Kategori: İktisat

Kolektif – Kalkınma İktisadının Penceresinden Türkiye’ye Bakmak (Fikret Şenses’e Armağan) (2017)

Birçok yazarın katkıda bulunduğu elimizdeki kitap, daha önce burada yer verdiğimiz ‘Geçmişten Geleceğe Türkiye Ekonomisi’ başlıklı derlemenin devamı niteliğinde.

İki kitap da, ODTÜ İktisat Bölümü’nde iktisat alanına önemli katkılarda bulunmuş Fikret Şenses’in onuruna bir araya gelen otuz sekiz sosyal bilimcinin, Şenses’in kariyeri boyunca üzerinde çalıştığı konuları farklı bakış açılarıyla yeniden değerlendirmeleriyle ortaya çıktı.

İşte eldeki kitapta yer alan on dört yazar da, geniş bir şemsiye altında kalkınma iktisadını Türkiye bağlamında tartışıyor.

Kitapta irdelenen kimi konular şöyle:

  • Son 200 yılda Türkiye’de ve Dünyada sağlık ve eğitim,
  • Sosyal politika düşüncesi içinde eşitsizliğin yeri ve günümüz Türkiye’sinde eşitsizlikler,
  • Çin ve Türkiye özelinde kalkınan ülkelerin elli yıllık deneyimi,
  • Ağır borç yükü altında olan yoksul ülkeler ve yeni milenyumda IMF-Dünya Bankası yoksullukla mücadele girişimleri,
  • Yoksulluk kuramlarının kadın yoksulluğuna yaklaşımları,
  • Kâr oranının düşme eğilimi yasası…

Kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle: R. Funda Barbaros, Ayşe Buğra, Nesrin Dağ, Alper Duman, Gül Ertan Özgüzer, Fatime Güneş, Nil Demet Güngör, Murat Koyuncu, Ahmet Öncü, İzzettin Önder, Şemsa Özar, İ. Can Özen, Şevket Pamuk, Meneviş Uzbay Pirili ve E. Ahmet Tonak.

  • Künye: Kolektif – Kalkınma İktisadının Penceresinden Türkiye’ye Bakmak (Fikret Şenses’e Armağan), derleyen: Hasan Cömert, Emre Özçelik ve Ebru Voyvoda, İletişim Yayınları, iktisat, 312 sayfa

Nail Satlıgan – Emek-Değer Teorileri ve Dış Ticaret (2014)

Marksist emek-değer teorisi ile dış ticaret arasındaki “rahatsız” ilişki açısından literatüre önemli katkı sunan bir analiz.

Nail Satlıgan, Ricardo’nun karşılaştırmalı üstünlük teoremini hangi teorik temeller üzerinde türettiğini araştırdığı gibi, Marx’ta, üzerinde dış ticaret teorisi kurmaya elverişli bir zeminin ipuçlarını da tartışıyor.

  • Künye: Nail Satlıgan – Emek-Değer Teorileri ve Dış Ticaret, Yordam Kitap

Thomas Piketty – Yirmi Birinci Yüzyılda Kapital (2014)

Servet ve gelirin tarihsel dinamikleri neler?

Gelir ve sermaye paylaşımının 18. yüzyıldan bu yana geçirdiği evrime odaklanan Thomas Piketty, modern büyüme ve bilginin yayılımının Karl Marx’ın öngördüğü kıyametin önüne geçtiğini, ancak sermaye ve eşitsizliklerin karmaşık yapılarını değiştirmediğini savunuyor.

  • Künye: Thomas Piketty – Yirmi Birinci Yüzyılda Kapital, çeviren: Hande Koçak, İş Kültür Yayınları

Kalyan Sanyal – Kapitalist Kalkınmayı Yeniden Düşünmek: İlkel Birikim, Yönetimsellik ve Postkolonyal Kapitalizm (2017)

Postkolonyal kapitalist gelişmenin siyasal iktisadına dair sağlam bir tartışma.

