Felsefe – Sayfa 145

Karl Marx – Halkın Afyonu (2013)

HALKIN AFYONU, Karl Marx, çeviren: Özge Öztürk, Kafe Kültür Yayıncılık, felsefe, 44 sayfa

Karl Marx’a ait olan “Din halkın afyonudur” sözü, belki de felsefe tarihinin en çok bağlamından koparılan cümlelerinden. İşte ‘Halkın Afyonu’ adıyla Türkçeye kazandırılan bu metin, söz konusu çarpıtmaya konu olan Marx’ın 1843’te yazdığı ‘Hegel’in Hukuk Felsefesinin Eleştirisine Katkı/Giriş’ adlı denemesinin eksiksiz çevirisini sunuyor. Marx’ın, Hegelcilere ilgi duyduğu bir dönemde yazdığı makalesinde, bağlamından koparılan söz konusu cümlenin tam hali şöyle: “Din baskı gören insanın iç çekişini, kalpsiz dünyanın sıcaklığını, tinin dışlandığı toplumsal şartların tinsel yapısını meydana getirir. Din halkın afyonunu oluşturur.”

Hans-Georg Gadamer – Ağrı (2013)

AĞRI, Hans-Georg Gadamer, çeviren: Kamile Kaş Keskin ve Mesut Keskin, Avesta Yayınları, felsefe, 104 sayfa

Ünlü alman filozof Hans-Georg Gadamer, hem Türkçe hem de Kürtçe olarak yayınlanan ‘Ağrı’da, ağrıyı tıbbi, felsefi ve sosyal çerçevelerden yorumluyor. “Yaşamın asıl boyutu, ağrıda sezilebilirdir” diyen ve bizzat yaşadığı ağrıların verdiği deneyimlerden hareket eden Gadamer, bireyin ilk defa ağrıları bilinçli bir şekilde ne zaman algıladığını, ağrı karşısındaki duyarlılığımız ile bireysel donanımımız veya kabiliyetimiz arasındaki bağı, doktorların ağrı tedavisine yaklaşımındaki etik boyutu, geleneksel ve modern tıbbın ağrı sorununu ele alışındaki belli başlı farklılıkları, ağrıya dair yerleşmiş bilgi ve mitleri tartışıyor.

Sadık Erol Er (der.) – Nietzsche Paris’te (2013)

NIETZSCHE PARİS’TE, derleyen: Sadık Erol Er, Otonom Yayıncılık, felsefe, 352 sayfa

‘Nietzsche Paris’te, Fransız düşünürlerdeki Nietzsche izlerini sürüyor. Alan D. Schrift’in, Nietzsche’nin Fransız mirasını kuşatıcı bir şekilde ele aldığı makalesiyle açılan kitapta, Nietzsche’nin düşünceleri enine boyuna irdelendiği gibi, düşünürün Michel Foucault, Jacques Derrida ve Gilles Deleuze gibi çağdaş Fransız felsefesi aktörleri üzerinde ne gibi etkilerde bulunduğunu tartışıyor. Çalışma, Nietzsche’nin çağdaş yeniden okuma stratejilerinin en önemli odaklarından biri ve günümüzün kilit figürü haline gelişini, Fransız felsefe sahnesindeki dönüşümlerle olan yakın ilişkisi ekseninde ortaya koymasıyla önemli.

Karl Jaspers – Nietzsche Nasıl Felsefe Yapıyordu? (2013)

NIETZSCHE NASIL FELSEFE YAPIYORDU?, Karl Jaspers, çeviren: Murat Batmankaya, Alfa Yayınları, felsefe, 576 sayfa

Karl Jaspers elimizdeki kitabında, hukuk, psikiyatri, tarih, siyaset ve teolojinin verilerinden de yararlanarak, çoğu kez çarpıtılan ve yanlış değerlendirilen ünlü filozof Nietzsche’nin düşünce sistemini inceliyor. Jaspers, ilk olarak, Nietzsche’nin inişli çıkışlı hayatına, onun yaşamında önemli bir kırılma yaratmış hastalığına odaklanıyor. Kitabın devamında, Nietzsche’nin insan, hakikat, tarih ve şimdiki çağ, büyük siyaset, dünya yorumu, sınırlar ve kaynaklar gibi konulardaki temel düşünceleri inceleniyor. Jaspers son bölümde ise, filozofun varoluşunun bütünündeki düşünme biçimini ve kendisini nasıl anladığını irdeliyor.

Aristoteles – Theta (2013)

THETA, Aristoteles, çeviren: Kaan H. Ökten ve Gurur Sev, Notos Kitap, felsefe, 232 sayfa

‘Theta’, Aristoteles’in ‘Metafizik’ derlemesinin dokuzuncu kitabı. Düşünür burada, imkân, tamamlanma, ve etkinlik gibi üç farklı var olma tarzını irdeliyor. Aristoteles “imkân”ı, tüm devinim ve durağanlık ilkelerini kapsayacak şekilde tanımlıyor ve var olanın bir yandan ne’lik ya da nasıllık ya da nicelik, diğer yandan da imkâna, tamamlanmaya ve ergon’a (eser) göre ele alınabileceğini belirtiyor. “Etkinliğin” de, devinimin eseri olduğunu söyleyen düşünür, bunu farklı örneklerden yola çıkarak açıklıyor. Aristoteles çalışmalarına anlamlı bir katkı sunacak ‘Theta’, interlineer aktarım, birebir çeviri ve bir sözlükle sunuluyor.

