Mitolojiden kültürel tarihe, kimyadan edebiyata ve sinemaya, gündelik hayatta sağlam kökleri olan parfümün serüveni.
Vedat Ozan’ın ‘Kokular Kitabı’nın bu ikinci cildi, bir yandan parfüm dünyasının kraliçesi miski, ilk modern parfüm Jicky’i ve toplumda parfüm algısının oluşumunu irdeliyor diğer yandan Hermès, Channel ve Davidoff gibi ünlü kokuların izini sürüyor.
Türkiye siyaset tarihinde çok önemli yeri olan, yaklaşık seksen yıl boyunca aktif siyaset hayatı yürütmüş Celal Bayar’ı, Cumhuriyetin ilk sağcı lideri olarak işleyen özgün bir biyografi.
Mehmet Can Orhan çalışmasında, Celal Bayar’ın ailesi, çocukluğu, eğitim yılları ve yaşadığı çevreyi izleyerek başlıyor.
Daha sonra Bayar’ın siyaset hayatının dönüm noktalarını inceleyen Orhan, Bayar’ın komitacı günlerinden başlayarak Kuvayı Milliye, İttihat ve Terakki ile CHP ve DP bünyesinde yürüttüğü siyasi faaliyetlerini masaya yatırıyor.
Kitapta, Bayar’ın cumhurbaşkanlığı ve başbakanlık günleri ile Mustafa Kemal Atatürk ve İsmet İnönü ile ilişkileri de önemli yer tutuyor.
Özellikle Bayar’ın siyaset yapış tarzı hakkında aydınlanmak isteyenlerin edinmesi gereken bir çalışma.
‘Sarayın İdama Mahkûm Ettiği Dahiliye Nazırı Anlatıyor’ alt başlığını taşıyan ‘Belgelerle Kurtuluş Savaşı’, Meclis’te, saltanatın kaldırılıp cumhuriyet rejiminin kabul edilmesi için önerge verenler arasında yer alan devlet adamı Ebubekir Hazım Tepeyran’ın anılarından oluşuyor.
Elli yılı aşkın süreyle, Türkiye yakın tarihinin önemli aktörlerinden olan Tepeyran’ın, Osmanlı’nın son dönemi ve Milli Mücadele yıllarını kapsayan anılarının yer aldığı kitapta, ilk kez yayımlanan belge ve fotoğraflar da yer alıyor.
Kitap, gazeteci-yazar Oktay Akbal’ın, büyükbabası Tepeyran’la aynı evde yaşadıkları yılları ve bu konuda merak edilenleri anlattığı bir önsözle başlıyor.
Nora Şeni ‘Oryantalizm ve Hayırseverliğin İttifakı’nda, işadamlarının kurduğu hastane ve okullarla, 19. yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu’na da damgasını vuracak “hayırseverlik” hareketinin gelişimini inceliyor.
1840 yılında Şam’da, şehrin Yahudi sakinlerini zan altında bırakan bir cinayet işlenir.
Üç filantrop ve üç oryantalist bilginin oluşturduğu bir delegasyon, Kavalalı Mehmet Ali Paşa’yla görüşmek üzere Mısır’a doğru yola çıkar.
Bu olaydan sonra, yeni aktörlerin etken olduğu bir yardımlaşma sistemi benimsenecektir.
Şeni, söz konusu altı kişinin hayat öyküleri aracılığıyla, “hayırseverlik” konusunu tarihsel bağlamına oturtmaya çalışıyor.
Halen Northwestern Üniversitesi’nde dekan olarak görev yapmakta olan Andrew Baruch Wachtel ‘Dünya Tarihinde Balkanlar’da, son yıllarda özellikle savaşlar, bölünmeler ve siyasi çalkantılarla gündeme gelen, zengin bir kültürel çeşitliliğe sahip Balkanlar’ın tarihini kapsamlı bir bakışla inceliyor.
Çalışmasına, tarihöncesinden Bizans İmparatorluğu’na kadar Balkanlar’ın tarihini anlatarak başlayan Wachtel, sınır bölgesi ve kaynaşma potası olarak Balkanları ve Ortaçağ’da, Osmanlı egemenliğinde, uzun 19. yüzyılda ve 20. yüzyılda Balkanlar’ın coğrafi, sosyal, etnik ve kültürel yapısını ayrıntılı bir bakışla anlatıyor.
“Halkın arzusu hak, adalet ve sükûnla istirahatken, kadısından şeyhülislamına bütün devlet ricali kendi menfaatleri peşinde devlet işlerini boşlamış ve meydan zorbalara kalmıştır. Böylece Kara Yazıcı’dan Dağlar Delisi’ne, Rum Mehmet’ten Katırcı Oğlu’na, Deli Birader’den Şaban Ağa’ya, Cellat Kara Ali’den Deli İlâhi’ye pek çok zorba kendi hâkimiyetini kurmuş ve zalim kurallarını koymuştur.”
Ahmet Refik’in ‘Osmanlı Devrinde Zorbalar’ı, bundan yıllarca önce, ilk olarak 1933’te yayımlanmıştı.
Neredeyse hiçbir yerde temin edilemeyen bu kısa ama etkileyici kitap, şimdi yeni bir baskıyla raflardaki yerini aldı.
