Kategori: Edebiyat Kuramı

Paul Auster – Paul Auster’la Konuşmalar (2017)

Dünya edebiyatının ünlü simalarından Paul Auster’dan, yazmanın ve yazar olmanın anlamı üzerine düşünceler.

Sohbetlerle ilerleyen ve hem alanda çalışan uzmanlara hem öğrencilere hem de edebiyata, edebiyat kuramına ilgi duyan okurlara hitap edebilecek bu derleme, Auster’ın hayatına dair kimi biyografik ayrıntılar barındırmasıyla da önemli.

Yazar buradaki sohbetlerinde şairliği, roman yazarlığı, çevirmenliği ve film yönetmenliği sürecinde edindiği deneyimleri okurlarıyla paylaşıyor.

Kitaptan birkaç alıntı:

“İlk cümleyi bulana kadar bir roman yazmak imkânsızdır.”

“Roman, dünyada iki yabancının en mahrem halleriyle buluşabilecekleri tek yerdir.”

“Benim yazdığım her kitap kafamdaki bir uğultuyla başlamıştır. Belirli bir müzik ya da ritim, bir ton. Benim açımdan roman yazmaya hasredilen çabanın büyük kısmı sezgilerimle o uğultuya, o ritme sadık kalmaya çalışmaktan ibarettir.”

“Herkes farklı bir kitap okur; keza, herkes farklı bir film seyreder.”

“Bir roman yazmak organik bir süreçtir; çoğu bilinçdışı kanaldan ilerler.”

  • Künye: Paul Auster – Paul Auster’la Konuşmalar, derleyen: James M. Hutchisson, çeviren: Osman Akınhay, Agora Kitaplığı, söyleşi, 288 sayfa

Richard Palmer Blackmur – Avrupa Romanı Üzerine On Bir Makale (2017)

Richard Palmer Blackmur’un 1964 yılında yayımlanan ‘Avrupa Romanı Üzerine On Bir Makale’, Yeni Eleştiri akımının seçkin örneklerinden.

Kitap, ağırlıklı olarak Rus romanını merkeze alarak Avrupa edebiyatına yön vermiş kimi büyük yapıtlara dair analizlerden oluşuyor.

Blackmur bu makalelerinde, Avrupa romanının görenekleri, mitleri ve dinlerin gizemini hangi yollarla çözmeye çalıştığı; insanlığın hakikatinin Avrupa romanında kendine nasıl yer bulduğu ve Avrupa romanının hayat ve sanat ilişkisini nasıl çözümlediği gibi soruların yanıtlarını arıyor.

Yazarın ele aldığı romanlar ise şöyle:

  • Lev Tolstoy’un ‘Anna Karenina’sı,
  • James Joyce’un ‘Ulysses’i,
  • Gustave Flaubert’in ‘Madame Bovary’si,
  • Thomas Mann’in’Büyülü Dağ’ı ve ‘Doktor Faustus’u,

Kitabın ikinci bölümünün ise, tümüyle Fyodor Dostoyevski’nin romanlarını merkeze aldığını, burada, yazarın ‘Suç ve Ceza’, ‘Budala’, ‘Cinler’ ve ‘Karamazov Kardeşler’ine dair kapsamlı incelemeler yapıldığını da ayrıca belirtelim.

Kitapta, Barış Özkul’un Yeni Eleştiri akımını ve Blackmur’u irdelediği, aydınlatıcı bir sunuş yazısı da yer alıyor.

  • Künye: Richard Palmer Blackmur – Avrupa Romanı Üzerine On Bir Makale, çeviren: Müge Günay, İletişim Yayınları, edebiyat inceleme, 319 sayfa

Raymond Williams – Kültür ve Toplum: 1780-1950 (2017)

Raymond Williams’ın ilk baskısı 1958’de yapılan ‘Kültür ve Toplum’u, kültürel çalışmalar disiplinini başlatmış öncü bir eser olarak kabul ediliyor.

Williams’ın buradaki temel tezi, kültür fikrinin ve bu sözcüğün genel modern kullanımlarının, İngiliz düşünce hayatına Sanayi Devrimi diye nitelenen dönemde girmiş olduğu şeklinde özetlenebilir.

Çalışma, bunun nasıl ve neden gerçekleştiğini gösterme ve kültür fikrinin izini günümüze kadar sürme çabasının ürünü.

Dolayısıyla kitap, 18. yüzyılın sonlarından itibaren İngiliz toplumunda yaşanan değişimlere düşünce ve duygu dünyasında verilen tepkilerin bir açıklaması ve yorumu olarak okunmalı.

Williams kültür fikrinin izini sürerken de Edmund Burke, Robert Southey ve Robert Owen’dan başlayarak John Stuart Mill, William Morris, Thomas Carlyle, Bernard Shaw, D. H. Lawrence, Oscar Wilde, T. S. Eliot ve George Orwell’a uzanıyor.

Kitap ayrıca, Marksizm ve kültür ilişkisini tartışmasıyla da önemli.

  • Künye: Raymond Williams – Kültür ve Toplum: 1780-1950, çeviren: Uygur Kocabaşoğlu, İletişim Yayınları, kültür, 501 sayfa

A. Ozan Marakoğlu – Edepsiz Kitaplar (2014)

Türkiye’deki kimi müstehcenlik davaları, yargı kesiminin sanat ve edebiyat alerjisini ayan beyan ortaya koymalarıyla büyük öneme haiz.

