Kategori: Mitoloji

James George Frazer – Ateşin Kökenine Dair Mitler (2018)

Ateşin icadı, insanlık tarihine yön verdi.

Kuşkusuz ateş olmasaydı, medeniyet asla ilerleyemezdi.

Ateş tarihin katalizörü olduğu kadar, ortaya çıktığı andan başlayarak tek tek insanların hayatlarında da olağanüstü dönüşümler yarattı.

Onu şimdi büyük oranda ehlileştirdik, fakat çok eski zamanlardaki insanlar için ateş heyecan verici, hatta oldukça korkutucuydu.

İşte antropoloji alanındaki öncü çalışmalarıyla bilinen James George Frazer, şimdi bizi ateşin ilk ortaya çıktığı zamanlara ve bunlarla ilgili mitlere götürüyor.

İlkel doğa felsefesinde yürütülen mantığın kusursuz olduğunu belirten Frazer, dünyanın dört bir yanından insan, hayvan ve doğa gözlemleriyle harmanlanan sayısız mit sunuyor.

Ateşin insanlık tarihindeki çarpıcı etkilerini görmek açısından bu mitlerin muhteşem bir fırsat olduğunu söylemeliyiz.

Kitaptan bir alıntı:

“Her gün bazı erkekler, kadınlar ve çocuklar göğe tırmanırlar ve yeniden ağacın dallarını kullanarak geri inerlermiş. Bir gün yukarı doğru tırmanırlarken Kakan adlı yaşlı bir şahin bir çubuğu diğerinin üzerinde hızla döndürerek ateş yakmanın yolunu bulmuş. Fakat bu kuş ile beyaz bir şahinin arasındaki sürtüşmeden ötürü tüm bölgeyi ateş sarmış ve ne yazık ki çam ağacı yanmış; bu yüzden yukarı çıkan insanlar yeniden yeryüzüne dönememiş ve bu hadiseden sonra gökyüzünde kalmışlar. Yukarıda kalan insanların kafalarında, dirseklerinde, dizlerinde ve diğer eklem yerlerinde kristaller oluşmuş; geceleri bu kristaller parlıyormuş. Bu parıltılar aslında bizlerin yıldız olarak adlandırdığı şeylermiş.”

  • Künye: James George Frazer – Ateşin Kökenine Dair Mitler, çeviren: Deniz Uludağ, Doğu Batı Yayınları, antropoloji, 289 sayfa, 2018

Guglielmo Ferrero – Sezarların Kadınları (2009)

İtalyan tarihçi Guglielmo Ferrero ‘Sezarların Kadınları’nda, Antik Roma’da kişilikleriyle öne çıkmış kadınların biyografilerini veriyor.

Kitap, Livia, Julia, Agrippina, Octavia ve Messalina isimli bu kadınların yaşamlarını, devlet içindeki rolleri ve güçlü olmalarını sağlayan özgünlükleri çerçevesinden anlatıyor.

Ferrero bu anlatımını, kadınların kişiliklerinin yanı sıra, Roma İmparatorluğu’nda evlilik, aile yapısı, eğitim ve özgürlükler gibi konularla destekleyerek yapıyor.

Kitap, tarihin derinliklerinde unutulmaya terkedilmiş, Roma’nın yıkılışına kadar geçen döneme damgasını vurmuş kadınlar ile Roma’nın sosyal hayatına dair önemli ayrıntılar barındırıyor.

  • Künye: Guglielmo Ferrero – Sezarların Kadınları, çeviren: Şebnem Duran, İlya Yayınları, mitoloji, 187 sayfa

Anonim – Gılgamış Destanı (2015)

Ölümsüzlüğü arayışın ve büyük dostluğun ölümsüz destanı!

Annesi Ninsun tanrıça, babası Lilla şeytan, Uruk kentinin kralı Gılgamış ile onun yol arkadaşı, kadim dostu Enkidu’nun Tanrılar, şeytanlar, canavarların konuk olduğu, ölümsüzlük arayışı.

