‘Deccal’, Nitzsche’nin din karşıtı metinlerinin en güçlülerinden.
Hıristiyanlığın gerçekleri çarpıttığını, böylece insanlığı yozlaştırdığını savunan Nietzsche’den bir hesaplaşma metni.
Düşünür “Hıristiyanlığı mahkûm ediyorum; Hıristiyan kilisesine, bir savcının şimdiye dek ağzından çıkmış en korkunç suçlamayı yöneltiyorum.” diyor ve madde madde Hıristiyanlık karşıtı yasasını açıklıyor.
Hıristiyanlıkta ve İslamda iktidarın kaynakları nelerdir?
Talal Asad, Ortaçağ Avrupa keşişlerinin ayinlerinden günümüz Arap ilahiyatçılarının vaazlarına uzanarak, farklı yer ve zamanlarda bu sorunun yanıtını arıyor.
Asad bunu yaparken, dinin modern tarihsel bir konu olarak ortaya çıkışını, dinsel pratikler ile iktidar arasındaki karmaşık ilişkiyi özgün bir perspektifle tartışıyor.
Süreyya Su, halk İslam’ında senkretizmi incelediği ‘Hurafeler ve Mitler’de, Anadolu’da yaşanan Müslümanlığın, diğer inançlarla etkileşimine odaklanıyor.
On üçüncü ve on dördüncü yüzyıllarda Anadolu’daki Müslümanlık, hem Bizans’tan hem de şaman geleneklerinden etkilenmişti.
Süreyya Su, İslam-Türk heterodoksisi tarihini antropolojik bir okumaya tabi tutuğu çalışmasında, Türk tarihyazımını, bu senkretik geleneği görmezden geldiği için eleştiriyor.
Sırasıyla, Orta Asya ve Anadolu’nun İslamlaşması; Anadolu’da heterodoks İslam ve senkretizm ve 13.-14. yüzyıllarda Anadolu şehir hayatının senkretik öğelerini irdeleyen Su’nun çalışmasının ilgi çeken yönlerinden biri de, günümüzün “mahalle baskısı” kavramına odaklanıyor olması.
Su, “mahalle baskısı” tartışmasına, Foucault’nun “panoptikon” kavramı aracılığıyla Selçuklu ve Osmanlı mahallesini inceleyerek katkıda bulunuyor.
İslam inancının gündelik yaşam içindeki uzantısı olan örtünmeyi, modernite evreni içinde yeri olmayan bir pratik şeklinde tanımlayan standart yaklaşımının bir eleştirisi.
Modern sosyolojinin, inancı deneyimleme meselesine yaklaşımı ve modernite ile inanç arasında kapsayıcı bir bağ kurulup kurulamayacağı konusunda önemli bir tartışma.
Birçok gençte görülen kendini İslâm adına kurban etme arzusu nasıl düşünülmelidir?
Onları tutup en kötüye sürükleyen nedir?
Psikoloji, psikanaliz ve tarihsel analizden yola çıkan ‘Ölüm Siyaset’, gençleri cihat adına ölüme ve öldürmeye sürükleyen süreçleri, din-siyaset ilişkisini sorgulayarak tartışan önemli bir çalışma.
Fethi Benslama, halifeliğin kaldırılmasıyla, İslam’ın bir siyaset ideali olarak dağıldığını ve bunun ertesinde Müslüman toplumlarda büyük bir travma yaşandığını belirtiyor.
Yazar, güncel örneklerle zenginleştirdiği analizinde, bu kırılmayla birlikte, günümüzde büyük bir tehdit haline gelen cihatçı terörizmin Batı’yla karşılaşmanın yarattığı kırılmayla da birleşerek, “daha çok” Müslüman olma, bir “Üst-Müslüman” olma yarışına neden olduğunu söylüyor.
Benslama’nın burada tanımladığı şekliyle “Üst-Müslüman” aslında bir kavramdan öte, üzerinde iyice düşünülmesi gereken bir mefhum.
Benslama’ya göre, “Üst-Müslüman” tabirinin Müslümanların ve uygarlıklarının karşı karşıya kaldığı tehlikenin doğası konusunda bir gösterge değeri vardır ve yazar, kitabının son bölümünde de, Müslümanlar için başka bir geleceğin imkânlarını sorguluyor ve “Üst-Müslüman”lığın nasıl aşılacağını irdeliyor.
