Bir karı kocanın aşkları, değerleri ve alışkanlıklarıyla trajik biçimde hesaplaşmasını anlatan, görkemli bir yapıt.
Lady Brenda Last’in tekdüze yaşantısına bir tepki olarak bir gençle yaşadığı kaçamak, evliliğini paramparça eder.
Kadının eşi Tony Last ise, bu sadakatsizliği yedeğine alarak hayatını kökünden değiştirme kararı alır.
Akdeniz söz konusu olunca, kuşkusuz akla ilk gelen şehirlerden biri Antik döneme uzanan tarihiyle Antalya’dır.
İşte tarihçi Mustafa Oral’ın kaleme aldığı ‘Akdeniz’in Diliyle’ başlıklı bu çalışma, Antalya tarihinden renkli ve zevkle okunur sayfalar sunuyor.
Kitapta, Türkiye edebiyatında Antalya, Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Antalya’da geçirdiği günler, kentin efsaneleri, yemek kültürü, hamalları, başlıca tarihi ve turistik mekânları, Milli Mücadele’de Antalya, kentte gündelik hayat ve kültür gibi birçok konu okurla buluşuyor.
Çalışmanın sadece Antalya’ya değil, Akdeniz’in kendine özgü kültürüne ve bu kültür içinde ortaya çıkan yaşama biçimine ilgi duyanlara da hitap edeceğini söyleyelim.
‘Tek Partili Cumhuriyet’, Mahmut Goloğlu’nun ‘Türkiye Cumhuriyeti Tarihi’ başlıklı dizisinin ikinci kitabı.
Yazar, dizinin ilk kitabı ‘Devrimler ve Tepkileri’nde, Mustafa Kemal’in hedeflediği reformları ve bunlara karşı geliştirilen tepkileri anlatmıştı.
Goloğlu, dizinin 1931-1938 arasındaki zaman dilimine odaklanan elimizdeki ikinci kitabında, Mustafa Kemal Atatürk’ün ölümüne kadarki dönemde yaşananları anlatıyor.
1929 ekonomik krizin yansımaları sonucunda kurumsallaşan devletçilik; tarih ve dil reformları; kadınlara seçme ve seçilme hakkının tanınması; ölçü ve takvim reformu; Hatay’ın Türkiye’ye katılışı; Soyadı Kanunu; Türkiye’nin Milletler Cemiyeti’ne davet edilişi; Avrupa’da Almanya lehine hızla değişen politik dengeler; Türkiye önderliğinde Balkan Paktı’nın kuruluşu ve Boğazlar sorununun Montreaux’de nihai çözüme ulaştırılması, kitapta anlatılan konulardan birkaçı.
Alanın tanınan isimlerinden Robert Lavenda ve Emily Schultz imzalı bu nitelikli eser, sosyal bilimler, özellikle de antropoloji ve sosyoloji hakkında bir temel kaynak oluşuyla önemli.
Toplamda 12 bölümden ve bir ek bölümden oluşan bu kapsamlı çalışma,
Kitabın sonunda verilen etnografya metinlerini yazmak ve okumak konusundaki ek bölüm ise, saha çalışması yapıp metin yazacak veya etnografi metinleri okuyacak kişiler için bir rehber niteliğinde.
Kitabın, Türkiye’deki antropoloji çalışmalarına özgün bir katkı sunacağını söylemeliyiz.
Yanı başımızda kadim bir coğrafya olan Ortadoğu hakkında neler biliyoruz?
Ülkenin Suriyeli göçmen ve sığınmacılarla imtihanına bakıldığında, neredeyse hiçbir şey!
Daniel Bates ve Amal Rassam imzalı bu nitelikli sosyal-antropolojik çalışma, Ortadoğu halkları ve kültürleri hakkında bir başucu kitabı olmaya aday.
Yazarlar Ortadoğu’yu din, kimlik, İslam kültürü, toplum düzeni, topluluk kimlikleri, etnik gruplar, tarım, değişen köy yaşamı, kent hayatı, kadınların toplumdaki yeri ve iktidarın yereldeki örgütlenme biçimleri gibi zengin perspektiflerden irdeliyor.
Ortadoğu’nun bugün içinde bulunduğu belli başlı sorunların da ele alındığı çalışmayı, bölge hakkında aydınlanmak isteyenlerin muhakkak okuması gerekiyor.
Hediyelerin hangi durumda “rüşvet” sayılacağı konusunu kesinleştiren, 1840 tarihli ceza kanununun ortaya çıkış süreci.
Bu kanunla bir gecede hediyelerin rüşvete dönüştürülmesini, Edirne Valisi Nafiz Paşa ile Akif ve Hüsrev Paşa gibi bürokratların azledilmişti.
Şimdiden bakınca, darısı başımıza demeden duramıyoruz.
Kitap, söz konusu kanun ve sonrasında yaşanan gelişmeleri kapsamlı bir perspektifle irdelemesiyle önemli.
