeni’sinin yaşanmış kişisel hikâyelerini sunuyor.

  • Künye: Ahmet Tetik ve Cihan Güneş (haz.) – Halep Sığınma Evi, çeviren: Serdar Y. Demirtaş, Alfa Yayınları

Kolektif – Osmanlı Laleleri, Osmanlı Kahvehaneleri (2014)

Osmanlı kültürünü konu alan, zamansal kapsamı 18. yüzyıl olan ufuk açıcı makaleler.

Lale Devri ve Osmanlı-Safevi rekabeti, 18. yüzyıl sonu İstanbul Yeniçeri kahvehaneleri, toplumsal cinsiyet ve kentsel mekân yansıması bağlamında Osmanlı kahvehanelerinin konumu, burada irdelenen kimi ilgi çekici konular.

  • Künye: Kolektif – Osmanlı Laleleri, Osmanlı Kahvehaneleri, derleyen: Dana Sajdi, çeviren: Aylin Onacak, Koç Üniversitesi Yayınları

Halil Çelik – Uluslararası İşçiler Birliği (Birinci Enternasyonal) (2008)

Halil Çelik, ‘Uluslararası İşçiler Birliği’nde, 1864 yılında kurulan ve daha ziyade Birinci Enternasyonal olarak bilinen birliğin tarihini anlatıyor.

Çelik çalışmasında, örgüte dair yanlış kanıları da gösteriyor.

Yazar, birliğin Marksist/komünist bir örgütlenme olarak Marx tarafından kurulduğunun tamamen yanlış olduğunu ve Kapital’in dahi henüz yayımlanmadığı bu dönemde, örgütün, sendikacılar tarafından kurulduğunu gösteriyor.

Birliğin yıllarca, net bir programa bile sahip olmayan gevşek bir sendikal dayanışma örgütü olduğu ve bir dünya partisi anlamında ilk enternasyonalin, Marx ve Engels’in söz konusu birlikten uzun zaman önce kurdukları Komünistler Birliği olduğu, çalışmanın dikkat çeken tezlerinden.

  • Künye: Halil Çelik – Uluslararası İşçiler Birliği (Birinci Enternasyonal), Prinkipo Yayınları, tarih, 363 sayfa

Orhan Türker – Halkidona’dan Kadıköy’e (2008)

Orhan Türker ‘Halkidona’dan Kadıköy’e adlı bu çalışmasında, son elli yılda şekillenmiş günümüz Kadıköy’ünden çok, bu semtin İskele, Çarşı, Yeldeğirmeni, Haydarpaşa, Altıyol, Bahariye, Moda, Kızıltoprak ve Kalamış’la çerçevelenmiş tarihini anlatıyor.

Türker, 1964 yılında Kıbrıs’ta patlak veren “Kanlı Noel”in ertesinde İstanbul’da yaşayan Yunan vatandaşlarının sınır dışı edilmesinin, Türk vatandaşı olan İstanbullu Rumlarda panik yarattığını ve bunun da beraberinde, semtin ağırlıklı kesimini oluşturan Rumların Yunanistan’a göç etmesini getirdiğini hatırlatıyor.

Bu göç, Kadıköy’ün sosyal, etnik ve dini yapısını trajik bir biçimde değiştirmişti.

İşte Türker’in kitabı, semtin bu göçten önceki yaşamına odaklanmasıyla önemli.

  • Künye: Orhan Türker – Halkidona’dan Kadıköy’e, Sel Yayıncılık, tarih, 100 sayfa

İsmail Cem – Türkiye’de Geri Kalmışlığın Tarihi (2008)

İsmail Cem’in ‘Türkiye’de Geri Kalmışlığın Tarihi’, geri kalmışlık sorununu Osmanlı’dan Türkiye’ye uzanan bir süreçte değerlendiriyor.

Türkiye’nin nasıl ve neden geri kaldığı, bunun, iktidarların, son iki yüzyıllık hangi sınıfsal tercihinden kaynaklandığı ve bu tercihin günümüzdeki sonuçları, kitabın çerçevesini oluşturuyor.

Cem, geri kalmışlığın, kalkınmayı sağlayacak birikimlerin yokluğundan çok, bunları değerlendirecek zümrelerin yokluğundan kaynaklandığını söylüyor.

İsmail Cem, geri kalmışlığın nedenlerine odaklanırken, bunun nasıl aşılabileceğini de anlatıyor.

  • Künye: İsmail Cem – Türkiye’de Geri Kalmışlığın Tarihi, İş Kültür Yayınları, tarih, 476 sayfa

Seçil Karal Akgün – Osmanlı İmparatorluğu’nda Mormon Misyonerler (2014)

On dokuzuncu yüzyılın sonlarından itibaren inançlarını denizaşırı ülkelerde yaymaya çalışan Mormonların Osmanlı topraklarındaki misyonerlik serüveni.

İslamiyet ile Mormonluk arasındaki benzerlikler ve Mormonların Anadolu’dan bekledikleri sonucu alamamalarının temel sebepleri, Akgün’ün bu özgün çalışmasında irdelenen başlıca konular.

  • Künye: Seçil Karal Akgün – Osmanlı İmparatorluğu’nda Mormon Misyonerler, İş Kültür Yayınları

William Hale – Türkiye’de Ordu ve Siyaset (2014)

Modern sahnenin bir arka planı olarak Osmanlı’da ve 20. yüzyılın başlarında ordunun siyasi rolünün evrimine dair ufuk açıcı bir çalışma.

Ağırlıklı olarak son otuz yılın gelişmelerine yoğunlaşan William Hale, askerin siyasi dramadaki rolünü irdeleyerek modern devletlerde ordunun rolü konusundaki yazına önemli bir katkı sunuyor.

  • Künye: William Hale – Türkiye’de Ordu ve Siyaset, çeviren: Ahmet Fethi, Alfa Yayınları