Sosyal bir sorunun tarihsel dönüşümünü tarihselden güncele uzanan bir bakışla tartışan bir inceleme. Castel’in zengin sosyoloji araştırması, ücretli emeğin toplumsal serüvenini anlattığı gibi, günümüzde yeniden giderek artan işsizlik, dışlanma ve korunmasızlık gibi sorunların arkasında yatan temel dinamiği ortaya çıkarıyor.
‘Orhan Pamuk Edebiyatı’, yazarın Nobel Edebiyat Ödülü’nü almasından hemen sonra, yani 19-20 Aralık 2006 tarihleri arasında Sabancı Üniversitesi’nde düzenlenmiş olan sempozyuma sunulan bildirilerden oluşuyor. Sempozyum, Orhan Pamuk edebiyatının kendine has yönleri, Pamuk’un edebiyatının dünya edebiyatına nasıl bir katkı sağladığı ve yazarlığına etki eden başlıca nedenler gibi, birbirinden farklı konuları kapsıyordu. Hasan Bülent Kahraman, Sibel Irzık, Ahmet Evin, Raşit Tamkut Aykut, Tunç Şen, Tülay Artan, Jale Parla, Engin Kılıç, Münevver Kınalı ve Ezgi Taşçıoğlu, sempozyuma konuşmalarıyla katılan isimler. Sempozyumun panelistleri ise Murat Belge, Semih Gümüş ve Doğan Hızlan’dan oluşuyordu.
Orhan Bursalı ‘Hey Türkiye Nasılsın?’da, Türkiye’nin uluslararası arenadaki yerini sayılar, rakamlar, olgular, yorumlar, kısacası çok sayıda istatistik üzerinden sorguluyor. Türkiye üzerine ağırlıklı olarak uluslararası çeşitli araştırmalara başvuran Bursalı, Türkiye’nin küresel ölçekteki yerini demokrasi ve özgürlükler, basın özgürlüğü, internet ve elektronik medya özgürlüğü, cinsiyet eşitliği, kişi başı gelir, sağlık harcamaları, eğitim düzeyi, öğrenci başarısı, küresel barış, yolsuzluk ve rüşvet, askeri harcamalar, yeşil kent, refah ve zenginlik, hukuk ihlalleri ve doğurganlık gibi kıstaslar bağlamında değerlendiriyor.
Hasan Bülent Kahraman, ülkenin modern kültürle inişli çıkışlı macerasını merkeze alarak, Tanzimat’tan bu yana görsel bilincin oluşumunu irdeliyor. Kitabının ilk bölümünde Tanzimat’ın görsellikle ilişkisini hem içsel şartları hem de Fransa ile olan özdeşlik çabası bağlamında tartışan Kahraman’ın devam eden bölümde, Tanzimat ve Cumhuriyet arasındaki gerilime odaklanıyor. Cumhuriyet’in Tanzimat’ın çocuğu olduğunu belirten Kahraman, bugünkü modernliğin ancak bu iki gerçekliğin bilinmesi halinde anlaşılabileceğini savunuyor. Kahraman en son, Cumhuriyet’in geç dönemlerinde, modern anlamda geleneğin yeniden icat edilişini tartışıyor.
Uluslararası siyaset alanında çalışan Michael Harr’ın ‘Kim Korkar Çin’den?’i, hem Çin’in yumuşak gücüne bir giriş hem de ona karşı gelişen tepkilerin bir analizini yapıyor. Batı’da Çin’e karşı yürürlükte olan anlayışla yüzleşerek kitabına başlayan Harr, Batının Çin’e bakışında kendi geçmişinin, korkularının ve düşünce şeklinin egemen olduğunu belirtiyor. Çin’e karşı olan tepkinin siyasi ve ekonomik gerekçelerinden ziyade kültürel yanına ağırlık veren yazar, Çin’in kalkınma modellerini, Çin’in yumuşak güç anlayışının ülkede nasıl geliştiğini ve bu yaklaşımın Batı dünyasında nasıl karşılandığını ayrıntılı bir bakışla sorguluyor.
