Son dönemlerde sıklıkla başvurulan filozoflardan Spinoza’nın etik, teolojik ve politik hatta ilerleyen felsefesinin kalbine doğru bir yolculuk.
Sunat’ın çalışmasını farklı kılan, felsefenin içinde yol alırken, ara sıra başını kaldırıp psikanalize bakması ve Spinoza düşüncesinin hinterlandını oluşturan politik bağlamı detaylıca irdelemesi.
Meraklısına.
Psikanaliz kuramını yoğun şekilde etkilemiş Wilfred Ruprecht Bion’un ilk önemli çalışması, grup süreçlerini incelediği 1961 tarihli ‘Topluluk Deneyimleri’ydi.
Bion’un bu kitaptan altı yıl sonra yayımlanan ‘Tereddütlü Düşünceleri’ ise, psikotik düşünceyi farklı yönleriyle tartıştığı 1950’li yıllara ait makalelerinden bir seçme.
Bion psikanalize ilgi duyduğu ilk zamanlarda, Melanie Klein ile analiz çalışmaları yapmıştı.
Fakat çıkış noktası olarak Kleincı bir analist olmakla birlikte Bion, Klein’ın kimi kavramlarını farklı bir bakış açısıyla yeniden yorumlayarak, alana özgün bir katkı sundu.
Bion’un psikotik düşünceyi kapsamlı bir bakışla irdelediği elimizdeki kitabı ise, en başta düşünme kuramına dair görüşlerini barındırması ve bir analist olarak seanslarında nasıl çalıştığının örneklerini sunmasıyla büyük öneme haiz.
Kitap,
Künye: Wilfred Ruprecht Bion – Tereddütlü Düşünceler, çeviren: Nilüfer Erdem, Metis Yayınları, psikanaliz, 208 sayfa
Editörlüğünü J. D. Nasio’nun üstlendiği ‘Psikanalizin Yedi Büyüğü’, Sigmund Freud, Sándor Ferenczi, Georg Groddeck, Melanie Klein, Donald Woods Winnicott, Françoise Dolto ve Jacques-Marie Lacan’ın psikanalize yaptıkları katkıya odaklanıyor.
Yedi bölüme ayrılan kitapta her bölüm, okuyucuya o psikanalistin yaşamöyküsünü, yapıtlarındaki temel fikirlerin açıklamasını, yapıtlarından seçilmiş özetleri, yaşamındaki önemli olayların kronolojik seyrini ve yayınlanan yapıtlarından bir seçmeyi barındırıyor.
Kapsamlı olmasıyla dikkat çeken çalışma, uzmanlar ve öğrencilere olduğu kadar, konu hakkında bilgi sahibi olmayanlara da hitap ediyor.
Uluslararası Psikanaliz Yıllığı’nda 2013 yılında yayımlanan makalelerden yapılan bir derlemeye dayanan eldeki çalışma, Fransız psikanalizini farklı yönleriyle ele alıyor.
Bu da ağırlıklı olarak André Green ve Jean Laplanche gibi önde gelen iki Fransız psikanalistin katkılarını merkeze alarak yapılıyor.
Kitaptaki makaleler, iki ismin çalışmalarının yanı sıra, saldırganlığı yaratıcı hamlelere çevirmeye engel olan mekanizmaları, “şimdi” ve “burada” tekniğinin pek çok farklı psikanaliz yaklaşımında kullanım biçimlerini, bireyin, bastırılmamış bilinçdışı ile temas kurma yetisini ve bunun gibi alan için önemli konuları irdeliyor.
Kitaba katkıda bulunan isimler de şöyle:
Nilüfer Erdem , Christian Delourmel, Dominique Scarfone, Susann Heenen-Wolff, René Roussillon, Betty Joseph, Edna O’Shaughnessy, Avner Bergstein ve Beatriz Priel.
Jean-François Lyotard, Türkçede daha çok ‘Postmodern Durum’ isimli kitabıyla biliniyor.
Bu kitapla birlikte, yoğun bir şekilde yürütülen postmodernizm tartışmaları Lyotard adıyla bütünleşmiş oldu.
Oysa Lyotard’ın zengin düşünce alanı göz önüne alındığında, bu tartışmalar çoğu zaman yüzeysel kalır.
Örneğin düşünürün provokatif üslupla kaleme aldığı ‘Libidinal Ekonomi’, Freud ve Marx düşüncesini özgün bir tarzda yeniden yorumlamıştı.
