Alana önemli katkı sunan kitap, kadın yoksulluğunu sosyolojik, ekonomik ve feminist perspektiflerden irdeliyor.
Kadınların yoksulluğu ne denli derin yaşadığını verilerle ortaya koyan kitap, sorunu saptamaktan öte, yoksullukla başa çıkma stratejilerini ayrıntılı bir bakışla ele almasıyla da dikkat çekiyor.
Kamu politikaları ve bütçe yapımında, toplumsal cinsiyet ne derece dikkate alınıyor?
Elimizdeki önemli çalışma, bu sorunun yanıtını Türkiye’nin bazı kentlerini merkeze alarak yanıtlıyor.
Kitap için, Birleşmiş Milletler Ortak Programı, Kadın Dostu Kent Projesi kapsamında Kars, Şanlıurfa, Nevşehir, İzmir ve Samsun, ayrıca bu kapsama girmeyen Erzurum, Diyarbakır, Kayseri, Manisa ve Ordu’nun belediye plan ve programları, toplumsal cinsiyet perspektifi esas alınarak incelenmiş.
Araştırma, Türkiye’de kamu politikalarının sürekli olarak erkeğin lehine güç ve iktidar ilişkilerini ürettiğini, kadınları hem iktisadi kaynaklara hem de kamusal alana erişimden uzak tuttuğunu gözler önüne seriyor.
Çalışma, yalnızca var olan sorunları kapsamlı bir şekilde saptamakla kalmıyor, aynı zamanda toplumsal cinsiyete duyarlı bütçelemenin nasıl yapılabileceğini de ayrıntılarıyla anlatıyor.
Kitabın yazarları da şöyle: Yelda Yücel, Gülay Günlük-Şenesen, Ayşegül Yakar Önal, Nuray Ergüneş ve Burcu Yakut Çakar.
İsolde, bilhassa son yıllarda dillere pelesenk olmuş “Kezban” konusunu ele alıyor.
Kitap, kendince mizahi bir üslupla, “Kezban nedir?”, “Bir insandan Kezban yaratan o meşum süreç nasıl işler?” gibi soruların yanıtını arıyor ve şu konuları işliyor:
Bizde “Kezban” konusu biraz netameli. Çünkü bu kavram genellenebilir, sosyolojik karşılığı olan bir kavram değil ve daha çok kadınları küçümseyenlerce kullanılır.
Biz yine de, kitabın yazarı İsolde’nin bu kavramı kadınları küçümsemek amacıyla değil, kimi kadınlık hallerine alaycı bir şekilde yaklaşmak niyetiyle kullandığına inanmak istiyoruz.
İsveç’te neredeyse yirmi yıldır yaşamakta olan bir ailenin üyesi olan Fadime Şahindal, İsveçli bir erkekle ilişki yaşadığı bahanesiyle 2002 yılında henüz yirmi beş yaşındayken babası tarafından katledilmişti.
Kültürlerarası anlayış konusunda Ortadoğu ve Asya’da uzun yıllar saha çalışmaları yapmış sosyal antropoloji profesörü Unni Wikan, Fadime Şahindal’ın cesur ve trajik öyküsünü tüm ayrıntılarıyla gözler önüne serdiği gibi, namus uğruna can almaya yönlendiren dini ve toplumsal etkenleri açıklıyor, ayrıca bu olayın, İsveç’in uyum politikalarının Şahindal’ın ebeveynleri açısından nasıl başarısız olduğunu ortaya koyduğunu gösteriyor.
Carol Prunhuber çalışmasında, erkek egemen dünyada savaşmış ve kendini bu mücadeleyle unutulmaz kılmış kadınların izini sürüyor
Kitap, üç buçuk milyon yıl önce yaşamış tarih öncesi bir kadın olan Lucy’den başlayarak kurucu, kraliyet gözdesi, savaşçı, kanun kaçağı, yazar, sanatçı, yıldız ve siyasi öncü kadınların hikâyelerini anlatıyor.
Çalışmada karşımıza çıkan kimi kadınlar ise şöyle:
Havva, Lilith, Eskimo kültüründeki Sedna, Hindistanlı Sita, Isolde, Şehrazat, Boudicca, Maria Curie, İsveç Kraliçesi Christina, Mata Hari, Hürrem, Virginia Woolf, Margaret Sanger, Helen Keller, Coco Chanel, Angela Davis, Grace Kelly, Rachel Carson ve Azize Teresa.