Dolayısıyla çalışma, ordudaki reformların ideolojik temellerinin analizini yapması,
Tobias Heinzelmann ‘Cihaddan Vatan Savunmasına’da, Osmanlı İmparatorluğu’nda 1826 yılında Yeniçeri ocağının ortadan kaldırılmasından, 1856’da Islahat Fermanı’nın ilan edilmesine kadarki süreçte, imparatorluktaki genel askerlik yükümlülüğünü inceliyor.
Ordudaki reformların, Osmanlı İmparatorluğu’nun 19. yüzyıldaki reform politikasının gelişiminde ne denli önemli yeri olduğu bilinir.
Dolayısıyla çalışma, ordudaki reformların ideolojik temellerinin analizini yapması, ayrıca Osmanlı’nın 19. yüzyıldaki düşünsel oluşumu hakkında açıklamalar getirmesiyle dikkat çekiyor.
Kitap, Osmanlı devletinde söz konusu tarihler arasında askerlik görevinin genel bir yükümlülük haline getirilmesi konusundaki tartışmaları gözler önüne seriyor; merkezi yönetimin bakış açısından, yönetim stratejileri ve ideolojik gelişmeler arasındaki bağlantıları analiz ediyor.
Kadriye Kaymaz ‘Gölgedeki Kalem’de, ilk Türk kadın yazarlarından ve kadın hareketinin öncü isimlerinden; edebiyat eserleri, gazete yazıları, sosyal ve siyasî faaliyetleriyle yaşadığı dönemde adından söz ettiren Emine Semiye Hanım’ın biyografisini sunuyor.
1864-1944 yılları arasında yaşayan Emine Semiye ayrıca, ünlü tarihçi ve devlet adamı Ahmet Cevdet Paşa’nın kızı, mantıkçı Ali Sedad Bey ile ilk Türk kadın romancısı olarak kabul edilen Fatma Aliye’nin kız kardeşiydi.
Kaymaz’ın kapsamlı çalışması, Emine Semiye’nin kimliğini oluşturan parçalar yardımıyla onun bir yazar olarak portresini ana hatlarıyla çizmesi ve hayatı hakkında dağınık halde bulunan bilgileri bir araya getirmesiyle önemli bir boşluğu dolduruyor.
Emine Semiye’ye dair bir monografi olarak da düşünülebilecek kitap, yazarın biyografisi kadar bibliyografyasını da belirlemeye çalışıyor.
Robert Moor’da bu kitabın ilk nüveleri, 2009 yılında yaptığı bir yürüyüşte, ayaklarımızın altında yatan yolların, patikaların neler olabileceği ve bizi nereden alıp nereye götürdüğü üzerine düşünürken ortaya çıktı.
‘Patikalar’, dünyayı gezmiş Moor’un, tarihte unutulup gitmiş Cherokee parkurlarından devasa karınca patikalarına, kıtaları birbirine bağlayan yürüyüş yollarından otobanlara, internet ağlarından göç yollarına, hem insanların hem de hayvanların inşa etmiş olduğu patikaları bilim, tarih, felsefe, doğa ve bilgelik perspektifli bir bakışla irdelediği yazılarını sunuyor.
Moor bunu yaparken de, insanların ve hayvanların dünya üzerindeki yolculuğunun kıtaları aşacak seviye ve yoğunluğa nasıl ulaştığını, insanın doğa ve teknolojiyle kurduğu ilişkinin bizzat doğanın kendisini nasıl dönüştürdüğünü ve kişisel olarak her birimizin kendi yaşam patikalarımızı nasıl inşa ettiğimizi irdeliyor.
Bu ağların hem insanı hem de dünyayı anlamamız konusunda bize nasıl yardımcı olduğu üzerine düşünmek isteyenler bu kitabı muhakkak edinmeli.
Coğrafya siyaset ilişkisinin analizi anlamında çok iyi bir örnek olan ‘Sınır Kurguları’, 19. ve 20. yüzyıllarda İran’da ulusal kimliğin ve bununla birlikte sınırlarına dair kurgularının nasıl geliştiğini inceliyor.
Profesör Firoozeh Kashani-Sabet, bu gelişimde İran’ın komşuları olan Osmanlı, Azerbaycan ile dönemin emperyalist güçleri olan Fransa ve İngiltere gibi ülkelerin nasıl rol aldığını da derinlemesine irdeliyor.
İran’da milliyetçilik ile toplumsal cinsiyet arasındaki ilişki anlamında da zengin değerlendirmeler barındıran, bunun yanı sıra ele aldığı konuyu hikâye etme biçimiyle de keyifli bir okuma vaat eden çalışmayı, yalnızca Ortadoğu’nun özgün ülkelerinden olan İran’da ulusal kimliklerin oluşumu ve sınır kurgularının gelişimi konusunda değil, modernite ve milliyetçilik konularında da önemli bir kaynak olarak kesinlikle öneriyoruz.
Dipnotski 