Din – Sayfa 33 – Dipnotski

Erdal Gezik – Alevi Kürtler (2012)

ALEVİ KÜRTLER, Erdal Gezik, İletişim Yayınları, inceleme, 245 sayfa

Erdal Gezik elimizdeki çalışmasında, Kürt Alevilerinin tarihine yöntem ve içerik olarak önemli bir katkıda bulunuyor. Alevi-Kürt araştırmalarını geniş bir çerçeveden yorumlayarak kitabına başlayan Gezik, devamında da, Şeyh Said isyanı gölgesinde yol alan Alevi-Sünni ilişkilerini, Dersim Katliamı’nın kolektif hafıza ve tarih yazımı üzerindeki etkisini, Dersimli seyitleri ve onların aşiretçi taliplerini, Alevi Kürtler’in iktidarla ilişkilerindeki farklılıkları ve etnik farklılıkların Alevi Kürtlerin dünyasına sirayet ediş biçimlerini analiz ediyor. Kitabın ek bölümünde de, bölgedeki aşiretlerin bir listesi veriliyor.

M. Numan Malkoç – Türkiye’de Protestanlık ve Protestan Kiliseleri (2012)

TÜRKİYE’DE PROTESTANLIK VE PROTESTAN KİLİSELERİ, M. Numan Malkoç, Yalın Yayıncılık, din, 322 sayfa

M. Numan Malkoç elimizdeki kitabında, 16. yüzyılda Avrupa’da doğan Reform hareketleri sonrasında ortaya çıkmış Protestanlığın Türkiye’deki durumunu tarihsel bir perspektifle inceliyor. Malkoç çalışmasına, Protestan reformunun ortaya çıkması ve gelişimi, Protestan ilahiyatı, Protestanlığın günümüzdeki durumu ve başlıca yeni Protestan akımları ele alarak başlıyor. Kitabın devamında da, Protestanlığın Türkiye’de ortaya çıkışı, gelişimi ve oluşturduğu kurumlar, Protestanlığın Cumhuriyet döneminden bugüne durumu inceleniyor ve günümüzde bulunan Protestan kiliseleri teoloji, mezhep ve akımları dikkate alınarak sınıflandırılıyor.

Aydın Türk – Ateizmi Anlamak (2012)

ATEİZMİ ANLAMAK, Aydın Türk, Propaganda Yayınları, din, 263 sayfa

Ateizm.org sitesinin yöneticisi Aydın Türk elimizdeki kitabında, ateizm konusunu bilimsel ve felsefi yönleriyle ele alıyor. Ateistlere sıkça sorulan sorular ve cevaplarıyla kitabına başlayan Türk, devamında da, Kuran ve İslam’ın ilahi mi, yoksa insan yapısı mı olduğunu, Tanrı fikrinin neden ve nasıl reddedileceğini, evrim ve yaratılışçılığı ve evrenin kökenini tartışıyor; ayrıca, Türkiye’de ateist içerikli yayınlara uygulanan sansürden örnekler sunuyor. Dinsel inancın kökeninin akıl, mantık ve bilim olmadığını söyleyen Türk, kitabıyla, Türkiye’de önyargıyla yaklaşılan ateizmi eksiksiz bir biçimde tanıtmayı amaçlıyor.

Mel Thompson – Din Felsefesini Anlamak (2012)

DİN FELSEFESİNİ ANLAMAK, Mel Thompson, çeviren: Kemal Atakay, Optimist Kitap, din felsefesi, 384 sayfa

Mel Thompson ‘Din Felsefesini Anlamak’ta, okura din felsefesinin kilit kavramlarını açıkladığı gibi, dinsel inançlardan yana ya da dinsel inançlara karşı öne sürülen kanıtlardan bazılarını ortaya koyuyor ve bu konularda yürütülen rasyonel tartışmaların çerçevesini çiziyor. Thompson, her seviyeden okuru hedefleyen kitabında, dinin dayandığı genel düşünce ve ilkeleri; dindar kişilerin doğru olduğuna inandığı inançları ve bunların nasıl anlaşılması gerektiğini; çokkültürlü bir toplumda din faktörünü; ateizm ve hümanizmin dine bakışını; dinin ruhsal gelişmeye katkısını; din ve bilim ile din ve toplum arasındaki ilişkiyi anlatıyor.

Clifford Geertz – İki Kültürde İslam (2012)

İKİ KÜLTÜRDE İSLAM, Clifford Geertz, çeviren: Mehmet Murat Şahin, Küre Yayınları, inceleme, 135 sayfa

Antropolojinin etkili isimlerinden Clifford Geertz ‘İki Kültürde İslam’da, Fas ve Endonezya’daki dini değişimlere odaklanıyor. İlk kez 1968’de yayınlanan çalışma, ele aldığı konuyu tipolojik tasniflere sığdırmaması ve söz konusu coğrafyalardaki İslami pratiği tarihsel bir perspektifle yorumlamasıyla, antropoloji çalışmalarına önemli bir kavramsal çerçeve kazandırmıştı. Geertz, alan çalışmalarından da yola çıkarak, iki ülkede İslamiyet’in nasıl doğduğunu ve geliştiğini, bu toplumlarda yaşanan dini değişimlerin iktisadi, siyasi ve geleneksel yapılarla nasıl bir ilişki içinde olduğunu karşılaştırmalı bir bakışla ele alıyor.

Joan Wallach Scott – Örtünmenin Siyaseti (2012)

Joan Wallach Scott elimizdeki çalışmasında, Fransa’daki başörtüsü yasağından hareketle, Avrupa’nın İslam’la yaşadığı krizi tartışıyor.

