Etiket: 2017

Virginia Woolf – Benlik Üzerine Denemeler (2017)

Virginia Woolf’un, şu ana kadar üzerine çokça tartışılmış ve halen tartışılan “benlik” kavramını irdelediği denemeleri…

Yazar burada, “Ben kimim?”, “Diğer herkes kim?” gibi sorularda vücut bulan, sonlu benliğin tabiatı ya da bireysel deneyimin nasıl kavranıp ayırt edilebileceği ve aktarılabileceği üzerine ayrıntılı bir bakışla düşünüyor.

Yazara göre her bireysel benlik herhangi birileridir, herkestir ama yine de her bir benlik tamamen bambaşkadır.

Öte yandan her benlik yeryüzünde bir kez, etrafındaki her şeyle; gerçeklikle, toplumla, sıradan hayatın güzellikleri, zevkleri ve trajedileriyle bir çarpışma anında var olur.

Woolf’un buradaki denemelerinde “benlik” merkezi rolde olsa da, yazarın farklı konulara dair fikirlerini de sunuyor.

Modern kurmaca, kurmaca karakter, kitap nasıl okunmalı, kadınlar için meslekler ve insani sanat, bunlardan birkaçı.

  • Künye: Virginia Woolf – Benlik Üzerine Denemeler, derleyen: Joanna Kavenna, çeviren: Esra Çakıruylası, Ayrıntı Yayınları, deneme, 144 sayfa

Heinrich Barth – Heinrich Barth Seyahatnamesi: Trabzon’dan Üsküdar’a Yolculuk, 1858 (2017)

İstanbul’dan Trabzon’a gemiyle, oradan atla Üsküdar’a dönen Heinrich Barth ile Alman şarkiyatçı Andreas David Mordtmann’ın dönemin Türkiye’sine dair gözlem ve deneyimleri…

İki yazar, yol boyunca köy evlerinde konaklamış, dönemin Müslüman ve Hıristiyan kesimleriyle diyalog geliştirmiş, bunun yanı sıra yolculuklarında gördükleri antikçağa ait eserlerin çizimlerini yapmış.

Seyahatname bu yönüyle Türkiye’nin 19. yüzyılına dair önemli veriler barındırmasıyla kayda değer bir tarihi belge niteliği taşımakta.

Yazarların rotası Trabzon, Şebinkarahisar, Tokat, Turhal, Amasya, Alacahöyük, Boğazköy, Yazılıkaya, Yozgat, Kayseri, Ürgüp, Göreme, Uçhisar, Nevşehir, Gülşehir, Kırşehir, Kırıkkale, Sivrihisar, Seyitgazi, Yazılıkaya, Eskişehir ve Bilecik’e uzanıyor ve oradan Üsküdar’a ulaşıp sonlanıyor.

Kitap,

  • Anadolu köy ve şehirlerini,
  • Buraların belli başlı geçim kaynaklarını,
  • Halkın gündelik hayatını,
  • Gelenek ve göreneklerini,
  • Müslümanlarla Hıristiyanların ilişkilerini,
  • Ve bunun gibi, daha pek çok önemli ve ilgi çekici ayrıntıyı kayda alıyor.

Künye: Heinrich Barth – Heinrich Barth Seyahatnamesi: Trabzon’dan Üsküdar’a Yolculuk, 1858, çeviren: Türkis Noyan, Kitap Yayınevi, seyahatname, 262 sayfa

Robert N. Bellah – İnsan Evriminde Din (2017)

Biyoloji, antropoloji ve tarih disiplinlerinden yararlanarak, insanoğlunun yeryüzündeki macerasında dinin kökeni ve gelişimini ortaya koyan ufuk açıcı bir kitap.

Din sosyolojisi alanında önemli çalışmalara imza atmış Robert N. Bellah, bu kapsamlı çalışmasında, ilk olarak insanlığın tarihinde ritüel ve mitlerin ne zaman ortaya çıktığını araştırıyor.

Dinin ortaya çıkmasının, ancak dilin ortaya çıkmasıyla mümkün olduğunu savunan Bellah, aynı zamanda evrim teorisinin dinin kökenine dair tezlerini de eleştirel bir bakışla yorumluyor.