Marx ilkel birikimi, ilk üreticiyi –köylü veya zanaatkâr– üretim araçlarından ayıran bir süreç olarak tasvir etmişti.

O’na göre, zanaatkâr sermayenin dolaşımına dâhil edilirken, emeğini istihdam etmenin her türlü aracından yoksun kalan köylü, kapitalist üretimde ücretli emekçi haline gelir.

Burada en önemli nokta şu: İlkel birikim sürecinde üretim araçlarını kaybeden bütün bu ilk üreticiler kapitalist üretimin bünyesine dâhil olmadığında durum nedir?

İşte Kalyan Sanyal da, kapitalist üretim alanına hiç sokulamayan ve ister istemez sermaye dışı bir unsur olarak var olması gereken artı emek gücü havuzunun, başka bir deyişle kapitalizmin dışladıklarının ve marjinalleştirdiklerinin izini sürüyor.

Dışlama ve marjinalleştirmenin kapitalist gelişimin ayrılmaz bir parçası olduğunu düşünen Sanyal, postkolonyalizm bağlamında azgelişmişliğin kapitalist kalkınmanın bizzat içinden kaynaklandığını savunuyor.

‘Kapitalist Kalkınmayı Yeniden Düşünmek’ ayrıca, ilkel birikim, yönetimsellik, postkolonyal kapitalist örgütlenme, kapitalist kalkınma ve küresel kapitalist ağa entegrasyon gibi güncel kavramları, üçüncü dünya ülkeleri bağlamında tartışmasıyla da önemli bir eser.

  • Künye: Kalyan Sanyal – Kapitalist Kalkınmayı Yeniden Düşünmek: İlkel Birikim, Yönetimsellik ve Postkolonyal Kapitalizm, çeviren: Ali Karatay, Metis Yayınları, iktisat, 320 sayfa

Oya Köymen – Kapitalizm ve Köylülük: Ağalar, Üretenler, Patronlar (2008)

Prof. Oya Köymen ‘Kapitalizm ve Köylülük’te, kapitalizmle birlikte köylülüğün geçirdiği dönüşümleri analiz ediyor.

Bu analizin, tarihsel/kuramsal veriler ve köylülükle ilgili tartışmalar ekseninde yapılması, eserin asıl zenginliğini oluşturuyor.

Köylülüğü “mülksüzleşme ve bağımlılık” çerçevesinden ele alan Köymen,

  • Kapitalist modellerde köylülüğün farklı değişim/dönüşüm süreçlerini, bunların sanayileşmeye etkilerini,
  • Yirminci yüzyılda tarımın önemli dönüm noktalarını,
  • Türkiye’de 1923’ten günümüze tarımsal yapının değişimini ve tarım politikaları gibi ilgi çekici konuları tartışıyor.

Kitap, Türkiye’de köylülüğün başına gelenleri kapsamlı örnekler üzerinden değerlendirmesiyle alan için önemli.

  • Künye: Oya Köymen – Kapitalizm ve Köylülük: Ağalar, Üretenler, Patronlar, Yordam Kitap, iktisat, 232 sayfa

Kolektif – Geçmişten Geleceğe Türkiye Ekonomisi (2017)

Farklı yazarların katkılarıyla ortaya çıkmış bu kapsamlı çalışma, 2008-2009 küresel ekonomik krizi temelinde, ayrıca tarihsel tartışmalar ve uluslararası bir bakış açısından hareketle Türkiye’nin sanayileşme ve büyüme süreçlerindeki göreceli konumunu aydınlatıyor.

