Tarihteki köylü, kadın, işçi ve köle isyanları başarıya ulaşsaydı, bugün nasıl bir dünyada yaşardık? Yıldız Silier, bir ucu distopyaya, diğer ucu ütopyaya açılan kitabında, tarihteki bu adaletsizlik öykülerini anlatıyor, bu isyanlar başarıya ulaşsaydı neler olabileceğini kurguluyor. Tarihe, alternatif yorumlarla bakmak isteyenlere.
Tezer Özlü külliyatına önemli bir katkı sunan ‘Yeryüzüne Dayanabilmek İçin’, Özlü’nün edebiyat, sinema ve tiyatroyu konu alan, Türkiye’deki bazı dergilerde uzun zaman önce yayınlanmış yazılarını bir araya getiriyor. Özlü, yazılarının bir kısmında Franz Kafka, Stefan Zweig, Hilde Domin, Christian Enzensberger ve Werner Herzog gibi yazarlar üzerine düşünüyor. Yazar Peter Weiss’la yapılan bir söyleşinin de bulunduğu kitapta, Özlü’nün Berlin Film Festivali, Cannes ve Locarno Film Festivalleri ve Frankfurt Kitap Fuarı ile ‘Hakkari’de Bir Mevsim’in Berlin Film Festivali’ndeki başarısıyla ilgili değerlendirmeleri de yer alıyor.
Yazar, çevirmen ve yayıncı Alberto Manguel ‘Okumalar Okuması’nda, okurlarını, kitapların ve yazarların dünyasına büyülü bir yolculuğa davet ediyor. Manguel burada, Jorge Luis Borges, Northrop Frye, Homeros, Carlo Collodi, Che Guevara ve Dante gibi isimlerle, edebiyat dünyasında iz bırakmış ‘İlyada’, ‘Don Quijote’, ‘Pinokyo’ ve ‘Hazine Adası’ gibi kitapları ele alırken, aynı zamanda yazarın kimliği, okurun beklentileri, edebiyatın kimi güncel sorunları ve ideal okur konularını da tartışıyor. Kitabın ilgi çeken bir yönü de, Manguel’in okumaları boyunca, hayran olduğu ‘Alice Harikalar Diyarı’nın kılavuzluğunda ilerlemesi.
Yeni bir baskıyla yeniden yayımlanan ‘Sorgulayan Denemeler’, kendini daima bir kuşkucu olarak tanımlamış, modern düşüncenin etkili isimlerinden Bertrand Russell’ın farklı konuları irdeleyen denemelerinden oluşuyor. İnançlarımızın kesinlikten yoksun oluşunu kabullenmeye hazır olmamız gerektiğini ileri süren Russell bu denemelerinde, düşler ve gerçekleri, bilim ve boş inanışı, yirminci yüzyılda felsefenin imkanlarını, makineler ve duyguları, Doğu’nun ve Batı’nın mutluluk ideallerini, politikada kuşkuculuk gereksinimini, özgür düşünce ve resmi propagandayı, toplum içinde özgürlüğü, eğitimde özgürlük ve otoriteyi irdeliyor.
‘Bir Tatlı Telaş’ Yankı Yazgan’ın esprili bir üslupla irdelediği farklı konuları bir araya getiriyor. Yazgan, kitabının adından da anlaşılabileceği gibi, gündelik hayatta karşılaşılan bize özgü durumlara odaklanıyor. Yazar karikatürlerine de yer verdiği kitabında, Türk kahvesi gibi kendine has hususiyetler barındıran Türk beynini, ülke insanının karakterinin baskın özelliklerinden telaşı, yaşanılan çevrenin beyinlerin işleyişine etkilerini, kişisel gelişim reçetelerinin mutluluk anlayışımızı nasıl dönüştürdüğünü, trafik ile insanlarının kafa yapısı arasındaki koşutluğu ve Türkiye’ye has garip erkeklik hallerini ele alıyor.