Kitapta,

  • Dinsel temsilin tarzları,
  • Din ve evrim,
  • Kabile dininde anlamın üretilmesi,
  • Kabile dininden arkaik dine anlam ve güç kavramlarının dönüşümü,
  • Mezopotamya, erken Yunan toplumu, Polinezya, Eski Mısır, İsrail ve Orta Doğu gibi coğrafyalarda dinin gelişimi,
  • Ve dinin kavramsal temsilleri gibi pek çok ilgi çekici konu irdeleniyor.

Bellah’ın eseri, din sosyolojisi alanında sistematik bir karşılaştırma yapmasıyla temel bir başvuru kaynağı olacak nitelikte.

  • Künye: Robert N. Bellah – İnsan Evriminde Din: Eski Taşçağından Eksen Çağına, çeviren: Mete Tunçay, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, tarih, 759 sayfa

Erik Olin Wright – “Sınıflar” Üzerine Tartışmalar (2017)

Erik Olin Wright’ın Marksizm içi polemikler üzerinden ilerleyen ‘Sınıflar’ kitabı, bu alanda fikir üreten pek çok kişinin dâhil olduğu bir tartışma yaratmıştı.

Yazar söz konusu çalışmasında, farklı sınıfsal çıkarların bireşimi ve tarihsel gelişmeler ışığında yeni bir sınıf teorisi ortaya koymuştu.

Bu derleme kitap ise, söz konusu kitapta dile getirilen tezlere dair eleştiriler sunuyor, Wright daha önce kavramsallaştırdığı tezini yeniden güncelliyor ve ‘Sınıflar’a dair tartışma kaldığı yerden devam ediyor.

Kitapta,

  • Sınıfların mübadelesi,
  • Wright’ın analitik Marksizminin sınırları,
  • Sınıf analizinde yeni kuramlar,
  • Eğitim, sömürü ve sınıf bilinci,
  • Wright’ın çelişkili sınıf mevkileri kuramının eleştirisi,
  • İş ilişkileri ve sınıf bilincinin oluşturulması,
  • Sömürü, kimlik ve sınıfsal yapı,
  • Ve sınıf kuramında devrim gibi konular tartışılıyor.

Burada, Wright’ın ilk kitabındaki tezlerini okumamış olanların da düşünülerek, tezlerin bir özetinin yapıldığını da belirtelim.

Kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle: Uwe Becker, Johanna Brenner, Michael Burawoy, Val Burris, Guglielmo Carchedi, Gordon Marshall, Peter F. Meiksins, David Rose, Arthur Stinchombe ve Philippe Van Parijs.

  • Künye: Erik Olin Wright – “Sınıflar” Üzerine Tartışmalar, çeviri: kolektif, Nota Bene Yayınları, siyaset, 424 sayfa

Sextus Empiricus – Kuşkuculuk (2017)

Sextus Empiricus, felsefi yazıları günümüze kadar eksiksiz ulaşmış tek Yunan kuşkucusu olarak biliniyor.

Yazıları Yunan Kuşkuculuğu ve özellikle de Pyrrhoncu Kuşkuculuk hakkında birincil kaynak konumunda olan Empiricus’un elimizdeki kitabı, kendisinin Pyrrhonculuk hakkındaki üç kitabını, mantıkçılara karşı iki ve fizikçilere karşı iki kitabını bir araya getiriyor.

Empiricus’un yazıları, yalnızca Kuşkuculuk ile ilgili açıklamaları değil, aynı zamanda Dogmatiklerin öğretilerinin kapsamlı bir eleştirisini sunmalarıyla da önemli.

Empiricus’un yazılarının çeşitli yerlerinde antik Yunan düşünce tarihindeki bilinen hemen her isme atıflar bulunması da, bu kapsamlı çalışmayı daha da değerli kılıyor.

Rönesansın son dönemlerinde Latince çevirisi yapılmış bu kitap, Batı düşüncesini üç yüzyıl boyunca etkileyecek, ardından Descartes, Hume, Locke ve Kant gibi düşünürler tarafından aşılmaya çalışılacaktır.