Kitapta,

  • Türkiye’de sanayileşme ve kriz,
  • Türkiye imalat sanayiinde firma büyümesi ve istihdam,
  • Türkiye imalat sanayiinde kâr marjları,
  • Çok partili dönemde Türkiye’nin makroekonomik performansı,
  • Finansal küreselleşme sürecinde Türkiye’de para politikalarının evrimi,
  • Türkiye’de sınıfsal gelir dağılımı,
  • Ve Türkiye ekonomisinde yoksulluk, yolsuzluk ve gelir dağılımı ilişkisi gibi önemli konular ele alınıyor.

Türkiye ekonomisinin en temel konularını mercek altına alan kitaptaki makaleler,

Türkiye ekonomisinin mevcut durumunun bir resmini çekerken, aynı zamanda hem konuya dair tarihsel bir bakış açısı sunuyor hem de geleceğe yönelik öngörülerde bulunuyor.

Kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle: Seven Ağır, Serdal Bahçe, Erdoğan Bakır, Hasan Cömert, Eşref Uğur Çelik, Fatma Doğruel, A. Suut Doğruel, Semih Gökatalay, Mustafa İsmihan, S. Rıdvan Karluk, Yakup Kepenek, Ahmet Haşim Köse, Emre Özçelik, Erdal Özmen, Ester Ruben, Ali Cevat Taşıran, Erol Taymaz, Ünal Töngür, Oktar Türel, Umut Ünal, Ebru Voyvoda, A. Erinç Yeldan ve Kamil Yılmaz.

  • Künye: Kolektif – Geçmişten Geleceğe Türkiye Ekonomisi, derleyen: Murat Koyuncu, Hakan Mıhcı ve A. Erinç Yeldan, İletişim Yayınları, iktisat, 398 sayfa

Emmanuelle Bénicourt ve Bernard Guerrien – Neoklasik İktisat Teorisi (2017)

Ekonomide hâkim teori olan neoklasik teori, ekonomik ve toplumsal olayları toplumu oluşturan bireylerin tercihlerinden hareketle açıklamayı vaat eder.

Ekonomi ve iktisat alanında uzman iki isim, Emmanuelle Bénicourt ve Bernard Guerrien imzalı bu kitapta izlenen plan, neoklasik teorinin zaman içindeki gelişimini aydınlatmasıyla dikkat çekiyor.

Çalışma, soyutlanmış oldukları kabul edilen bireylerin incelenmesi ile başlıyor, sonra onların refahını iyileştirmek için yapabildikleri mübadele ile ilgileniyor.

Neoklasiklerin öne çıkardıkları çözüm olan “tam rekabet” denilen çözüm ise, kitapta birçok bölümün konusunu oluşturuyor.

Kitap bu yönüyle, neoklasik teorideki egemen düşünme biçimlerinin nasıl tasarlandığını ve iç işleyişini ortaya koymasıyla büyük öneme haizdir diyebiliriz.

Kitapta ele alınan kimi konular şöyle:

  • Hanehalkları ve firmalar gibi iktisadın temel birimleri,
  • Mübadele sorunu,
  • Tam rekabet piyasasında hanehalkı davranışları, firmanın seçimi ve denge,
  • Eksik rekabet,
  • Neoklasik teori ve oyun teorisi,
  • Toplulaştırma problemi,
  • Neoklasik teori ve makroekonomi,
  • İş çevrimleri teorisi,
  • Büyüme,
  • Para…

Künye: Emmanuelle Bénicourt ve Bernard Guerrien – Neoklasik İktisat Teorisi, çeviren: Mustafa Dönmez, Hüseyin Şahin ve Ertuğrul Tokdemir, İletişim Yayınları, iktisat, 373 sayfa

Fikret Şenses – İktisada (Farklı Bir) Giriş (2017)

Fikret Şenses’in uzun yıllara dayanan öğretim üyeliği deneyimlerinden yola çıkarak hazırladığı, kapsamıyla dikkat çeken ve hem iktisat öğrencileri hem de genel olarak iktisada ilgi duyan okurlara ziyadesiyle hitap edecek bir iktisada giriş kitabı.

