Kategori: İktisat

Fatih Akyıldız – Göstergeler Ne Anlatır?: Türkiye İçin İktisadi Göstergeler Rehberi (2017)

Birçoğumuz, kamunun hizmetine sunulan ekonomik verilerdeki istatistiklerden pek bir şey anlamayız.

Zira istatistik eğitimi, bizde belli şanslı alanlar dışında kimseye nasip olmaz.

Elimizde tuttuğumuz kitaplar gibi çalışmalar, işte tam da böylesi durumlarda yolumuzu aydınlatmalarıyla altın değerinde.

Fatih Akyıldız bu kapsamlı çalışmasında, Türkiye’de yaygın olarak kullanılan temel ekonomik göstergeleri hem içerikleri, özellikleri ve teorik çerçeveleriyle açıklıyor hem de bunların hazırlanmasında kullanılan verilerin toplanma ve hesap yöntemleri konularında bizleri aydınlatıyor.

Kitapta,

  • Milli gelir göstergeleri,
  • Üretim ve iktisadi canlılık,
  • Fiyat göstergeleri,
  • Çalışma ekonomisi,
  • Uluslararası ekonomi,
  • Kamu ekonomisi,
  • Ve para, bankacılık ve finans alanlarına giren çok sayıda istatistik açıklanıyor.

Gayrisafi yurt içi hasıladan kişi başına düşen gayrisafi yurtiçi hasılaya, aylık sanayi endekslerinden sanayi ciro endeksine, inşaat istihdam endeksinden üretici fiyat endeksine pek çok istatistiğin açıklandığı kitap, ekonomiye bilimsel bir gözle bakmak isteyen okurlar için yetkin bir kılavuz.

  • Künye: Fatih Akyıldız – Göstergeler Ne Anlatır?: Türkiye İçin İktisadi Göstergeler Rehberi, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, istatistik, 450 sayfa, 2017

Jason W. Moore – Hayatın Dokusundaki Kapitalizm: Sermaye Birikimi ve Ekoloji (2017)

Kapitalizmin tarihinde uzun bir yolculuk bağlamında doğaya bakan ve buradan yola çıkarak yerleşik ekoloji görüşlerini sorgulayarak yeni bir ekolojik perspektif inşa etmeye koyulan bir tartışma.

Çevreci, feminist ve Marksist bir çerçevede tartışan Jason Moore, kapitalizmin insanları doğadan ayrıştırmadığını, bizzat “Doğal ekolojinin” kendisi haline geldiğini savunuyor.

Zira yazara göre kapitalizm, dar ekonomik ve sosyal ilişkilerden ibaret olmayıp hayatın bütününe yerleşmiş olan sermaye, iktidar, üretim ve yeniden üretim olarak anlaşılmalıdır.

Asıl sorgulanması gereken hakikatin bu olduğunu belirten Moore, okurunu, iç içe geçen kapitalizm ve doğa üzerine, kapitalizmin yarattığı ekolojik kriz üzerine ve bu dokunun içine hapsolmuş insan üzerine düşünmeye davet ediyor.

Kitap, doğanın ve bireyin kapitalizmden özgürleştirmenin yolları hakkında düşünmek için iyi bir fırsat.

  • Künye: Jason W. Moore – Hayatın Dokusundaki Kapitalizm: Sermaye Birikimi ve Ekoloji, çeviren: Alaz Munzur, Epos Yayınları, ekoloji, 432 sayfa, 2017

Erinç Yeldan – Küreselleşme, Kim İçin? (2008)

Erinç Yeldan ‘Küreselleşme, Kim İçin?’de, 1980’lerden günümüze, küresel iktisat ikliminin tarihsel ve güncel bir analizini yapıyor.

Yeldan kitabının ilk bölümünde, küreselleşmenin ideolojik niteliğini tanımlıyor ve küreselleşmenin muhafazakâr, neoliberal ideolojinin yeni bir ürünü olduğunu gösteriyor.

İkinci bölüm, neoliberal küreselleşmenin pratik yaşamdaki uygulama sonuçlarına odaklanıyor.

