Etiket: 2017

James George Frazer – Altın Dal: Dinin ve Folklorün Kökleri (2017)

Antropolojinin kurucu isimlerinden Sir James George Frazer’dan, toplumların barbarlıktan uygarlığa geçiş sürecinin enfes bir hikâyesi.

Hem adını hem de çıkış noktasını Joseph Mallord William Turner’ın meşhur tablosu ‘Altın Dal’dan alan çalışma, insanlığın bugünkü duruma erişmesinde yabanılların ne denli önemli ve belirleyici roller üstlendiğini gözler önüne sermesiyle önemli.

Yazar çalışmasında, insanlığın uzun yıllara yayılan barbarlıktan uygarlığa geçme hikâyesinde düşünme biçiminin, insanla ve doğayla ilişki kurma şeklinin nasıl gelişip dönüştüğünü ve bu hikâye içinde mitoloji, din, folklor, büyü, ölüm ve tanrının nasıl kendi rollerini üstlendiklerini araştırıyor.

İlk kez 1890 yılında yayımlanan kitap, antropoloji alanında bir klasik.

  • Künye: James George Frazer – Altın Dal: Dinin ve Folklorün Kökleri, çeviren: Mehmet H. Doğan, Yapı Kredi Yayınları, antropoloji, 468 sayfa

Willy Pasini – Sadakatsiz Aşklar: Aldatmanın Psikolojisi Üzerine (2017)

Bir ilişkide her şey yolunda giderken çiftleri sadakatsizliğe yönelten etkenler nelerdir?

Cenevre Üniversitesi’nde psikiyatri ve medikal psikoloji dersleri vermekte olan Willy Pasini, aldatmanın altındaki psikolojik dinamikleri açıklığa kavuşturuyor.

Kitap,

  • Modern hayatın sadakatsizlik üzerine etkilerini,
  • İnsan doğasının tekeşli mi çokeşli mi olduğunu,
  • Duygusal ve cinsel aldatma arasındaki farkları,
  • Aldatmanın biyolojik ve etolojik köklerini,
  • Aldatılan eşin neler yaşadığını,
  • Ve bunun gibi ilgi çekici konuları tartışıyor.

Hem aldatılan hem de aldatanın –her ne kadar sessizce ve gizlice olsa da–okuması elzem bir kitap.

  • Künye: Willy Pasini – Sadakatsiz Aşklar: Aldatmanın Psikolojisi Üzerine, çeviren: Can Belge, İletişim Yayınları, psikoloji, 192 sayfa

Kwame Anthony Appiah – Kozmopolitizm: Dünya Yurttaşlığının Felsefesi (2017)

Avrupa’da sağın yükseldiği, mülteci sorunu bahane edilerek “öteki”nin dışlandığı bir zamanda, “yabancılar”la nasıl diyalog kurulabilir?

Kwame Anthony Appiah, diğer adıyla dünya yurttaşlığı olan kozmopolitizm üzerine yeniden düşünmemizi öneriyor.

Tamamıyla somut örneklerden yola çıkan Appiah, farklılıklardan bahsettiğimizde aslında ne dediğimizi ve ne demek istediğimizi, ahlak ile davranışlar arasındaki çatışmayı, kozmopolitizm konusunda ortaya konmuş deneyimleri de yedeğine alarak tartışıyor.

Yazar bunları yaparken de, Batı düşüncesindeki “biz” ve “öteki” bağlamında yer etmiş bölünmüşlüğü eleştiriyor ve kozmopolit, eşitlikçi bir ilişki için çatışmanın karşısına diyalogu ve kültürler arası karşılıklı etkileşimi çıkarıyor.

Kozmopolitizm üzerine yeniden düşünmek için iyi bir fırsat.

  • Künye: Kwame Anthony Appiah – Kozmopolitizm: Dünya Yurttaşlığının Felsefesi, çeviren: Fezal Gülfidan, Nika Yayınevi, kültür, 200 sayfa

George Herbert Mead – Zihin, Benlik ve Toplum (2017)

George Herbert Mead’in sosyal bilimler ve felsefe alanlarında bir klasik olarak kabul edilen ‘Zihin, Benlik ve Toplum’unun yayımlanışının üzerinden seksen yılı aşkın zaman geçti.

Mead’in sosyal psikoloji üzerine, Chicago Üniversitesi’nde 1927-1928 yıllarında verdiği bu derslerin, hem bu alan için kurucu nitelikte tabir edilen metinler hem de klasik sosyolojinin ayrılmaz parçası olan pragmatizmin itici gücü olarak kabul edildiğini belirtelim.