Bell Laboratuvarları, AT&T’nin Ar-Ge bölümü olarak birçok çığır açıcı fikre ve uygulamaya ev sahipliği yapmış bir kurum. Transistör, lazer, dijital iletişim ve kablosuz telefon bu laboratuvarlarda ortaya çıkan ürünlerden birkaçı. Jon Gertner bu kitabında, bu laboratuvarı inceliyor; kariyerlerini burada geçirip önemli çalışmalara imza atan Mervin Kelly, Bill Shockley, Claude Shannon ve John Pierce gibi isimlerin katkılarını araştırıyor. Kitap, Bell Laboratuvarlarında işe alımları, genç yeteneklerin nasıl kullanıldığını, bilimsel bir icadın piyasaya sürülen bir ürün haline gelmeden önce hangi aşamalardan geçtiğini irdeliyor.
Hannah Arendt, 2. Dünya Savaşı sırasında Nazi toplama ve imha kamplarında yaşananları, kötülüğün en radikal biçimi olarak değerlendirmiş, Auschwitz’i de bu bağlamda bir kırılma noktası olarak görmüştü. Berrak Coşkun, ilgi çekici çalışmasında, Arendt’in “kötü”ye, “kötülük”e ilişkin keşfinin düşünsel payandalarını ortaya koyuyor. Kitapta, Arendt’te ana çizgileriyle kötülük sorunu, niyetler bağlamında kötülük, başkalarının bakış açısından düşünme yeteneksizliği olarak kötülük ve kavramlarda dile gelen kötülük gibi konular ele alınıyor. Coşkun ayrıca, Arendt’in “Radikal kötülük” problemini ele alışındaki kavramsal ağı da açıklıyor.
Jenny White, Türkiye’nin toplumsal, kültürel ve siyasal yapısını kapsamlı bir bakışla irdeliyor. White ilkin, 1980’den bu yana olan toplumsal ve siyasal gelişmeler üzerinden Türk tarihi içerisinde İslam ve millet arasındaki ilişkiye göz atıyor, Türkiye’deki seküler milliyetçiliği analiz ediyor. White ardından, misyonerlik ve başörtüsü gibi Türkiye’nin toplumsal ve siyasal kutuplaşmasının ekseni olarak korkunun iki anahtar simgesini inceliyor; asker ve asker annesi üzerinden milliyetçilik ve milliyetçiliğin toplumsal cinsiyet yönünü ele alıyor ve Müslüman milliyetçiliğinin Türk toplumsal ve siyasal yaşamındaki yerini sorguluyor.
Özgür Taburoğlu ‘Resim, Söz ve Yazı’da, farklı imge yaratma biçimlerini aydınlattığı gibi, imgenin bozulmasına neden olan kültürel, sanatsal ve siyasal etkenleri de irdeliyor. Taburoğlu, birçok düşünür ve sanat kuramcısının fikirlerini izleyerek, geleneksel resimlerde çizgi, renk ve boşluk; imajın pornografisi; Lacan’da imgesel düzey; beden imgeleri; arketiplerin görünme biçimleri; retoriğin yarar ve zararları; gerçeklik arayışı olarak dil oyunları; akademide sözlü bilgi arayışları; tipografi sonrası dünyada resim, söz ve yazı; eski şiirde muhayyilenin yeri ve kapitalist dünyada imgenin oluşturulmasını tartışıyor.
Gazeteci Laurence Ritter ile fotoğrafçı Max Sivaslian, büyük bir boşluğu dolduran çalışmaları ‘Kılıç Artıkları’nda, Türkiye’de gizli kalmış veya Müslümanlaştırılmış Ermenilerin izini sürüyor. 1915’te yok edilmiş Ermenilerin torunlarına ulaşmak amacıyla Anadolu’nun doğu ve güneydoğusu başta olmak üzere, İstanbul ve Avrupa gibi geniş bir coğrafyada pek çok insanla görüşen Ritter ve Sivaslian, bu soruşturmanın sonuçlarını, görsel zenginliğiyle de öne çıkan belgesel çalışmalarında kayıt altına alıyorlar. Kitap, bu insanların nasıl yaşadığını, ne hissettiklerini ve kendilerini nasıl tanımladıklarını aydınlatmasıyla önemli.
Dipnotski 