Bu kitap ise, tam da bu uçurumu konu edinerek, ceza hukukundaki müstehcenlik suçu ile hukuk ve edebiyat bağlamındaki müstehcenlik kavramını açıklıyor.

Hem de, dudak uçuklatan bilirkişi raporlarından örnekler eşliğinde.

  • Künye: A. Ozan Marakoğlu – Edepsiz Kitaplar, Liberte Yayınları

Hasan Ersel – Kâzım Taşkent, Yapı Kredi ve Kültür Sanat (2014)

Ülkenin kültür ve sanat tarihinde önemli yeri olan pek çok etkinliğe imza atmış Kâzım Taşkent’in, Yapı Kredi’de yönetimde olduğu 1944-1972 arasındaki çalışmaları.

Bankanın bu süreçte üstlendiği başlıca kültür ve sanat etkinlikleri ve bunların gerçekleştirilme maceraları, dönem Türkiye’sinin sanat ortamı bağlamında irdeleniyor.

  • Künye: Hasan Ersel – Kâzım Taşkent, Yapı Kredi ve Kültür Sanat, Yapı Kredi Yayınları

Feridun Andaç – Öykü Yazmak, Hikâye Anlatmak (2014)

Öykünün nasıl ve ne şekilde anlatılacağını irdeleyen bu kitap, bir hikâyesi olup bunu öyküye dönüştürmeyi heves edenler için kaçırılmayacak fırsat.

Andaç niçin yazdığımızı, hikâyenin önemini, kısa anlatıda anlatımın olmazsa olmazlarını, dilin kullanımının püf noktalarını, çerçeve anlatıları, öykünün ayrıntılarını, öyküde zaman ve anlamsal yapıyı irdeliyor.

  • Künye: Feridun Andaç – Öykü Yazmak, Hikâye Anlatmak, Ceres Yayınları

Yılmaz Dikbaş – Saralı Ünlüler: Epilepsi ve Deha (2008)

Yılmaz Dikbaş, ‘Saralı Ünlüler’de, epilepsi hastası ünlü isimleri ve hastalığa dair efsaneler ile gerçekleri anlatıyor.

Kitabın ilk iki bölümünde, epilepsinin tanımı yapılıyor ve ardından, tarihten günümüze epilepsiyi araştırmış ünlü bilim insanlarına yer veriliyor.

Burada, epilepsi, şizofreni, histeri ve orgazm arasındaki ilişki; dünya edebiyatında epilepsi konusunun işlenişi; eşcinsellik ve epilepsi arasındaki ilişki ve saralı ünlülerden kırk beşinin yaşam öyküsü yer alıyor.

Yalçın Küçük’ün ‘Epilepsi ve Orgazm’ kitabını değerlendirip eserdeki birçok bilginin yanlış olduğunu söyleyen Dikbaş, Recep Tayyip Erdoğan’ın saralı olup olmadığı sorusunun da cevabını arıyor.

  • Künye: Yılmaz Dikbaş – Saralı Ünlüler: Epilepsi ve Deha, Asya Şafak Yayınları, tarih, 294 sayfa

Kolektif – Emekçileri Okumak (2014)

Kimi zaman fazlasıyla mütevazı ve fedakâr, kimi zamansa bu algıyı tersine çevirecek kadar isyankâr ve devrimci…

Türkiye edebiyatında sınıf olgusu ile işçi sınıfının gündelik hayatının tasviri oldukça zengindir.

Elimizdeki çalışma, emekçilerin edebiyattaki görünümlerini farklı perspektiflerden irdelemesiyle önemli.

  • Künye: Kolektif – Emekçileri Okumak, hazırlayan: Mustafa Kemal Coşkun, Evrensel Yayınları

Andrew Shaffer – Edebiyatın Aykırı Çocukları (2014)

Hayat bazen, gereğinden fazla sıkıcı olabiliyor.

Yazarlar da bu duygudan muaf değil.

Kimi silah tutkusu, kimi alkol bağımlılığı, kimi sınır tanımayan cinsel zevkleriyle, Edgar Allan Poe’dan Oscar Wilde’a, Ernest Hemingway’den Hunter S. Thompson’a ve Jack Kerouac’a, edebiyatın sıra dışı isimleri karşımızda!

  • Künye: Andrew Shaffer – Edebiyatın Aykırı Çocukları, çeviren: Çetin Soy, NTV Yayınları

Epifania Uveda de Robledo ve Alejandro Vaccaro – Senyor Borges (2008)

‘Senyor Borges’, edebiyat ustası Jorge Louis Borges’in gündelik hayatını okura aktaran ilginç bir kitap.

Kitabın ilginçliği, Borges’e otuz yıl hizmet eden Epifania Uveda de Robledo’nun anlatımlarıyla oluşmuş olması.

Robledo’nun Alejandro Vaccaro’yla yaptığı söyleşilerin sonucunda oluşan bu kitap, hayatı boyunca Borges’in tek bir eserini dahi okumamış Robledo’nun gözünden, yazarın gündelik yaşamına dair bilinmeyenleri barındırıyor.

Robledo’nun tanıklığı okura, yazarın ruh halini, ailesiyle ilişkilerini, evliliklerini ve yaşlılık döneminde düştüğü aşkı anlatıyor.

Kitap, ustanın hayatının farklı yönlerini keşfetmek iyi bir fırsat.

  • Künye: Epifania Uveda de Robledo ve Alejandro Vaccaro – Senyor Borges, çeviren: Aylin Demirhan, Can Yayınları, anlatı, 120 sayfa