Mead’in derslerinden tutulan notlardan oluşan çalışmada irdelenen kimi konular şöyle:

  • Sosyal psikoloji ve davranışçılık,
  • Davranışçılık açısından tavır ve jestler,
  • Taklit ve dilin kökeni,
  • Düşünce, iletişim ve anlamlı sembol,
  • Anlam,
  • Tümellik,
  • Zihin ve sembol,
  • Zihnin çevreyle ilişkisi,
  • Benliğin doğuşu,
  • Toplumsal sürecin bireysel içe aktarımı,
  • Toplumsal ortamda benliğin gerçekleştirilmesi,
  • İnsanlar toplumunun temeli,
  • Toplumsal kurumlarla düşünce ve iletişimin işlevleri,
  • Sempatinin doğası,
  • Toplumsal örgütlenmede mantık ve kişiliğin işlevleri,
  • İdeal toplumun gelişimine yönelik umutlar ve engeller…

Mead’e göre toplum, sunduğu sembolik evren ve bilhassa dil üzerinden, insanların fiziki nesnelerle kurduğu ilişki üzerinde bile etkili olur.

  • Künye: George Herbert Mead – Zihin, Benlik ve Toplum, çeviren: Yeşim Erdem, Heretik Yayıncılık, psikoloji, 334 sayfa

JoAnn Deak – Senin Muhteşem Esnek Beynin (2017)

Beyin, vücudumuzun en büyüleyici ve gizemli organlarından biri.

Çok güzel görsellerle şenlenmiş bu kitap da, genç okurlar ve ayrıca yetişkinler için beyin hakkında muhakkak bilinmesi gerekenleri keyifli bir üslupla açıklıyor.

“İstersen, beynine daha da çok şey yaptırabilirsin! Yaşamının ilk on yılında beynin çok hızlı gelişir. Bu dönem, beyninin gelişmesini hızlandırabileceğin ve onu güçlendirebileceğin büyülü on yıldır,” diyen, kitabın yazarı Joann Deak, beynin işlevleri, yapabildikleri, kapasitesi ve bizim onu geliştirmemiz için neler yapmamız gerektiğini adım adım ele alıyor.

Deak, hata yapmanın, beynin en iyi öğrenme ve gelişme yollarından biri olduğunu söylüyor.

Kitaba, Sarah Ackerley’nin özgün çizimleri eşlik ediyor.

  • Künye: JoAnn Deak – Senin Muhteşem Esnek Beynin, resimleyen: Sarah Ackerley, çeviren: Çağlar Sunay, Domingo Kitap, çocuk, 32 sayfa

Kolektif – Osmanlı’dan Günümüze Darbeler (2017)

Türkiye’de demokrasinin kurumsal hale gelememesinin başlıca nedeni, askerin darbeler yoluyla siyaseti ve toplumu düzenleme çabasından kaynaklanıyor.

15 Temmuz’da yaşanan da, tamı tamına bu yönde bir girişimdi.

Üstelik bu durum, sadece çok partili dönemin sorunu da değil.

Bu kitabın da gösterdiği gibi, Osmanlı’da da darbe ve darbe girişimlerinden geçilmiyordu.

Alanında bilinen çok sayıda ismin katkıda bulunduğu bu kitap, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e ve günümüze darbe ve darbe girişimlerinin ardındaki dinamikleri inceliyor.

Hatırlanacağı gibi Toplumsal Tarih dergisi, özel bir sayıda bu toprakların darbe geçmişine odaklanmıştı.

İşte bu kitap da, derginin darbe özel sayısından yola çıkarak Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerinde yaşanan darbe ve darbe girişimlerinin siyasi, toplumsal kültürel yansımaları ile karikatürler ve şarkılar gibi popüler alandaki izdüşümlerini irdeliyor.

Kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle: Altan Öymen, Aydan Çelik, Burak Onaran, Doğan Gürpınar, Edhem Eldem, Erden Akbulut, Evren Balta, Gülay Yılmaz, Güven Gürkan Öztan, İsmet Akça, Kaya Erdem, Levent Ünsaldı, M. Zafer Üskül, Mehmet Ö. Alkan, Murat Meriç, Noémi Lévy-Aksu, Selim Sezer, Taha Akyol, Turgut Çeviker, Y. Doğan Çetinkaya ve Zihni Çetiner.

  • Künye: Kolektif – Osmanlı’dan Günümüze Darbeler, hazırlayan: Mehmet Ö. Alkan, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, tarih, 352 sayfa

Jenny Volvovski, Julia Rothman ve Matt Lamothe (haz.) – Nerede, Neden, Nasıl (2017)

Bilimsel konuların kimilerine fazlasıyla sıkıcı geldiği bilinir.

Yazar ve yayıncıların buna buldukları çözümler ise, o kitabın okunurluğuna büyük oranda etki eder veya hiç etmez.

İşte bu kitap da, bilim dünyasının çözemediği gizemleri konu edinen, alanın uzmanlarınca kaleme alınmış yazıları, dikkat çekici, usta işi illüstrasyonlarla zenginleştirerek okurlarına sunuyor.

  • Büyük patlama,
  • Hücreler arası iletişim,
  • Ölümsüzlük,
  • Beyin ve akıl,
  • Optik yanılsama,
  • Kara delikler…

Kitapta, bu ve benzeri konuların irdelendiği yazılar yer alıyor.

İllüstrasyon sanatçıları ise, her konuyu kendilerine has bakış açılarıyla resmediyor.

