Kategori: Tarih

Louise Bryant – Moskova’dan Devrim Portreleri (2020)

1917 Devrimi, Lenin ve etrafındaki çekirdek ekibin olağanüstü liderliğinde ortaya çıkıp gelişti.

Louise Bryant’ın bu enfes çalışması ise, bu figürleri sıradan hayatları içinde izlemesiyle dikkat çekiyor.

‘Moskova’dan Devrim Portreleri’, Lenin başta olmak üzere Troçki, Kalinin ve Çiçerin gibi, 1917 Ayaklanmasını devrime dönüştüren isimlerin hayatlarına dair birçok ilginç detaylar vermesiyle de önemli.

Örneğin burada her bir ismin evlerinde hangi mobilyaları kullandıklarından ofislerinde hangi özel misafirleri nasıl ağırladıklarına ve onlarla neler konuştuklarına kadar, tarihin bilinen kayıtlarına girmeyen pek çok ayrıntı yer alıyor.

Kitabın bizi ayrıca ilgilendiren kısmıysa, Birinci Dünya Savaşı’nın ardından devrim Moskova’sına geçmiş Enver Paşa’nın ve maiyetindekilerle ilgili önemli bilgiler vermesi.

  • Künye: Louise Bryant – Moskova’dan Devrim Portreleri, çeviren: Yahya Yeşilyurt, Runik Kitap, tarih, 126 sayfa, 2020

David Hirst – Lübnan (2016)

David Hirst’ün Beyrut’ta geçirdiği uzun yıllarda edindiği deneyimlerle zenginleşen, Lübnan’ın trajik yakın tarihini geniş bir perspektifle irdeleyen bir kitap.

Lübnan’da Yahudiler, Filistinliler, Maruniler ve İslamcılar arasındaki çatışmanın tarihi kökenleri, iç savaş süreci, bölge devletlerinin Lübnan politikaları ve daha fazlası, burada.

  • Künye: David Hirst – Lübnan, çeviren: Ömer Behram Özdemir ve Ayşe Selcan Özdemirci, İyidüşün Yayınları

Robert Darnton – Fransız Devrimi’nde Devrimci Olan Neydi? (2020)

Aydınlanma ve Fransız Devrimi, bu iki fenomeni doğrudan deneyimleyen insanlarca nasıl anlaşıldı?

Bu soruya ilgi çekici yanıtlar veren Robert Darnton elimizdeki çalışmasında, Aydınlanma ve Fransız Devrimi’nin ruhunu çağırıyor.

1789’da Fransızların, bütün bir toplumsal düzenin çöküşüyle ve yenisinin etrafını çepeçevre saran bir kaosun içinde bir düzen bulma zorunluluğuyla yüzleşmek mecburiyetinde kaldıklarını söyleyen Darnton, o dönem hem eylem içinde yer almış hem de gündelik meşgalelerinin içindeki sıradan insanların dünyasına inerek sürece daha yakından bakıyor.

Darnton bunu yaparken de, “kolektif bilinç”, “görüş iklimi”, “toplumsal tahayyül” ve “kolektif zihniyet” gibi kavramları çok yönlü bir şekilde tartışmaya açıyor.

Kitabın yazarı Robert Darnton, bizde daha önce yayımlanan ve kültürel tarih alanında ufuk açıcı bir çalışma olan ‘Büyük Kedi Katliamı’yla da hatırlanacaktır.

  • Künye: Robert Darnton – Fransız Devrimi’nde Devrimci Olan Neydi?, çeviren: Utku Özmakas, Zoom Kitap, tarih, 84 sayfa, 2020

Heinz Halm – Haşhaşiler (2020)

Şiî İslam, Haşhaşîler ve heterodoks İslam konularında dünya çapında otorite sayılan Tübingen Üniversitesinde İslam Bilimleri profesörü Heniz Halm, on birinci ve on ikinci yüzyıllarda İslam dünyasında büyük çalkantılar yaratmış Haşhaşîleri anlatıyor.

İşledikleri siyasi cinayetlerle bilinen bu gizemli örgüt, Orta Çağ’dan bu yana çeşitli efsanelere konu oldu.

Bunlardan biri de, örgütün lideri Hassan Sabbah’ın cenneti vaat ettiği genç erkekleri, daha sonra intihar suikastçısı olarak dünyanın dört bir tarafına gönderdiğiydi.

Halm’in hem İslam hem de Avrupa kaynaklarından yararlandığı önemli çalışması ise, bu ve buna benzer efsanelerin ne kadar gerçek ya da uydurma olduğunu ayrıntılı şekilde ortaya koymasıyla dikkat çekiyor.

Halm, o dönemde Şiîlerin içinde yaşanan bölünmeden gizli bir İsmailî örgütünün ortaya çıkışını, bu örgütün liderlerinin İslam’ın yazıya dökülmemiş, gerçek mesajını bildiklerine dair inanışlarını, İran ve Suriye’de birçok kaleyi ele geçirmelerini, Haçlılara korku ve dehşet salmalarını adım adım izliyor.

