Khaos’tan Olympos’a, Thales’ten Anaksimenes’e uzanan geniş bir zaman diliminde, mitos ile felsefe arasındaki ilişkinin kapsamlı bir incelemesi.
Çalışma Antikçağ mitolojisi rehberliğinde, bilgelik ve felsefeden insanın bilme merakına, mitolojinin ortaya çıkışından İyonya’da bilim ve felsefenin gelişimine alternatif bir felsefe tarihi sunmakta.
Yirminci yüzyılın en önemli filologlarından biri olarak kabul edilen Georges Dumézil, efsanevi üçlemesi ‘Mit ve Destan’ın son cildi, ‘Roma Tarihleri’ adını taşıyor.
Karşılaştırmalı filolojinin yetkin bir örneği olan kitap, Roma mitolojisi ve destanındaki belirgin özellikleri ortaya koyduğu gibi konu hakkında sağlam bir tartışma da sunuyor.
Dumézil diğer çalışmalarında olduğu gibi burada da, birincil verileri gözlemliyor ve sonra da bu birincil verilerden bazıları arasında karşılaştırmalar yaparak onların ortak prototiplerinin oluşturduğu ikincil verilere uzanıyor.
Alanında uzman yüzden fazla ismin katkılarıyla ortaya çıkan ve şair Yves Bonefoy’un derlediği bu devasa külliyat, mitoloji ve mitoloji sistemleri üzerine yazılan özgün makaleleri bir araya getiriyor.
Bizde yıllar önce yayınlanan, fakat şimdi baskısı tükenmiş çalışma, Yunan ve Roma mitolojisinden başlayarak Brezilya ve Eskimo mitolojilerine uzanıyor ve böylece konuyu en geniş çerçevede ele alıyor.
Ansiklopedik tarzda hazırlanmasıyla, konuyla ilgili düşünen her okurun kitaplığında bulunması gereken sözlük, yalnızca dünya mitolojileri hakkında değil, bugün varlığını sürdüren pek çok toplumun düşünme biçimleri ve kültürleri hakkında da oldukça aydınlatıcı bilgiler sunuyor.
Sözlük hazırlanırken, Lévi Strauss ve Georges Dumézil’in yaklaşımlarının temel alındığını da ayrıca belirtelim.
Ateşin icadı, insanlık tarihine yön verdi.
Kuşkusuz ateş olmasaydı, medeniyet asla ilerleyemezdi.
Ateş tarihin katalizörü olduğu kadar, ortaya çıktığı andan başlayarak tek tek insanların hayatlarında da olağanüstü dönüşümler yarattı.
Onu şimdi büyük oranda ehlileştirdik, fakat çok eski zamanlardaki insanlar için ateş heyecan verici, hatta oldukça korkutucuydu.
İşte antropoloji alanındaki öncü çalışmalarıyla bilinen James George Frazer, şimdi bizi ateşin ilk ortaya çıktığı zamanlara ve bunlarla ilgili mitlere götürüyor.
İlkel doğa felsefesinde yürütülen mantığın kusursuz olduğunu belirten Frazer, dünyanın dört bir yanından insan, hayvan ve doğa gözlemleriyle harmanlanan sayısız mit sunuyor.
Ateşin insanlık tarihindeki çarpıcı etkilerini görmek açısından bu mitlerin muhteşem bir fırsat olduğunu söylemeliyiz.
Kitaptan bir alıntı:
“Her gün bazı erkekler, kadınlar ve çocuklar göğe tırmanırlar ve yeniden ağacın dallarını kullanarak geri inerlermiş. Bir gün yukarı doğru tırmanırlarken Kakan adlı yaşlı bir şahin bir çubuğu diğerinin üzerinde hızla döndürerek ateş yakmanın yolunu bulmuş. Fakat bu kuş ile beyaz bir şahinin arasındaki sürtüşmeden ötürü tüm bölgeyi ateş sarmış ve ne yazık ki çam ağacı yanmış; bu yüzden yukarı çıkan insanlar yeniden yeryüzüne dönememiş ve bu hadiseden sonra gökyüzünde kalmışlar. Yukarıda kalan insanların kafalarında, dirseklerinde, dizlerinde ve diğer eklem yerlerinde kristaller oluşmuş; geceleri bu kristaller parlıyormuş. Bu parıltılar aslında bizlerin yıldız olarak adlandırdığı şeylermiş.”