Hem akla hem de göze hitap etmesi, bunun yanı sıra hayal gücünü beslemesiyle diğer bilim kitaplarının tekdüzeliğinden sıyrılan bir çalışma.

  • Künye: Kolektif – Nerede, Neden, Nasıl, hazırlayan: Jenny Volvovski, Julia Rothman ve Matt Lamothe, çeviren: Deniz Öztok, Hep Kitap, bilim, 168 sayfa

Federico Axat – İyi Adam (2017)

Ted’in sıra dışı intihar deneyimini konu edinen, ilginç bir psikolojik gerilim.

Hayatında istediği her şeye kavuşan Ted, günün birinde kendisini pençesinden kurtaramadığı bir bunalıma girer.

Kahramanımızın bu bunalımdan kurtulmak için bulduğu çare, oldukça basittir: İntihar etmek.

Fakat Ted, intihar etmek üzereyken, kapı çalmaya başlar, ardından kapının altından atılan bir not ilişir gözüne.

Kâğıtta, “Kapıyı aç. Tek çıkışın bu,” yazmaktadır.

Üstelik bu not, asla hatırlayamadığı şekilde, bizzat kendi el yazısıyla yazılmıştır.

Ted, merakla kapıyı açar, karşısındaki adamı hayatı boyunca görmemiştir.

Bu gizemli adamın Ted’e sıra dışı bir teklifi vardır: İntihar etmek yerine, intihara karar vermiş birini öldürecek ve böylece zincire dâhil olacaktır.

Fakat bu zincir, Ted’in tahmin ettiğinden daha korkutucudur.

Zira yabancı adam, Ted’in hayatını tümüyle kontrolüne alacak ve kahramanımız da, kendini, her seferinde daha derine çekileceği korkunç bir bataklığın içinde bulacaktır.

  • Künye: Federico Axat – İyi Adam, çeviren: Mehmet Gürsel, Domingo Kitap, roman, 384 sayfa

Roland Barthes – Sesin Rengi: Söyleşiler (2017)

“Yazı”nın ve “yazarın/yazmanın” konumundan gündelik yaşamdaki mitlere, klasik yazın üzerine incelemelerden göstergebilim kuramına zengin bir alanda eser üretmiş Roland Barthes’la yapılan, düşünürün dünyasından aydınlatıcı detaylar sunan söyleşiler.

Barthes bu söyleşilerinde sinema, modanın sistemi, kültür ve karşı-kültür, haz, yazı, okuma, edebiyat, öğretim, gerçeküstücüler, beden, hakikat krizi, entelektüelin görevi, aşk, mitler, şiddet ve tembellik gibi pek çok konu hakkındaki görüşlerini, özgün bakış açısıyla paylaşıyor.

“İlk kaybettiğimiz, belli ki, masumiyettir; sözün kendiliğinden diri, doğal, spontane, doğru, bir nevi saf içselliğin dışavurumu olması nedeniyle değil; tersine, sözümüz ağzımızdan çıktığı anda teatraldir, hünerlerini koca bir kültürel ve söylevsel kodlar kümesinden devşirir: Söz her zaman taktiktir…” diyen Barthes’ın söyleşileri, bu büyük düşün insanının engin kültürünü,  sıra dışı zekâsını gözler önüne sermesiyle önemli.

  • Künye: Roland Barthes – Sesin Rengi: Söyleşiler, çeviren: Ahmet Nüvit Bingöl, Metis Yayınları, söyleşi, 328 sayfa

Rıza Yıldırım – Aleviliğin Doğuşu: Kızılbaş Sufiliğinin Toplumsal ve Siyasal Temelleri 1300-1501 (2017)

Alevi tarihi ve Aleviliğin inanç yapısı, ritüelleri ve toplumsal örgütlenmesi konularında pek çok çalışmaya imza atmış Rıza Yıldırım’dan, Kızılbaş-Aleviliğin doğuşuna dair önemli bir inceleme.

Kitap bir yönüyle 15. yüzyılın ortalarından itibaren Osmanlı düzeninden dışlanmaya başlayan Türkmenlerin ve onlara katılan az sayıdaki Kürt aşiretinin hikâyesi, diğer yönüyle de Osmanlı rejimiyle özdeşleşerek daralan ve katılaşan Sünni pratiğe karşı Hz. Ali ve Ehl-i Beyt merkezli muhalif bir İslam yorumunun alternatif bir dindarlık modeli olarak ortaya çıkışının hikâyesi olarak okunmalı.

Kitap özellikle, Osmanlı-Safevi siyasal rekabeti ve bu bağlamda Kızılbaş sufiliğinin ortaya çıkış ve yükselişinin toplumsal ve siyasal dinamikleri hakkında aydınlanmak için çok iyi bir fırsat sunuyor demeliyiz.

  • Künye: Rıza Yıldırım – Aleviliğin Doğuşu: Kızılbaş Sufiliğinin Toplumsal ve Siyasal Temelleri 1300-1501, çeviren: Barış Yıldırım, İletişim Yayınları, din, 400 sayfa