Mısır’da Müslüman Kardeşler, İsrail’de Sefarad Tevrat Muhafızları, İtalya’da Komünyon ve Kurtuluş, ABD’de Kurtuluş Ordusu…
Nancy Davis ve Robert Robinson’ın kaleme aldıkları bu çalışma, dünya çapında tanınmış, farklı ülkelerden dört dinsel hareketin dayandığı tarihsel, siyasi ve toplumsal kaynakların kapsamlı bir analizini sunuyor.
Kısa bir süre önce burada, sosyolog Zygmunt Bauman ile teolog Stanislaw Obirek’in iyi ile kötü, parçalanmış benlik, modern çağın karmaşaları, insanın ve medeniyetin geleceği üzerine diyaloglarını sunan ‘Dünyaya ve Kendimize Dair’ adlı kitaba yer vermiştik.
Yazarlar elimizdeki kitapta ise, her şeyden önce tüm insanlara aynı inancı, aynı değerleri ve bir yerde aynı düşünce biçimini dayatan anlayışlarla hesaplaşıyor ve farklı inançların, farklı düşüncelerin kendilerine hayat bulacakları bir dünyanın imkânlarını konuşuyorlar.
Yazarlar, manevi sıkıntılarını, bunları aşma umutlarını ve arınmaya dair fikirlerini farklı entelektüel ve kurumsal çerçevelerde kayda geçirse de, Bauman’ın da altını çizdiği gibi, farklı noktalardan yola çıkıp aynı yerde buluşuyorlar.
Dolayısıyla diyaloğu hem teorik hem de pratik alanda yapılmış bir egzersiz olarak düşünebiliriz.
Farklılıkların yaşayacağı bir dünyanın muhtemel yararlarıyla olduğu kadar, riskler ve tuzaklarla da dolu olabileceğini belirten yazarlar, farkındalığı ve öz-denetimi daha güçlü, daha iyi bir öz-kavrayışın yolumuzu aydınlatabileceğini düşünüyor.
Elimizdeki kitabın yazarı Arif Tekin, Hz. Muhammed’in kendi yakın çevresi tarafından bir siyasi cinayete kurban gittiğini savunuyor.
Tekin bu amaçla, İslami kaynaklara kanıt olarak başvuruyor ve hem Hz. Muhammed’e tertiplenen suikast girişimlerini ayrıntılı bir şekilde araştırıyor hem de Hz. Muhammed hastayken eşleri Ayşe ve Hafsa tarafından kendisine verilmiş olan ilaçlara titizlik ve şüpheyle yaklaşıyor.
Klasik Yunan edebiyatı ile Hıristiyanlığın temel metinleri arasında önemli bir ilişki olduğu tezi, uzun zamandır dile getiriliyor.
Bu kitabın yazarı Dennis MacDonald da, bu alanda yaptığı ufuk açıcı çalışmalarıyla biliniyor.
MacDonald’ın elimizdeki kitabı ise, söz konusu ilişkiyi Markos İncili ile Homeros destanları üzerinden izliyor.
Yazar, ağırlıklı olarak Homeros’un Odysseia destanını merkeze alarak, Homeros’un Markos İncilinden ne şekilde etkilendiğini kapsamlı bir bakışla ve ilginç koşutluklar kurarak inceliyor.
MacDonald’a göre Homeros, başka pek çok kaynağın yanı sıra Markos İncilinden de etkilenmişti.
Hem tarih, hem dinler tarihi ve hem de karşılaştırmalı edebiyat çalışmalarına ilgi duyanların keyifle okuyacağı bir kitap.
Köksal Çiftçi, din-sanat ilişkisini incelediği ‘Tektantırılı Dinlerde Resim ve Heykel Sorunu’nda, Yahudilik, Hıristiyanlık ve İslamiyet gibi tek tanrılı dinlerin sanata yaklaşım şekillerini anlatıyor.
Tektanrılı din tasarımcısı olan Musa, İsa ve Muhammed’in yaşadıkları yıllarda resim ve heykel sanatına ilgi duyduklarını, bu yönde üretilmiş eserleri koruduklarını ve evlerinde resim-heykel bulundurduklarını söyleyen Çiftçi, bu ilişkinin tarihte nasıl yön değiştirdiğini ve günümüzde durumun nasıl olduğunu analiz ediyor.
Çiftçi’nin çalışması, konusunun yanı sıra, Batı sanat tarihi verilmekle yetinilen güzel sanatlar öğrencilerine, bu toprakların sanat tarihini anlatma çabasıyla da dikkat çekiyor.
Dipnotski 