  • Künye: Sextus Empiricus – Kuşkuculuk: Phyrrhonculuğun Ana Hatları, Mantıkçılara Karşı, Fizikçilere Karşı, çeviren: Mustafa Kaya Sütçüoğlu, Ayrıntı Yayınları, felsefe, 688 sayfa

Maurus Reinkowski – Düzenin Şeyleri, Tanzimat’ın Kelimeleri (2017)

Maurus Reinkowski’nin nitelikli çalışması ‘Düzenin Şeyleri, Tanzimat’ın Kelimeleri’ en çok da, başta Güneydoğu Avrupa ve Arap dünyası olmak üzere Osmanlı bölgeleri hakkındaki karşılaştırmalı araştırmalara büyük katkıda bulunmasıyla dikkat çekiyor diyebiliriz.

Yazar bu önemli kitabında, Osmanlı’nın yoğun bir “modernleşme” sürecine girdiği 19. yüzyılda, bu çağdaşlaşma girişimlerinin Osmanlı’nın bir Balkan vilayeti olan Kuzey Arnavutluk ile bir Arap vilayeti olan Cebel-i Lübnan’daki nasıl sonuçlandığının bir karşılaştırmalı analizini sunuyor.

Bu iki bölge, tahmin edileceği gibi etnik, dini, toplumsal ve coğrafi yönleri bakımından birbirinin tam zıddı iki yer olarak öne çıkıyor.

Reinkowski, Osmanlı’nın bu iki coğrafyada merkezi otoriteyi nasıl mukim kıldığını ve birbirine zıt bu iki coğrafyadan hareketle, imparatorluğun reformlar aracılığıyla etnik ve dini bakımdan birbirine düşman toplulukları hemşehrilik bağıyla nasıl bir araya getirdiğini tartışıyor.

  • Künye: Maurus Reinkowski – Düzenin Şeyleri, Tanzimat’ın Kelimeleri, çeviren: Çiğdem Canan Dikmen, Yapı Kredi Yayınları, tarih, 352 sayfa

Töre Sivrioğlu ve Ahmad Jawid Türkoğlu – Afganistan Tarihi (2017)

Afganistan özgün bir kültüre ve tarihe sahip.

Töre Sivrioğlu ve Ahmad Jawid Türkoğlu imzalı bu kitap da, geçmişten bugüne uzanan bir bakışla bu sıra dışı ülkenin tarihini veriyor.

Afganistan’ın bulunduğu coğrafya, geçmişte pek çok millet, medeniyet ve orduların varlık gösterdiği, tarihin en özgün duraklarından biri.

Kitapta,

  • Araplardan Moğollara ve Amerika’ya, Afganistan’da varlık gösteren veya bu bölgeyi işgal etmiş devletler,
  • Bölgenin Hindistan’a yapılan seferler için nasıl kullanıldığı,
  • Afganistan’ın ekonomik ve kültürel köprü olma nitelikleri,
  • Yunan medeniyetiyle sıkı bağlar kuran Baktarian dönemi Afganistan’ı,
  • Gazneliler, Gurlular, Babürlüler, Kuşanlar, Eftalitler ve Türkşahiler döneminde Afganistan,
  • Budizm geleneğinde Afganistan’ın yeri,
  • Taliban’ın iktidarı döneminde Afganistan,
  • Timurlular dönemindeki Afganistan rönesansı,
  • Sovyetler zamanında Afganistan,
  • Ve ülkenin bugünkü durumu gibi konular ele alınıyor.

Çalışmanın, Afganistan için bir referans kitap olduğunu söyleyebiliriz.

  • Künye: Töre Sivrioğlu ve Ahmad Jawid Türkoğlu – Başlangıçtan Günümüze Afganistan Tarihi, Kalkedon Yayınları, tarih, 320 sayfa

Louis-Ferdinand Céline – Taksitle Ölüm (2017)

Keskin, korkusuz ve coşkun üslubuyla bildiğimiz Louis-Ferdinand, bütün dünyada olduğu gibi Türkiye’de de asıl olarak ‘Gecenin Sonuna Yolculuk’un yazarı olarak haklı bir üne sahip.

Edebiyat tarihinde bir dönüm noktası olarak kabul edilen bu başyapıtında yazar, konuşma dilini ve argoyu kullanmasıyla edebiyatta bir devrim yaratmıştı.

Bilindiği gibi, Céline’in ‘Profesör Y ile Konuşmalar’ adlı kitabı da Türkçeye çevrilmiş durumda.

Bu iki kitaba eklenen, Céline’in ‘Taksitle Ölüm’ü ise, yazarın dilimizdeki külliyatına önemli bir katkı.