Üçüncü bölüm ise IMF programı ve AKP iktidarı ekseninde, Türkiye özelindeki iktisat politikalarını inceliyor.

Yeldan’ın ele aldığı kavramların içini doldurabilmesi ve sade bir dille meramını anlatabilmesi de, kendisini, Prof. Oya Köymen’in tabiriyle “televoleci iktisatçılardan” ayıran başlıca özellik.

  • Künye: Erinç Yeldan – Küreselleşme, Kim İçin?, Yordam Kitap, iktisat, 304 sayfa

Sevilay Kaygalak – Kapitalizmin Taşrası (2008)

Sevilay Kaygalak ‘Kapitalizmin Taşrası’nda, 16. yüzyıldan 19. yüzyıla, Bursa’da kaydedilen kapitalist ilişki biçimlerinin şehir ve şehrin sosyal hayatındaki etkisini inceliyor.

Kaygalak kitabının ilk bölümünde, kapitalizm ve kentsel değişime; ikinci bölümde, Osmanlı toplumsal yaşamındaki değişimlerin kentlere etkilerine odaklanılıyor.

Çalışmanın üçüncü bölümünde, bir Osmanlı Anadolu kenti olan Bursa’nın demografik özellikleri ve ipek, ham ipek üretimi yoluyla yarattığı yerel ekonomisi anlatılıyor.

Kaygalak, kitabının son bölümünde de, 19. yüzyılda Bursa’daki değişimin sosyo-ekonomik ve mekânsal boyutlarını, bu sürecin kapitalist niteliğini ortaya koyarak analiz ediyor.

  • Künye: Sevilay Kaygalak – Kapitalizmin Taşrası, İletişim Yayınları, inceleme, 242 sayfa

Metin Sarfati – Uygarlığın Bunalımı (2014)

İnsan psikolojisi ve iktisat bilimi arasında nasıl bir ilişki var?

Metin Sarfati, aslında hep önemli olagelmiş bu ilişkiyi sorgularken psikanaliz aracılığıyla bir iktisat okuması yapıyor ve Freud, Rousseau, Smith ve Keynes gibi pek çok ismin görüşlerini ayrıntılı bir bakışla tartışıyor.

Yazar, bugünün iktisat dünyasındaki insanın trajik ruh halini incelerken, iyimserliği de elden bırakmıyor.

  • Künye: Metin Sarfati – Uygarlığın Bunalımı, Arvana Yayınları

Maurizio Lazzarato – Borçlandırılmış İnsanın İmali (2014)

Bugün her bebek, gözlerini Devlet “Ana”dan miras borçlara açıyor.

Sınıf mücadelesinin şimdi borç etrafında serpilip yoğunlaştığını belirten Maurizio Lazzaroti, Nietzsche, Deleuze, Guattari, Foucault ve Marx’ın fikirleri ışığında, neoliberal sistemin kamu borcuyla tüm toplumu nasıl borçlandırıp esir aldığını ortaya koyuyor.

  • Künye: Maurizio Lazzarato – Borçlandırılmış İnsanın İmali, çeviren: Murat Erşen, Açılım Kitap

Kolektif – Köylülükten Sonra Tarım (2014)

Osmanlı’dan günümüze Türkiyeli çiftçinin ilgası ve tarım alanlarındaki şirketleşmenin seyri, bu kitabın konusu.

Kitaba katkıda bulunan yazarlar, endüstriyel tarım düzeninin göstergelerini, Anadolu’da ataerkil tarımın özgünlüklerini, mülksüzleşme ve göçü, tarım alanındaki devlet müdahalelerinin yarattığı dönüşümü kapsamlı bir şekilde tartışıyor.

  • Künye: Kolektif – Köylülükten Sonra Tarım, derleyen: Abdullah Aysu ve M. Serdar Kayaoğlu, Epos Yayınları

Sungur Savran – Kod Adı Küreselleşme (2008)

Sungur Savran ‘Kod Adı Küreselleşme’de, emperyalizmin 21. yüzyıldaki farklı ve sinsi görünümlerini irdeliyor.