‘Hakkıyla’ ise, Lyotard ile J. L. Thébaud arasında ‘Libidinal Ekonomi’nin merkeze alındığı bir tartışma.
Kitap, Lyotard’ın bakış açısı ve felsefesini serimlemesiyle önemli bir rol üstlenmekte.
Psikiyatrist İsmail Ersevim, ‘Freud ve Psikanalizin Temel İlkeleri’nde, hem Sigmund Freud’u ve öncüsü olduğu psikanalizi ayrıntılı bir bakışla ele alıyor. Kitapta, Freud’un yaşadığı devrin kültür merkezi olan Viyana’da, Mesmerizm, Charcot, hipnoz, çok kişiliklilik, rüya analizlerinde yeni yöntemler gibi, tıp dünyasının başlıca eğilimleri anlatılıyor. Ersevim buna ek olarak, Freud’dan sonraki kuramsal gelişmeleri, o zamanın tıp dünyasında, savunma mekanizmalarına nasıl bakıldığını, nörozların ve psikozların dinamiklerinin nasıl ele alındığını ve paranoya ile cinsel sapıklıkların hangi ölçütlerle yorumlandığını, vaka örnekleri de vererek anlatıyor. Kitabın bütününe baktığımızda, gerek Freud’un psikanaliz alanındaki üretimlerine ve gerekse de psikanalizin daha sonraki gelişim dinamiklerine dair önemli ayrıntılar barındırdığı söyleyebiliriz.
‘Anılar, Düşler, Düşünceler’, analitik psikolojinin kurucusu Carl Gustav Jung’un 81 yaşındayken, 1957 baharında, yakın dostu Aniela Jaffé’ye anlattığı yaşam öyküsünden oluşuyor. Dolayısıyla bu kitabı diğer biyografi örneklerinden ayıran da, bizzat Jung’un kendi anlatımlarıyla oluşmuş, oldukça derli toplu otobiyografik bir eser olması. Kitapta öne çıkan unsurlardan biri de, Jung’un dışsal yaşamından çok, ruhun çok derin bir gerçek olduğuna inanan bir insanın, zihin dünyasını ve deneyimlerini içeriyor olmasıdır denebilir. Anlatımların çoğunlukla, yaşamın ruhsal özüne inmeye çalışmaları da, tümüyle bundan kaynaklanıyor.
Kapsamlı klinik deneylere dayanan ‘Bir Annenin Doğuşu’, bir annenin gebeliğin ilk aylarından doğum sonrasına kadarki süreçte yaşadığı psikolojik dönüşümleri saptıyor. Kitap, kadının bir anne olarak bedensel, duygusal, bilişsel, ilişkisel ve sosyal düzeyde dönüşümü ve bu dönüşüm esnasında yaşadıklarını ortaya koymasıyla, alana dair nitelikli bir çalışma. Bebeğin evliliğe ve aileye etkilerini de araştıran yazarlar; prematüre ve engelli bebek ile evlat edinme durumunu, erkeğin bir koca ve baba olarak bu süreçteki konumunu ve annenin bebek bakımı ve kariyer arasında yaşadığı bocalamaları detaylı bir şekilde irdeliyor.
Alt başlığı ‘Psikanalizde, Cinsiyette ve Kültürde Kişisel Anlam’ olan ‘Duyguların Gücü’, cinsiyet analizini psikanaliz ve antropolojiyi bir araya getirerek, bireyin hem topluma hem de kendisine nasıl baktığına ilişkin bir kuram geliştiriyor.
Chodorow’un bunu geliştirirken öne sürdüğü temel tez de, “duyguların gücü, yani bireysel özel anlamlar, en az evrensel, kültürel anlamlar kadar önemlidir,” şeklinde özetlenebilir.
Önemli feminist psikanaliz kuramcılarından olan Chodorow, sosyoloji doktorasından sonra psikanaliz eğitimi aldı.
Çalışma, bireyi basit bir toplumsal anlam taşıyıcısı olarak gören egemen anlayışa karşı, bireyi daha çok öne çıkaran yaklaşımıyla dikkat çekiyor.
Freud’un eserlerini kronolojik bir bakışla analiz eden ve bunların psikanalize katkılarını aydınlatan bir rehber.
Freud’un her eserini okuyucunun merakını uyandıracak şekilde tanıtan ve basit, gündelik bir dil kullanarak bu metinlerin özünü açıklayan kitap, Freud’un eserleriyle tanışmak için iyi bir fırsat.
Dipnotski 