Sosyal psikoloji alanındaki önemli çalışmalarıyla bilinen feminist teorisyen Carol Gilligan’dan, erkek psikolojisini ve davranışlarını genelleyerek kadınlara da uyarlayan egemen psikoloji bilimiyle bir hesaplaşma.
Gilligan, bu alanda yapılan çalışmalarda erkeklerden edinilen verilerin herkes için uygulanmasına, psikolojik ve ahlaki gelişiminde kadın ile erkek arasında önemli farklar bulunduğunu belirterek karşı çıkar.
Yayımlandığı zaman büyük ilgiyle karşılanan kitap, kadınlar hakkında üretilen toplumsal kuramlara karşı çıkıyor.
Çalışma, kadının psikolojisini, sesini ve haklarını daha görünür kılarak hem daha sonraki çalışmalar için öncü bir rol üstlendi hem de akademinin sınırlarını aşarak siyasi tartışmalara da uzandı.
Egemen psikolojinin kadının erkeğe itaat etmesi gerektiği anlayışını nasıl meşrulaştırdığına daha yakından bakmak için iyi bir fırsat.
Necati Gültepe’nin ‘Türk Kadın Tarihine Giriş’i, erkeği merkeze alan, kadını yok sayan tarih söylemiyle hesaplaşıyor.
Yazar, bu amaçla da erkek egemen bir bakışın ürünü olan tarih yerine, mitoloji ve destanlara başvurarak alternatif bir kadın tarihi sunuyor.
Gültepe, bilinen ilk devletli topluluklarda, erken dönem Türk destanlarında ve Batı tarihinde kadının konumunu tespit ediyor.
Turan, İran, Grek ve Latin destanlarında kadın,
İslamiyet ve kadın,
Türklerde kadının rolü,
Ve savaşçı kadınlar, kitabın diğer konuları.
Türkiye’de kadına, ahlak ve din bahanesiyle her gün müdahale ediliyor.
Öyle ki, kadına yönelik şiddete bu müdahaleler sağlam bir zemin hazırlama gibi bir işlev de üstleniyor.
Bazılarının yerinde bir tanımlamayla söylediği gibi, kadın sorunu aslında tamı tamına bir erkek sorunudur.
Zira kadınlar üzerindeki baskılar azaldıkça ve kadınlar özgürleştikçe erkekler de, diğer bir deyişle toplum da özgürleşir.
İşte bu kitapta bir araya getirilen makaleler, kamusal alan ve hukuk perspektiflerinden kadın sorununu tartışmaya açıyor.
Kitapta,
Habermasçı anlamda, kadının Türkiye’de yürüttüğü tanınma mücadelesi,
Feminist kuramların özel alan/kamusal alan ayrımı,
Arendt’in fikirleri bağlamında kamusal alan ve kötülük problemi,
1982 Anayasası’nda ve Türk Ceza Kanunu’nda kadının yeri,
Ve kamusal bir sorun olarak kadına yönelik şiddet gibi pek çok konu irdeleniyor.
Kitaba katkıda bulunan isimler de şöyle: Ülker Yükselbaba, İ. Burcu Özkan, İrem Erbuyurucu, Meysa Baykal, Ayşegül Huysal ve Elif Koçer.
Klinik danışman İlkim Öz ‘Aynı Yatakta Üçümüz’de, erkeklerin hayatında ikinci kadın olanların, yani bir yandan aldatıyor gibi görünürken öte yandan aldatılan kadınların psikoterapi öykülerini sunuyor.
Kitaptaki anlatımlarda, kimi kadınların niçin evli erkeklere ilgi duyduğu, kadının kendisinden kaçışının derinindeki faktörler, bilinçaltında nelerin gizlendiği, bazı kadınların ihaneti neden kabullendikleri ve kadınların niçin ihanet ettikleri gibi konular irdeleniyor.
‘Ninnilerde Kadın Anlatıcının Sesi’, kadının ve annenin Türkiye’nin sosyo-kültürel yaşamı içinde değişen algısının ninnilere verdiği şekli feminist bir yaklaşımla ele alıyor.
Türk halk şiirinde ninninin yeri,
Kadın ve erkek cinsiyetlerinin anonim Türk halk şiiri türlerine yansıması,
Ninnilerin sözlü, yazılı ve dijital kültür ortamlarında icra ediliş tarzları,
Annelerin söylediği ninnilerin komşu evinde, tarla, orman ve bahçede farklılaşan icra biçimleri
Ninnilerde kadının kendine özgü dili.
Bu ve bunun gibi pek çok ilgi çekici konu, Songül Çek’in bu araştırmasında irdeleniyor.
Dipnotski 