Bu roman ilk olarak 1936 yılında yayımlandığında, dönemin eleştirmenleri tarafından adeta topa tutulmuştu.

Fakat aradan geçen zaman, romana dair algıyı dönüştürdü.

Öyle ki günümüzde eleştirmenler, ‘Taksitle Ölüm’ü Céline’in başyapıtı olarak kabul ediyor.

Yazar, yoğun otobiyografik izler barındıran bu romanında da, bu sefer karşımıza ezeli kaybeden Ferdinand’ı ve onun yaşadığı olayları getiriyor.

Adım adım yok oluşa, tükenişe doğru yol alan Ferdinand, bizi dönemin Paris sokaklarında bir gezintiye çıkarıyor ve buradaki hayat kadınlarının, kötülerin, kaybedenlerin, suçluların dünyalarından ilgi çekici portreler sunuyor.

‘Taksitle Ölüm’, kaybedenlerin, kaybetmeyi tercih etmiş olanların çarpıcı hikâyesidir.

  • Künye: Louis-Ferdinand Céline – Taksitle Ölüm, çeviren: Simlâ Ongan, Yapı Kredi Yayınları, roman, 544 sayfa

Karen Starr ve Lewis Aron – Halk İçin Psikoterapi: İlerici Bir Psikanalize Doğru (2017)

Şu an için daha ziyade elit kesimlerle sınırlı kalmış psikoterapi nasıl halka inebilir?

Psikanalizi ilerici ve hümanist bir eksene oturtmak ne kadar mümkün?

Freud ve Ferenczi gibi psikanalizin kurucu babaları, psikanalizi “halk için psikoterapi” olarak tanımlamıştı.

Fakat bugünden bakıldığında, psikanalizin bu idealinden oldukça uzağa düştüğü, daha ziyade elitlere hitap eden bir pratik haline geldiği görülüyor.

İşte ikisi de alanında uzman Karen Starr ve Lewis Aron bu nitelikli ve kapsamlı kitaplarında, hem gerçek anlamda halka dokunabilecek hem de ilerici ve hümanist yönlerle zenginleştirilecek bir psikanalizin imkânlarına odaklanıyor.

Bu amaçla, psikanaliz tarihinde yer etmiş kimi ikili karşıtlıkları irdeleyen Starr ve Aron, ırkçılık, anti-semitizm, kadın düşmanlığı ve homofobi gibi sorunların psikanalizi nasıl etkilediğini, hatta ona nasıl yön verdiğini tartışıyor.

Yazarlar ardından, Freud’un tanımladığı şekliyle, geniş, esnek ve ilerici bir psikanalizin nasıl yeniden canlandırılabileceğini irdeliyor.

  • Künye: Karen Starr ve Lewis Aron – Halk İçin Psikoterapi: İlerici Bir Psikanalize Doğru, çeviren: Elif Okan Gezmiş, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, psikanaliz, 520 sayfa

Kolektif – Açık Marksizm: Geleneklere Karşı (2017)

Karl Marx’ın kavramsallaştırdığı haliyle Marksizm, aradan geçen zaman içinde doğal olarak pek çok pratik ve uygulamayla sınanda ve güncellendi.

Bu kitapta bir araya gelen makaleler de, Marksizmi analitik bir perspektiften ziyade sınıf mücadelesinin açtığı yeni olanaklar üzerinden yeniden okumaya koyuluyor.

Kitap, değer teorisi, soyut ve somut emek, meta, meta fetişizmi, üretim ve yeniden üretim başta olmak üzere Marksizmin temel kavram ve kategorilerini, sınıf mücadelesinin tarihsel deneyiminin süzgecinden geçirmesiyle alana değerli bir katkı sunuyor.

Kitaba katılan yazarlar bununla da yetinmeyerek, yeni muhalefet imkânlarının Marksist tahayyülün içine nasıl dâhil edilebileceğini ve böylece kuramın nasıl geliştirilip gerçek anlamda ihtiyacı karşılayan bir yapıya kavuşturulabileceğini tartışıyor.

  • Künye: Kolektif – Açık Marksizm: Geleneklere Karşı, derleyen: John Holloway, Werner Bonefeld, Kosmas Psychopedis ve Richard Gunn, çeviren: Şükrü Alpagut, Otonom Yayıncılık, siyaset, 368 sayfa