Ahmet Refik burada, Osmanlı’da oluşan yönetim boşluğunun zorba karakterlerin ortaya çıkışına nasıl imkân sağladığını, zorbaların toplumsal ve siyasal alanda kendilerini nasıl meşrulaştırdıklarını ve zorbaların güç ve nüfuz edinme yöntemlerini ayrıntılı bir bakışla inceliyor.
Ahmet Refik’in sözünü sakınmayan yaklaşımıyla, Osmanlı devlet elitine objektif eleştiriler getirdiği kitabı, bir alternatif tarih çalışması olarak okunabilir.
Yazara kulak veriyoruz:
“Cahilliğin nüfuz sayesinde hâkim olması büyük bir felâkettir. İlmi, marifeti, irfanı, hatta haysiyet ve onuru mahveden en öldürücü hastalık, ilimden ziyade bağlılıkla ortaya çıkan cahillere karşı gösterilen saygı ve itibardır.”
“Halk mesut olmadıkça, İstanbul’da, kubbe altında oturmayı milleti soymak için dayanak olarak düşünen dimağlar yaşadıkça, padişah saltanatını muhafaza eylemeyi milletin refahına tercih ederek devletin idaresini muhterislere ve ehil olmayanlara bıraktıkça, memlekette pek çok Dağlar Delisi’nin zuhur edeceği aşikârdı.”
Aydın Osman Erkan ‘Başımı Kafkasya’ya Çevir’de, Osman Ferit Paşa’nın hayatını anlatıyor.
Bir Kafkas savaşçısı olan Osman Ferit Paşa, 1864’te Kafkasya’yı bırakarak kardeşleriyle birlikte İstanbul’a yerleşmek zorunda kalmış ve çalışkanlığıyla kısa süre içinde Osmanlı ordusunda yükselmiş.
Erkan, önemli değişimlere tanıklık etmiş Osman Ferit Paşa’nın hayatını okurlarıyla paylaşırken, aynı zamanda Kafkasya’da yaşanan savaşın iç yüzünü ve Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemini de kapsamlı bir bakışla anlatıyor.
Erkan, Osman Ferit Paşa’nın Kafkasya’da başlayıp İstanbul’da sonlanan yaşamını, çocuklarının, torunlarının ve torunlarının çocuklarının hikâyeleri eşliğinde anlatıyor.
Preston Hughes, ilk baskısı 1992’de yapılan ‘Türkiye’nin Demokratikleşme Sürecinde Atatürkçülük’te, Atatürkçülüğün açık bir siyasi ideolojiye dönüşümünü ve bunun yanı sıra Türkiye’de laik demokrasinin kurumsallaşmasını inceliyor.
“Atatürkçülüğün Türkiye’deki demokratikleşme sürecinde pozitif ve negatif etkisi ne olmuştur?” sorusunun yanıtını arayan yazar, Türkiye’nin demokratikleşme çabasını ve bu süreçte karşılaştığı sorunları, Atatürkçülük kavramının bu süreçte üstlendiği rolü değerlendiriyor.
Son olarak belirtelim: Askeri görevli olarak Türkiye’de on üç yıl görev yapan Hughes, Türkiye’yi yakından tanıyan isimlerden.
Ernoul Kroniği, Haçlı Seferleri ve Kudüs tarihi literatürü düşünüldüğünde ilk akla gelebilecek kaynaklardandır.
Haçlı Seferlerinin zeminini oluşturan Kutsal Savaş olgusuna eleştirel yaklaşmasıyla özellikle dikkat çeken kronik, o dönemin arka planını daha iyi kavramak açısından çok önemli veriler barındırıyor.
Burada,
Bir yönüyle de Selahaddin Eyyubi’nin biyografisi olarak okunabilecek kronik, Eyyubi’nin 1187 yılında Kudüs’ü fethini ve bunun ardından gerçekleştirilen üçüncü Haçlı Seferi konusunda tanıklıklar barındırmasıyla ayrı bir değere sahip.
Kronik aynı zamanda, Eyyubi’nin hayattayken kutsal topraklarda yaptıklarını ve getirmiş olduğu yönetim biçiminin sonraki yıllardaki etkilerini de detaylı şekilde irdeliyor.
Yıldız Teknik Üniversitesi Batı Dilleri ve Edebiyatları Bölümü’nde öğretim görevlisi olarak çalışmış olan Fabio L. Grassi, aynı üniversitede Atatürk İlkeleri ve İnkılapları Uygulama ve Araştırma Merkezi’nin yönetim kurulu üyeliğini de yapmıştı.
Uzun yıllar Türkiye üzerine kafa yormuş bilim insanlarından biri olan Grassi, Mustafa Kemal Atatürk’ün yetkin bir biyografisiyle okurun karşısına çıkıyor.
Biyografinin özgünlüğü, yazarının, Milli Mücadele ve ertesi Türkiye’yi yakından takip eden İtalyan kaynaklarına hâkim olmasıdır diyebiliriz.
Grassi’nin Atatürk biyografisi, Cumhuriyet Türkiyesi’ne getirdiği yorumlarıyla da özellikle dikkat çekiyor.