Kitap, yazarının, mevcut iktisat eğitiminin üç temel eksikliği olarak gördüğü iktisadi düşüncenin evrimi, kalkınma sorunu arka planında dünya ekonomisinin durumu ve Türkiye ekonomisinin bugüne kadar geçirdiği belli başlı aşamalar ile ülkenin mevcut ekonomik durumunu ele almasıyla, alandaki benzer çalışmalardan ayrılıyor diyebiliriz.

Kitapta,

  • Başlangıcından bugüne iktisadi düşüncenin geçirdiği aşamalar,
  • Gelir düzeylerine göre sınıflandırılmış ülke gruplarının kıyaslamalı temel göstergeleri,
  • Dünya ekonomisinde ve küreselleşme sürecinde son dönemde meydana gelen gelişmeler,
  • Tarihsel süreç içinde Türkiye ekonomisinin temel makro göstergelerindeki gelişmeler,
  • Ve giriş iktisadı konusunda sözel ve sayısal sorularla bunların yanıtları ele alınıyor.

Kitapta ayrıca, ulusal ve uluslararası basında çıkan bazı ekonomi haberleri eşliğinde de, kitap boyunca ele alınan iktisadi kavramlar gerçek yaşamdaki gelişmelerle ilişkilendiriliyor.

  • Künye: Fikret Şenses – İktisada (Farklı Bir) Giriş: Giriş İktisadı Öğrencileri ve İktisada İlgi Duyanlar İçin Yardımcı Kitap, İletişim Yayınları, iktisat, 632 sayfa

Isaiah Berlin – Kirpi ile Tilki (2008)

‘Kirpi ile Tilki’, 20. yüzyılın önemli liberal düşünürlerinden Isaiah Berlin’in seçme makalelerinden oluşuyor.

“Sadece kendin haklı olduğunu, hakikati gören sihirli bir göze sahip olduğunu ve sana katılmayan diğerlerinin haksız olduğunu düşünmek korkunç ve tehlikeli bir kibirdir,” diyen Berlin, farklı değerlerin çatışma sebebi değil, nasıl yaşanacağına dair farklı bakış açıları sunduğunu söylüyor.

Makalelerde, Berlin’in karşı-Aydınlanma, Machiavelli ve Tolstoy’un tarih anlayışı üzerine düşünceleri yer alıyor.

Kitabın ismi ise, tahmin edilebileceği gibi, tek büyük bir şey bilen kirpi ile birçok şey bilen tilkiyi sembolize ediyor.

  • Künye: Isaiah Berlin – Kirpi ile Tilki, derleyen: Murat Borovalı, çeviren: Mete Tunçay ve Zeynep Mertoğlu, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, siyaset, 342 sayfa

Roger E. Backhouse ve Bradley W. Bateman (ed.) – Keynes (2008)

Farklı yazarların katılımıyla oluşan bu kitap, 20. yüzyılın en tanınmış iktisatçılarından olan John Maynard Keynes’in katkılarını tartışıyor.

Kitap özellikle, Keynes’in iktisat kuramı ve metodolojisi üzerine geliştirdiği görüşleri, onun yaşamının kişisel yönleriyle harmanlayarak vermesiyle öne çıkıyor.

Keynes’i ekonomist, filozof, iktisatçı gibi yönleriyle işleyen yazılar, aynı zamanda Keynes’in siyasal felsefesi, bilimsel metodolojisi ve Keynes’e dair efsaneler gibi, oldukça geniş bir alanda hareket ediyor.

Kapsamlı ve nitelikli olmasıyla dikkat çeken kitapta, geçen yüzyılın iktisat teorisini önemli oranda yenilemiş bir ismin portresi çiziliyor.

  • Künye: Kolektif – Keynes, editör: Roger E. Backhouse ve Bradley W. Bateman, çeviren: Müfit Günay, Dost Kitabevi, biyografi, 303 sayfa