  • Künye: Heinz Halm – Haşhaşiler: Gizli Bir Örgütün Tarihi, çeviren: Atilla Dirim, Runik Kitap, tarih, 120 sayfa, 2020

İbrahim Çelik – Tek Yola Sığmayan Devrim (2016)

İbrahim Çelik lise yıllarında, Karadeniz bölgesinde Devrimci Yol saflarında aktif olarak mücadele etti.

Çelik, 1981 yılında Artvin’de düzenlenen bir operasyonda bir grup genç arkadaşıyla tutuklanır.

İşte Çelik bu kitabında, çocukluğundan yetişkinliğine uzanan hayatına ve cezaevi yıllarındaki, işkence ve kitlesel açlık grevleri dair anılarını paylaşıyor.

Hem de birbirinden ilgi çekici hikâyeler eşliğinde.

  • Künye: İbrahim Çelik – Tek Yola Sığmayan Devrim, Ayrıntı Yayınları

Murat Küçük – Bedreddin (2016)

Konu edindiği tarihi figürlerin hayatını özgün bir tarzda okura sunan hayali söyleşilerin bu seferki konuğu, 15. yüzyılda devlete isyan suçlamasıyla idam edilen Şeyh Bedreddin…

Kitap, Bedreddin’in felsefesini, isyanını, yoldaşlarını, özel mülkiyete dair fikirlerini ve düşüncelerinin Anadolu ve Balkanlar’daki etkilerini daha yakından görmek için iyi bir fırsat.

  • Künye: Murat Küçük – Bedreddin, Kolektif Kitap

Antonello Folco Biagini – İtalyan Raporlarında Balkan Savaşları (2016)

On dokuzuncu yüzyılın sonunda İtalyan dış politikası için özel bir bölge haline gelmiş Balkanlarda çeşitli görevlerde bulunmuş subaylara ait belge ve raporların bir analizi.

Balkan yarımadasındaki olayları İtalyan ticari ve kültürel menfaatleri ışığında analiz eden, sağlam bir tarih yazımı.

  • Künye: Antonello Folco Biagini – İtalyan Raporlarında Balkan Savaşları, çeviren: Sadriye Güneş, Tarihçi Kitabevi

Alison Pargeter – Müslüman Kardeşler (2016)

Arap Baharı’nın öngörülememiş sonuçlarından birisi, Müslüman Kardeşler’in yeraltından Ortadoğu siyaset sahnesinin ön saflarına fırlatılması oldu.

Bu kitap da, hareketin doğuşundan günümüze kadar kat ettiği yolu, demokrasiyle sorunlu ilişkisini, stratejisindeki dönüşüm ve kırılmaları kapsamlı bir şekilde irdelemekte.

  • Künye: Alison Pargeter – Müslüman Kardeşler, çeviren: Semih Çelik, Ayrıntı Yayınları

Şehriban Teyhani – Ateşi Çalan Yolcular 1 (2020)

Devrimci Yol’un işçi örgütlenmesi ve bu bağlamda büyük mücadeleler vermiş Kamer Teyhani’nin hayatı ve çalışmaları hakkında dört dörtlük bir tanıklık.

Burada hem Teyhani’nin hayatına hem de uğruna mücadele ettiği Türkiye halklarının Devrimci Yol’una ve onun işçi sınıfı içerisindeki çalışmasına tanıklık ediyoruz.

Kitap için, Teyhani’nin yol arkadaşları Çetin Uygur, Sedat Şeyhoğlu, İsmet Yılmaz, Mehmet Ünsallı, Doğan Halis, İlbay Kahraman, Kamil Kartal, Erdal Dönmez, Remzi Kılıç, Çeçen Karakoyun, Yasin Nuri Aydınlı, Hasan Basri Çıplak, Zafer Ayden, Ruhsati Yalçın, Hüseyin Gülseven, Tarık Günlü ve Necmettin Çobanoğlu ile görüşülmüş.

Çalışma, geçmiş deneyimleri aktarırken aynı zamanda bugünün siyaseti için de muazzam dersler ve perspektifler sunmasıyla ve ayrıca faşizmin kurumsallaşması karşısında muhalefetin ne gibi yollar ve araçlara başvurabileceğine dair sağlam fikirler vermesiyle çok değerli.

‘Ateşi Çalan Yolcular 1’, Ayrıntı Yayınları’nın yakın tarih dizisinin –şimdilik– son kitabı.

Bu diziden çıkan kitapların her biri, Türkiye’nin özgürlük ve sosyalizm mücadelesi üzerine birer hazine değerinde.

  • Künye: Şehriban Teyhani – Ateşi Çalan Yolcular 1: Kamer Teyhani Kitabı, Ayrıntı Yayınları, tarih, 464 sayfa, 2020

Halit Çelikbudak – Yurtsuz Kalanlar (2016)

Nazilerin iktidara gelmesinden sonra Almanya’dan kaçarak Türkiye’ye sığınan bilim insanlarının, siyasetçilerin ve sanatçıların hikâyesi.

Akıcı üslubu ve yer yer polisiye roman tarzına varan kurgusuyla ilgi çekecek kitap, bu insanların Türkiye’ye geliş ve yerleşme sürecini ve bunların Türkiye’de bugün de devam eden etkilerini ortaya koymasıyla önemli.

  • Künye: Halit Çelikbudak – Yurtsuz Kalanlar, Alfa Yayınları