Üzerinden bin yıllar geçtiği halde, aslında destanın bize söyleyeceği hâlâ çok şey bulunduğunu her seferinde hayranlıkla keşfediyoruz.

  • Künye: Anonim – Gılgamış Destanı, çeviren: Sait Maden, İş Kültür Yayınları

 

Zühre İndirkaş – Mitolojiden Alegoriye (2015)

Prometheus, Oidipus ve Ganymedes…

Batının mitolojik söylemleri, resim sanatına ne gibi etkilerde bulundu?

Züher İndirkaş bu çalışmasında, Erwin Panofsky’nin yöntemine başvurarak Prometheus imgesinin çağlar boyu geçirdiği dönüşümü, Pieter Paul Rubens’in Ganymedes’le ilgili çalışmalarını, Gustave Moreau’nun ‘Oidipus ve Sfenks’ adlı yapıtında yücelttiği ahlaki değeri ve bunun gibi birçok ilgi çekici konuyu irdeliyor.

  • Künye: Zühre İndirkaş – Mitolojiden Alegoriye, Tekhne Yayınları

Kathleen Sears – Mitoloji 101 (2015)

Eski Yunan ve Roma mitolojisi hakkında bilmeniz gereken her şey!

Sears, eski dünyanın en görkemli ve tümüyle ürkütücü söylencelerinde bize rehberlik ediyor.

Kaos, Prometheus, Pandora’nın Kutusu, Kikloplar, Dişi Titanlar, Poseidon, Zeus, Hades, Dionysos, Hermes, Truva Savaşı, Sentorlar, Medusa, Amazonlar, Odysseus ve daha nicesi…

  • Künye: Kathleen Sears – Mitoloji 101, çeviren: Ekin Duru, Say Yayınları

Ernst Cassirer – Dil ve Mit (2018)

Ortaya çıkışlarının ardındaki gizemler henüz tam aydınlatılamamış dil ve mit hakkında sağlam bir tartışma.

Önce dil mi ortaya çıktı, yoksa mit mi?

Dil ve mit ayrı ayrı değil de aslında ortak bir kökten mi türedi?

Ernst Cassirer, bu sorulara yanıt verirken, kültürün ortaya çıkışı, dinsel tasavvurlar; dilin, medeniyetin ve mecazın gelişimi gibi konularda uzun soluklu, sorgulayıcı ve aydınlatıcı bir yolculuğa çıkıyor.

Kitaptan iki alıntı:

“Sözün, ideal bir araç, zihnin bir organonu ve tinsel gerçekliğin inşası ile gelişiminde asli bir işlev olarak anlaşılabilmesi için ilkin mitsel düşünce tarzında tözsel bir varlık ve güç olarak kavranması gerekir.”

“Tıpkı Homeros’un zamanında olduğu gibi bugün de mitoloji vardır, sadece onu algılayamıyoruz, çünkü bizzat kendimiz onun gölgesinin tam da içinde yaşamaktayız ve hepimiz hakikatin öğle ışığından çekiniyoruz.”

  • Künye: Ernst Cassirer – Dil ve Mit, çeviren: Onur Kuzgun, Pinhan Yayıncılık, felsefe, 120 sayfa, 2018

Anonim – Mitler ve Efsaneler: Mitolojik Hikâyeler (2017)

Dünyanın değişik milletlerinden, her çağda insanlığın ilgisini çekmiş ve çekmeye devam edecek pek çok mit ve efsane.

Kitapta,

  • Prometheus,
  • Herkül,
  • Theseus ve Centaur,
  • Niobe,
  • Altın Post,
  • Kiklop,
  • Oedipus ve Sfenks,
  • İphigenia,
  • Truva’nın yağmalanması,
  • Beowulf ve Grendel,
  • Kral Arthur,
  • Demirci Wayland,
  • Ve Cid gibi, yüzyıllarca önce vücut bulmuş çok sayıda mit ve hikâye anlatılıyor.

