Şiir – Sayfa 20 – Dipnotski

Serap Aslı Araklı – Hürmeten (2013)

HÜRMETEN, Serap Aslı Araklı, Varlık Yayınları, şiir, 80 sayfa

Farklı dergilerde şiirleri yayınlanmış Serap Aslı Araklı ‘Hürmeten’ isimli dosyası ile 2013 Yaşar Nabi Nayır Şiir Ödülü’nü kazandı. Kendisini kutluyoruz. Araklı, ‘Berceste Serap’ta şöyle diyor: “kırlangıç değilsem çölümdür belki sor ömrüme / kalbim çatal gövdem lâl kumsalda hiç ölmedim / ruh harflerim tenime ılgımdır kendime serap dedim / :adımın hatırına kalbim dahil her yerim kekeme! // ebabil ve kızılgerdandan gizli bir adım daha olabilir / Allah ve aşk kardeşse annem üç kez ölmüş babamı sahi / ömür dediğimiz şey ki alt kapıdan kül üst kapıdan ilâhi / :kırkından sonra kendini aşka hapsedene saka kuşu denir! (…)”

Haydar Ergülen – Nar (2013)

NAR, Haydar Ergülen, Kırmızı Kedi Yayınları, şiir, 248 sayfa

Yeni bir baskıyla yayınlanan ‘Nar’, önemli şairlerimizden Haydar Ergülen’in bütün şiirlerinin ilk cildi. Ergülen, ilk baskısı 1995’te yapılan ‘Eskiden Terzi’ kitabına adını veren şiirinde şöyle diyor: “beni eskit, bir terzi çıkar / fazlalıklarımdan, prova yokmuş / meğer! acıyan ve acıtan ten var / oldukça gövde dikiş tutmuyor // eskiden terziydim, dar vakitte / dükkânım vardı, ilk gömleğim / tez uçtuydu tenimden, o hevesi / artık gönlüm seçmiyor // teninden bir yağmur biç bana da / aramızın açıldığı yerden, o makas / hatırayı paslı bıraktı! düğmenin / yeraltında ten yokmuş tenhadan başka // şimdi heves bol geliyor”

Turgay Fişekçi – Ayrılık Sonu (2013)

AYRILIK SONU, Turgay Fişekçi, Sözcükler Yayınları, şiir, 127 sayfa

‘Ayrılık Sonu’, aynı zamanda ‘Sözcükler’ dergisinin de yayıncılığını yürüten Turgay Fişekçi’nin seçilmiş şiirlerinden oluşuyor. Şairin ‘Sevgi Bağları’ kitabında yer almış ‘Yeni Yıl’ başlıklı şiirinden bir alıntı: “Zamanlardan uzak / Bir elma ağacıyım bu dünyada / Her yıl bir neden bulur çiçeklenirim / Kimi yıl kar sularıyla beslenir köklerim / Kimi erkenden dökülür içimdekiler // Başka ağaçlar olmayı da özlerim / Ilık iklimlerin nemli topraklarında yaşamayı / Melih Cevdet’in yazlık evinde / Masasının üzerinde unuttuğu saatim / Sabahattin Eyüboğlu’nun duvarında bir kilim // İçimde büyüyen hücre / Ülkemin üzüntüsüdür (…)”

Kadri Yıldırım – Baba Tahirê Uryan (2013)

BABA TAHIRÊ URYAN, Kadri Yıldırım, Avesta Yayınları, divan, 292 sayfa

Kadri Yıldırım eldeki nitelikli çalışmasında, yaklaşık bin yıl önce yaşamış İranlı Kürt şair Baba Tahirê Uryan’ın hayatı, şiirleri ve görüşlerini açıklıyor, kendisine ait meşhur “Dîwan”ının kapsamlı bir çevirisini sunuyor. Uryan, şiirlerini Kürtçenin Lorî lehçesi ile söyleyip yazardı. Yıldırım’ın çalışmasında, klasik Kürt edebiyatının güçlü eserlerinden olan Uryan’a ait “Dîwan”ın Lorî, Hewramî ve Kurmancî çevirileriyle birlikte Türkçe çevirisi de yer alıyor. Kitabın ilk bölümünde, Uryan’ın hayatı ile ilgili bilgiler verildikten sonra, şiirlerinde kullanılan dil, lehçe, vezin özellikleri ve şiirlerinin içeriği analiz ediliyor. Kitabın ikinci bölümü ise, Dîwan’ın çevirisinden oluşuyor.

Hilmi Tezgör – “Bin Atlı Akınlarda Çocuklar” (2013)

Hilmi Tezgör elimizdeki nitelikli çalışmasında, 1929-2005 zaman aralığında ortaokul Türkçe ders kitaplarında yer almış şiirleri inceliyor.

Çalışma, söz konusu ders kitaplarında yer almış şiirleri ele aldığı gibi, Türk şiirinin geçirmiş olduğu evrelerle biçim ve içerikte ortaya çıkan yenilikleri saptamaya koyuluyor.

Türkçe eğitimin geçirdiği dönüşümlerle kitabına başlayan Tezgör, ardından Türkçe ve edebiyat öğretiminin genel amaç ve işlevlerini irdeliyor; bir edebi tür olarak şiiri, Türk şiirindeki akımları, öne çıkan şairleri ve şiirin Cumhuriyet’ten günümüze ders kitaplarında kendine nasıl yer bulduğunu araştırıyor.