Enver Aysever ‘Edebiyat Ölmelidir’de, okuma eylemini irdeliyor, aynı zamanda kendi yazınsal serüveninin önemli duraklarını okurlarıyla paylaşıyor. Aysever denemelerinde, roman yazma sürecinin ruhsal garipliklerini, bir romana son noktayı koyma sürecinde yaşadığı çelişkileri, ironik bir süreç olarak yazarlığı, romanın hedeflediği okur kitlesini, neoliberal çağda romanın rolünü, nitelikli okumanın yollarını ve edebiyatın günlük hayatımıza getirdiği coşkuyu anlatıyor. Aysever bunun yanı sıra, Oğuz Atay, Sabahattin Ali, Cemal Süreya, Füsun Akatlı, Hilmi Yavuz ve Sevgi Soysal gibi yazarlara dair değerlendirmelerde de bulunuyor.
‘Pazar Konuşmaları’, Falih Rıfkı Atay’ın Ulus, Cumhuriyet, Yeni İstanbul ve Dünya gazetelerinde yayınlanmış yazılarından, zamanında bizzat kendisi tarafından yapılmış bir seçkiden oluşuyor. 1941-1950 arasında kaleme alınan yazılar, dönemin siyasi atmosferini gözlemlediği gibi, bir toplumun dönüşümünü kayda geçirmesiyle de önemli bir tarihi belge niteliğinde. Atay burada, dönemin yeme içme alışkanlıklarını, harf inkılabının gündelik hayata yansımalarını, kadının toplumda değişen rolünü, magazin gündemini, Köy Enstitüleri’ndeki eğitim sisteminin özgünlüğünü, İstanbul’daki şehir planlamasını ve edebiyat akımlarını anlatıyor.
Yıldız Silier’in ‘Özgürlük Yanılsaması’, ilk baskısını 2006’da yaptı. Kitap şimdi, benzeri çalışmalarda pek görülmeyen bir başarıyla dördüncü baskısına ulaştı. Silier’in kitabının dikkat çekici yönü, bugün özgürlüğe dair yaşanan kafa karışıklığını gidermesi, aynı zamanda içi boşaltılan bu kavrama gerçek anlamını iade etmesi. Yazar, nasıl özgür olunabilir sorusunun yanıtını ararken, özgürlüğün yeşermesine imkan tanıyacak başka bir dünyanın nasıl mümkün olduğunu irdeliyor. Silier bunu yaparken, ihtiyaçların evriminin bizi özgürleştirebileceğini savunan Marx ile aynı sürecin bizi köleleştirdiğini savunan Rousseau’yu karşılaştırıyor.
Yetkin biyografi kitaplarıyla da bildiğimiz Stefan Zweig, elimizdeki tamamlanmamış kitabında, dünya edebiyatında denemenin babası olarak bilinen, büyük hümanist Montaigne’e ve onun çağına odaklanıyor. Zweig, yaşamının son yılında, 1942’de kaleme aldığı kitabında, kendisinden yüzlerce yıl önce yaşamış, Rönesans ve hümanizmin mirasçısı olarak insana yaklaşan ve onu sorgulayan Montaigne’in dünyasına iniyor. Zweig, kendi deyimiyle, kitle çılgınlığının doruğa vardığı bir zamanda, insanlığını korumaya çalışanların ne yapmaları gerektiğini, nereden yardım alabileceklerini sorgularken, Montaigne’in düşüncelerine uzanıyor.
Roman ve öykü kitapları yayımlanmış İnci Aral, ‘Anlar, İzler, Tutkular’ başlıklı bir deneme kitabına da imza atmıştı. Aral, elimizdeki deneme kitabında da, hayatı ve insanı anlamlandırma yolu olarak yazmak konusunu, kendi yazma sürecinden yola çıkarak ele alıyor. Kitapta yazma endişesi, sözcüklerin büyüsü, yazarın yalnızlığı, yanılsama ve fantazya arasındaki ince çizgi, yazar olabilmenin kıstasları ve yazmak ile zaman arasındaki ilişki gibi keyifli konular yer alıyor. Aral ayrıca, yazarlığın öğrenilip öğrenilmeyeceği, roman sanatı, okumak ve yazmak arasındaki ilişki ve bir roman karakterinin yaratılması gibi konuları da tartışıyor.
Dipnotski 