Avrupa’da başörtüsü konusundaki tartışmanın, gelenek ve modernite arasında yaşanmadığını belirten Scott, bunun, beyaz Yahudi-Hıristiyan Avrupalıların, ülkelerinde yaşayan ve çoğunun ana-babaları, dedeleri ve nineleri eski sömürgelerden gelmiş olan bir kısım vatandaşa karşı beslediği önyargıları gözler önüne seren bir tartışma olduğunu savunuyor.

Yani Scott’a göre, İslami başörtüsünü yasaklayan kanunlar, temel olarak postkolonyal suçluluk ve korkudan, ırkçılık ve milliyetçilikten besleniyor.

Künye: Joan Wallach Scott – Örtünmenin Siyaseti, çeviren: Merve Tabur, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları, siyaset, 205 sayfa

Steve Stewart-Williams – Darwin Tanrı ve Yaşamın Anlamı (2012)

DARWIN TANRI VE YAŞAMIN ANLAMI, Steve Stewart-Williams, çeviren: İbrahim Hoca, Say Yayınları, inceleme, 391 sayfa

Charles Darwin’in doğal seçilim yoluyla evrim kuramı, kimi muhafazakârlar tarafından, insanları Tanrı’dan uzaklaştırıp ateizme sürüklemeyi amaçlayan bir komplo olarak yaftalandı. Evrimci psikoloji alanında ders veren Steve Stewart-Williams’ın bu kitabı da, evrim kuramının Tanrı’nın varlığı, insan doğası ve genel ahlâk anlayışında ne gibi köklü değişiklikler yarattığını araştırıyor. Biyoloji, psikoloji ve felsefe gibi farklı alanlardan yararlanan yazar, evrim kuramının benimsenmesiyle Tanrı inancının beraber gidip gitmeyeceği ve evrimin, ahlaki açıdan neyin doğru, neyin yanlış olduğunu gösterip gösteremeyeceğini tartışıyor.

Russel Re Manning (ed.) – 30 Saniyede Dünya Dinleri (2012)

30 SANİYEDE DÜNYA DİNLERİ, editör: Russel Re Manning, çeviren: Zeliha Babayiğit, Caretta Yayınları, din, 160 sayfa

Farklı yazarların katkıda bulunduğu elimizdeki kitap, belli başlı elli dini öğretiyi açık bir dille özetliyor. Her dini öğretinin önemli inanışları ve ayırt edici özelliklerinin ele alındığı kitapta, dünyanın en eski dinlerini içeren yerel dinler, Doğu dinleri, Semavi dinler, Orta Asya’da kök salan ve Hz. İbrahim’le aynı soydan gelen ortak gelenekler, Avrupa ve Avrupa dışı Hıristiyanlıkları anlatılıyor. Zerdüştlük, Hinduizm, Budizm, Konfüçyüsçülük, tasavvuf, Kalvinizm, Sünni ve Şii İslam, Mormonlar, Yehova Şahitleri, Kopt Hıristiyanlığı, Baptistler, Moon Tarikatı ve Rastafaryan Hareketi, söz konusu dinlerden birkaçı.

Bahattin Akşit, Recep Şentürk, Önder Küçükural ve Kurtuluş Cengiz – Türkiye’de Dindarlık (2012)

TÜRKİYE’DE DİNDARLIK, Bahattin Akşit, Recep Şentürk, Önder Küçükural ve Kurtuluş Cengiz, İletişim Yayınları, sosyoloji, 572 sayfa

Türkiye’nin birçok ilinden alan araştırmalarıyla da desteklenen elimizdeki dikkat çekici çalışma, Türkiye toplumunda yaşayan İslam dininin inanç ve ibadetleri ile toplumsal yapının temel öğeleri olan ekonomi, siyaset ve toplumsal cinsiyet arasındaki ilişkilerin sosyolojideki, özellikle din sosyolojisindeki yeni kuramlar açısından yerini irdeliyor. Batı’da ve Türkiye’de din ve toplum çalışmalarının gelişimiyle başlayan kitap, muhafazakârlar ve laik dindarların inanma biçimlerini; inanç, ibadet, ekonomi, siyaset ve toplumsal cinsiyet alanlarında yaşanan gerilimleri ve din eğitimiyle ilgili görüşler ve gerilimleri irdeliyor.

Martin van Bruinessen ve Stefano Allievi (der.) – Avrupa’da Müslüman Öznenin Üretimi (2012)

AVRUPA’DA MÜSLÜMAN ÖZNENİN ÜRETİMİ, derleyen: Martin van Bruinessen ve Stefano Allievi, çeviren: Attila Tuygan, İletişim Yayınları, sosyoloji, 294 sayfa

Önemli sosyolog ve antropologların katkıda bulunduğu ‘Avrupa’da Müslüman Öznenin Üretimi’, Batı Avrupa’daki İslami bilginin üretimini, konuyla ilgili kurumlar, dini otoriteler ve bu coğrafyadaki özgün pratiklerden yola çıkarak irdeliyor. Müslümanlığın Avrupa’daki yaşanma biçimleri konusunda aydınlatıcı bir çalışma olan kitap, buradaki Müslümanların teorik ve uygulamalı İslami bilgiyi nasıl edindiklerini, imam ve âlimlerin Avrupa’da nasıl eğitildiklerini, Müslüman tarikatçılığının farklı toplumlarla ilişki kurma deneyimini, Müslüman taleplerinin dile getirilmesinde Müslüman entelektüellerinin üstlendiği rolü tartışıyor.