Kitap, kimisi çoktan tarihten silinmiş, kimisi hâlâ varlığını sürdüren dünyanın değişik medeniyetlerinin alternatif bir tarihi okumasını yapmak için şahane bir fırsat.

  • Künye: Anonim – Mitler ve Efsaneler: Mitolojik Hikâyeler, çeviren: Duygu Alçul, Maya Kitap, mitoloji, 282 sayfa, 2017

Özhan Öztürk – Dünya Mitolojisi (2016)

Alfabetik biçimde hazırlanmış, dünya mitolojisi hakkında kapsamlı bir kaynak.

Özhan Öztürk kitabında Türk, İskandinav, Kelt, Yunan ve Roma mitolojileri ile pek bilinmeyen Amerika, Asya, Afrika ve Okyanusya mitolojilerine dair bilgiler de yer alıyor.

Ansiklopedik mitoloji sözlüğü olarak tanımlanabilecek kitap,  farklı ülke ve kültürlerdeki mitolojilerde tanrı, dünyanın yaratılışı, doğaüstü varlıklar, mitolojik kahramanlar hakkında aydınlatıcı bilgiler barındırmakta.

Çalışma, okurunu mitolojiler hakkında bilgilendirirken, mitolojilerin geçtiği ortaya çıktığı toplumlara dair önemli folklorik ayrıntılar da sunuyor.

  • Künye: Özhan Öztürk – Dünya Mitolojisi, Nika Yayınevi, mitoloji, 1264 sayfa

Behçet Necatigil – Mitologya (2017)

Behçet Necatigil’in bu nitelikli eseri, hem Yunan ve Latin tanrılarının temel özelliklerini hem de farklı mitologyaların benzerlik ve farklılıklarını karşılaştırmasıyla bir rehber niteliğinde.

Kitabı benzer çalışmalardan ayıran yön, düz bir anlatım yerine sorulara verilen yanıtlarla yol alması.

Kitapta yanıtı verilen bazı sorular ise şöyle:

  • “Yunan ve Latin mitologyasını bilmek niçin gerekli?”
  • ‘İlk Türk mitoslarına hangi eserlerde rastlıyoruz?”
  • “İlk Türk destanları nelerdir?”
  • “Türk mitoslarını, eski destanlarımızın hiç değilse özetlerini toplu
  • halde nerelerde bulabiliriz?”
  • “Yunan ve Latin mitologyası ilk defa kimlerin, hangi eserlerinde
  • yazıya geçti?”
  • “Homeros ve Hesiodos’un kimlikleri konusunda neler biliyoruz?”
  • “Eserlerinde mitologyayı da işlemiş ilk Latin şairleri kimlerdir?”
  • ‘Yunan mitologyası ile Latin mitologyası arasında benzerlik var
  • mı?”
  • “Yunan mitologyasına göre dünya, evren nasıl yaratıldı?”

Künye: Behçet Necatigil – Mitologya, Yapı Kredi Yayınları, mitoloji, 148 sayfa

Mark Daniels – Bir Nefeste Dünya Mitolojisi (2014)

Dünyanın farklı yerlerinde yüzyıllar boyunca yaratılmış mitler, insanlığın hayat, ölüm ve doğa konularında dile getirdiği temel sorularına yanıt vermiş.

Mark Daniels de, görkemli medeniyetlerden küçük, yerel kabilelere varana kadar neredeyse her insan topluluğu tarafından yaratılmış bu mitolojilerin derli toplu bir özetini sunuyor, yanı sıra mitolojilerin günümüzdeki izlerini de araştırıyor.

Çalışma okurunu, Avusturalyalı Aborjinlerin mitolojilerinden Sümerlere, Mısırlılardan Antik Çin’e, Amerika yerlilerinden Mayalara, Yunanlılardan Romalılara ve Nors halkı mitolojilerine, dünya mitoloji tarihi içinde aydınlatıcı bir yolculuğa çıkarıyor.

  • Künye: Mark Daniels – Bir Nefeste Dünya Mitolojisi, çeviren: Pınar Üstel, Maya Kitap, mitoloji, 220 sayfa