Savran’a göre, küreselleşme bir sınıf mücadelesidir ve doğrudan doğruya uluslararası sermayenin işçi sınıfı ve emekçileri hedefleyen bir sınıf taarruzudur.

Ayrıca Savran’ın, küreselleşmeye karşı ulusalcı bir karşı koyuşun mümkün olmadığı ve bunun ilerici olamayacağı savı, çalışmayı ilginç kılan etmenlerden.

Kitap, küreselleşmenin sağ ve sol liberalizmler tarafından sunuluşunu ve buna dair milliyetçi/ulusalcı/yurtsever açıklamaları çürütecek argümanlarla kurulmuş.

Ekonomik krizin yaşandığı şu günlerde, küreselleşmeyi yeniden düşünmek için Savran’a kulak vermekte yarar var.

  • Künye: Sungur Savran – Kod Adı Küreselleşme, Yordam Kitap, siyaset, 365 sayfa

Kolektif – Kalkınma İktisadının Penceresinden Türkiye’ye Bakmak (Fikret Şenses’e Armağan) (2017)

Birçok yazarın katkıda bulunduğu elimizdeki kitap, daha önce burada yer verdiğimiz ‘Geçmişten Geleceğe Türkiye Ekonomisi’ başlıklı derlemenin devamı niteliğinde.

İki kitap da, ODTÜ İktisat Bölümü’nde iktisat alanına önemli katkılarda bulunmuş Fikret Şenses’in onuruna bir araya gelen otuz sekiz sosyal bilimcinin, Şenses’in kariyeri boyunca üzerinde çalıştığı konuları farklı bakış açılarıyla yeniden değerlendirmeleriyle ortaya çıktı.

İşte eldeki kitapta yer alan on dört yazar da, geniş bir şemsiye altında kalkınma iktisadını Türkiye bağlamında tartışıyor.

Kitapta irdelenen kimi konular şöyle:

  • Son 200 yılda Türkiye’de ve Dünyada sağlık ve eğitim,
  • Sosyal politika düşüncesi içinde eşitsizliğin yeri ve günümüz Türkiye’sinde eşitsizlikler,
  • Çin ve Türkiye özelinde kalkınan ülkelerin elli yıllık deneyimi,
  • Ağır borç yükü altında olan yoksul ülkeler ve yeni milenyumda IMF-Dünya Bankası yoksullukla mücadele girişimleri,
  • Yoksulluk kuramlarının kadın yoksulluğuna yaklaşımları,
  • Kâr oranının düşme eğilimi yasası…

Kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle: R. Funda Barbaros, Ayşe Buğra, Nesrin Dağ, Alper Duman, Gül Ertan Özgüzer, Fatime Güneş, Nil Demet Güngör, Murat Koyuncu, Ahmet Öncü, İzzettin Önder, Şemsa Özar, İ. Can Özen, Şevket Pamuk, Meneviş Uzbay Pirili ve E. Ahmet Tonak.

  • Künye: Kolektif – Kalkınma İktisadının Penceresinden Türkiye’ye Bakmak (Fikret Şenses’e Armağan), derleyen: Hasan Cömert, Emre Özçelik ve Ebru Voyvoda, İletişim Yayınları, iktisat, 312 sayfa

Nail Satlıgan – Emek-Değer Teorileri ve Dış Ticaret (2014)

Marksist emek-değer teorisi ile dış ticaret arasındaki “rahatsız” ilişki açısından literatüre önemli katkı sunan bir analiz.

Nail Satlıgan, Ricardo’nun karşılaştırmalı üstünlük teoremini hangi teorik temeller üzerinde türettiğini araştırdığı gibi, Marx’ta, üzerinde dış ticaret teorisi kurmaya elverişli bir zeminin ipuçlarını da tartışıyor.

  • Künye: Nail Satlıgan – Emek-Değer Teorileri ve Dış Ticaret, Yordam Kitap