• Künye: Hilmi Tezgör – “Bin Atlı Akınlarda Çocuklar”, İletişim Yayınları, inceleme, 208 sayfa

Valeriy Bryusov – Alacakaranlık (2013)

ALACAKARANLIK, Valeriy Bryusov, çeviren: Arif Berberoğlu, Evrensel Yayınları, şiir, 80 sayfa

‘Alacakaranlık’, erken bir yaşta hayata veda eden, Rus toplumcu gerçekçi şiir anlayışı temsilcilerinden Valeriy Bryusov’un seçme şiirlerinden oluşuyor. Edebiyat kuramcısı olmasının yanı sıra çevirileri de bulunan Bryusov, ‘Susku’ şiirinde şöyle diyor: “Huzur dolu bir akşam, dingin / Gözleri gözlerimize değdi akşamın bir an, / Gizli bir kederle, tatlı bir hüzünle… / Ve yelkenler yan yatmıştı / Durgun rüzgârın altında, yürekte. // Rastlantısal bir armağan, anlık bir armağan, / Susku, sürdü! Sürdü! / Ovanın üzerinde sonsuz bir köpük denizi, / Anaforun ve dalgakıranın üzerinde / Yandı ilk yıldızların fenerleri. (…)”

Defne Sandalcı – Ah! (2013)

AH!, Defne Sandalcı, Metis Yayınları, şiir, 76 sayfa

‘Ah!’, feminist ve anarşist çizgideki yazılarıyla bilinen Defne Sandalcı’nın ilk kitabı. Kendisini tebrik ediyoruz. Sandalcı, buradaki kısa şiirsel metinlerinde çocukluğu, sevgiyi, kaybedilenlerin ruhumuz üzerindeki etkilerini konu ediniyor. ‘Kafes’ isimli şiirden bir alıntı: “şimdi sıralara yaslanır bu cılız kollarım. çocuğum ben, nereden / bileydim ‘Aaahh..!’? // akşam tırnaklarımla neremi çizsem beyaz izler bırakan tuzun / ve ahırların kokusu çıksın diye kurnada yıkardılar ova ova / kadınlar beni. // henüz suyun çarpıntısını ve beygirlerin kederini tanıyan / tiz kız beden sabun kokulu bembeyaz çarşafların arasında. (…)”

Tahir Abacı – Türk Müziğinde Bestelenmiş Şiirler (2013)

TÜRK MÜZİĞİNDE BESTELENMİŞ ŞİİRLER, Tahir Abacı, İkaros Yayınları, inceleme, 158 sayfa

‘Türk Müziğinde Bestelenmiş Şiirler’, geleneksel ya da geleneksele yakın tarzlarda bestelenmiş şiirleri sunuyor. Bir güfte derlemesinden ziyade, şiirlerin bestelenmiş olanlarından bir seçme olan çalışma, müziğin nitelikli şiire yaklaşımını ortaya koymasıyla önemli. Daha çok popüler olmuş, sevilmiş örneklere yer verilen ve yazarı Tahir Abacı’nın Türk müziğinde şiir ilişkisini irdelediği bir yazıyla açılan kitapta, Yunus Emre’den Pir Sultan Abdal’a, Karacaoğlan’dan Hacı Hayri Bey’e, Tevfik Fikret’ten Yahya Kemal’e, Sabahattin Ali’den Ruhi Su’ya, Ahmed Arif’ten Can Yücel’e ve Edip Cansever’e kadar birçok ismin şiirleri yer alıyor.

Hâfız – Hâfız Divânı (2013)

HÂFIZ DİVÂNI, Hâfız, çeviren: Hicabi Kırlangıç, Kapı Yayınları, divan, 553 sayfa

Yeni bir baskıyla yayınlanan ‘Hâfız Divânı’, Farsçanın gizemli şairlerinden olan ve şiirinin gücü nedeniyle “Lisânü’l-Gayb” (Gaybın dili) olarak anılan Şemsüddin Muhammed Hâfız-ı Şîrâzî’nin gazellerinden ve mesnevilerinden oluşuyor. Kitap, Farsça gazelin zirvesini temsil eden ve kendinden sonraki şairler kadar ünlü Alman şair ve yazar Goethe’yi de etkilemiş Hâfız’ın şiirindeki çok yönlülük ile anlam ve imge zenginliğini yeniden keşfetmek için iyi bir fırsat.

Wolfgang Emmerich – Paul Celan (2012)

PAUL CELAN, Wolfgang Emmerich, çeviren: Yahya Kurtkaya, Şule Yayınları, biyografi, 200 sayfa

Wolfgang Emmerich elimizdeki nitelikli çalışmasında, tam adı Paul (Pessach) Antschel olan büyük şair Paul Celan’ın kapsamlı bir biyografisini sunuyor. Kitapta Celan’ın ilk yılları, Almanya’da başlayan eğitim dönemi, Nazilerin iktidara gelmesiyle alt üst olan hayatı, toplama kampında mahkum oluşu, anne ve babasını toplama kamplarında kaybedişi, buradan Brüksel’e ardından da Paris’e kaçışı, Türkçeye ‘Ölüm Havası’ ve ‘Bademlerden Say Beni’ adlarıyla çevrilmiş ünlü şiiri ‘Todesfuge’yi yazma süreci, Ingeborg Bachmann’la yaşadığı aşkı ve Nelly Sachs ile René Char gibi dönemin önemli isimleriyle ilişkileri gibi konular aydınlatılıyor.