İtalyan tarihçi Guglielmo Ferrero ‘Sezarların Kadınları’nda, Antik Roma’da kişilikleriyle öne çıkmış kadınların biyografilerini veriyor.
Kitap, Livia, Julia, Agrippina, Octavia ve Messalina isimli bu kadınların yaşamlarını, devlet içindeki rolleri ve güçlü olmalarını sağlayan özgünlükleri çerçevesinden anlatıyor.
Ferrero bu anlatımını, kadınların kişiliklerinin yanı sıra, Roma İmparatorluğu’nda evlilik, aile yapısı, eğitim ve özgürlükler gibi konularla destekleyerek yapıyor.
Kitap, tarihin derinliklerinde unutulmaya terkedilmiş, Roma’nın yıkılışına kadar geçen döneme damgasını vurmuş kadınlar ile Roma’nın sosyal hayatına dair önemli ayrıntılar barındırıyor.
Ölümsüzlüğü arayışın ve büyük dostluğun ölümsüz destanı!
Annesi Ninsun tanrıça, babası Lilla şeytan, Uruk kentinin kralı Gılgamış ile onun yol arkadaşı, kadim dostu Enkidu’nun Tanrılar, şeytanlar, canavarların konuk olduğu, ölümsüzlük arayışı.
Üzerinden bin yıllar geçtiği halde, aslında destanın bize söyleyeceği hâlâ çok şey bulunduğunu her seferinde hayranlıkla keşfediyoruz.
Prometheus, Oidipus ve Ganymedes…
Batının mitolojik söylemleri, resim sanatına ne gibi etkilerde bulundu?
Züher İndirkaş bu çalışmasında, Erwin Panofsky’nin yöntemine başvurarak Prometheus imgesinin çağlar boyu geçirdiği dönüşümü, Pieter Paul Rubens’in Ganymedes’le ilgili çalışmalarını, Gustave Moreau’nun ‘Oidipus ve Sfenks’ adlı yapıtında yücelttiği ahlaki değeri ve bunun gibi birçok ilgi çekici konuyu irdeliyor.
Eski Yunan ve Roma mitolojisi hakkında bilmeniz gereken her şey!
Sears, eski dünyanın en görkemli ve tümüyle ürkütücü söylencelerinde bize rehberlik ediyor.
Kaos, Prometheus, Pandora’nın Kutusu, Kikloplar, Dişi Titanlar, Poseidon, Zeus, Hades, Dionysos, Hermes, Truva Savaşı, Sentorlar, Medusa, Amazonlar, Odysseus ve daha nicesi…
Ortaya çıkışlarının ardındaki gizemler henüz tam aydınlatılamamış dil ve mit hakkında sağlam bir tartışma.
Önce dil mi ortaya çıktı, yoksa mit mi?
Dil ve mit ayrı ayrı değil de aslında ortak bir kökten mi türedi?
Ernst Cassirer, bu sorulara yanıt verirken, kültürün ortaya çıkışı, dinsel tasavvurlar; dilin, medeniyetin ve mecazın gelişimi gibi konularda uzun soluklu, sorgulayıcı ve aydınlatıcı bir yolculuğa çıkıyor.
Kitaptan iki alıntı:
“Sözün, ideal bir araç, zihnin bir organonu ve tinsel gerçekliğin inşası ile gelişiminde asli bir işlev olarak anlaşılabilmesi için ilkin mitsel düşünce tarzında tözsel bir varlık ve güç olarak kavranması gerekir.”
“Tıpkı Homeros’un zamanında olduğu gibi bugün de mitoloji vardır, sadece onu algılayamıyoruz, çünkü bizzat kendimiz onun gölgesinin tam da içinde yaşamaktayız ve hepimiz hakikatin öğle ışığından çekiniyoruz.”
Dünyanın değişik milletlerinden, her çağda insanlığın ilgisini çekmiş ve çekmeye devam edecek pek çok mit ve efsane.
Kitapta,
Kitap, kimisi çoktan tarihten silinmiş, kimisi hâlâ varlığını sürdüren dünyanın değişik medeniyetlerinin alternatif bir tarihi okumasını yapmak için şahane bir fırsat.