B. I. Suslakov ve L. A. Yakovleva – Felsefe El Kitabı (2013)

FELSEFE EL KİTABI, B. I. Suslakov ve L. A. Yakovleva, çeviren: Serkan Mutlu, Yordam Kitap, felsefe, 192 sayfa

‘Felsefe El Kitabı’, bilimsel sosyalizmin temelini oluşturan diyalektik ve tarihsel materyalizm konusunda bir rehber. Kitapta, Marksizm öncesi felsefede materyalizm, Marksist felsefenin gelişiminde Lenin’in rolü, bilincin kökeni ve özü, diyalektiğin temel yasaları, materyalist tarih anlayışı, toplum gelişiminin temeli olarak maddi üretim, toplumsal yapı, sınıflar ve sınıf ilişkileri, insan topluluklarının tarihsel biçimleri, tarihte yığınların ve kişilerin rolü, toplumsal bilinç, toplum ve doğa gibi konular ele alınıyor. Çalışma bilhassa, Marksizm-Leninizmin felsefi temellerine vakıf olmak isteyenler için nitelikli bir kaynak.

John Roberts – Gündelik Hayatın Felsefesi (2013)

GÜNDELİK HAYATIN FELSEFESİ, John Roberts, çeviren: Emre Can Ercan, Doruk Yayınları, felsefe, 171 sayfa

John Roberts ‘Gündelik Hayatın Felsefesi’nin, günlük yaşam kavramının bir tüketim kuramı haline gelecek şekilde daraltılmasına tepki olarak yazıldığını, kavrama felsefi ve politik partizanlığını geri getirmeyi amaçladığını söylüyor. Yazar, günlük yaşam teriminin Freudyen psikanaliz ve Rus Devrimi’ndeki modern köklerine inerek, kavrama dair 2. Dünya Savaşı öncesine dek yürütülen tartışmaların planını çıkarıyor. Kavrama farklı boyutlar kazandırmış Lukács, Lefebvre, Korsch ve Walter Benjamin’in görüşlerini de değerlendiren Roberts, günlük hayat üzerinden yürütülebilecek bir mücadelenin nasıl inşa edileceğini irdeliyor.

Paul Cartledge – Pratikte Antik Yunan Siyasi Düşüncesi (2013)

PRATİKTE ANTİK YUNAN SİYASİ DÜŞÜNCESİ, Paul Cartledge, çeviren: Kıvanç Tanrıyar, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, felsefe, 205 sayfa

Yunan kültürü alanında çalışan önemli akademisyenlerden olan Paul Cartledge elimizdeki çalışmasında, Yunan siyasi düşüncesinin ayrıntılı bir tarihini kaleme getiriyor. Cartledge burada, siyasi açıdan yetkilendirilmiş ve aktif katılımcı vatandaşlara dayanan Yunan şehir-devleti “polis”in özgünlüğünü; Yunan dünyasında siyasetin ve siyasi olanın icadını; Homeros, Solon, Ksenophon, Platon, Sokrates, Aristoteles, Büyük İskender’in ve Plutarkhus’un siyaset anlayışlarını; Eski Yunan’da sınıf olgusunun siyasi düşünceye etkisini irdeliyor. Yazar, Antik Yunan’da demokrasi kavramını ve gelişimini de eleştirel bir bakışla irdeliyor.

Cicero – Yükümlülükler Üzerine (2013)

YÜKÜMLÜLÜKLER ÜZERİNE, Cicero, çeviren: C. Cengiz Çevik, İş Kültür Yayınları, felsefe, 182 sayfa

Cicero, ölmeden önceki son teknik eseri olan ‘Yükümlülükler Üzerine’de, yaşadığı dönemin Romalılarına ve onların torunlarına görev, hizmet, onur gibi yükümlülükler konusunda önerilerde bulunuyor. Bunu yaparken Yunan felsefesi ve Roma geleneğinden yararlanan Cicero, özellikle halkın beğenisini kazanmış yöneticilerin şahsi çıkarlarını öne alıp devlet, toplum ve yasa önündeki yükümlülüklerini yerine getirmemesini eleştiriyor. Bütün kötülüklerin yükümlülüğün ya da görevin yerine getirilmemesinden doğduğunu söyleyen düşünür, temel felsefi problemlerden olan yararlı olan ile ahlaki açıdan doğru olanın çatışmasını tartışıyor.

Vecihi Timuroğlu – Estetik (2013)

ESTETİK, Vecihi Timuroğlu, Berfin Yayınları, estetik, 527 sayfa

Vecihi Timuroğlu, kapsamlı çalışması ‘Estetik’te, eski Yunan’dan günümüze estetik alanında yaşanan önemli değişimleri irdeliyor. Yazar burada, güzel algısını etkileyen toplumsal ve tarihi koşullar, biçem ve güzel, sanatın alanı, Marksçı estetiğin temel dayanağı, Marx ve Hegel’in diyalektik anlayışlarının farkları, sanat ve toplumsal ruh, estetiğin sınırlandırılması, yeni toplumda devrimci estetik, egemen sınıf ve sanat, din estetiği, birey ve sanatsal yaratış, özdekçi diyalektik açısından güzel, yazın yapıtlarının estetiği, şiir estetiği tartışmaları, estetik ve ahlak gibi bu alana giren pek çok detayı tartışıyor.