Kategori: Tarih

Mehmet Sinan Birdal – Kutsal Roma İmparatorluğu ve Osmanlı: Küresel Emperyal İktidardan Mutlakıyetçi Devletlere (2017)

Habsburg ve Osmanlı hanedanları üzerinden, farklı iktidar biçimlerinin bir devletin dış siyaset performansını ve nihayetinde devlet sistemine hakim olan siyasi birimi nasıl belirlediğini inceleyen nitelikli bir inceleme.

Kitapta,

  • Erken modern dönem Avrupa’da siyasi değişim,
  • Osmanlı ve Habsburg hanedanlarının kurumları ve dünya görüşleri,
  • Roma hukuku ve İslâm hukuku arasındaki yaklaşım farkları,
  • Ve Kutsal Roma ile Osmanlı imparatorluklarında devlet formasyonları gibi konular irdeleniyor.

Mehmet Sinan Birdal’ın bu özgün çalışması, Kutsal Roma İmparatorluğu ile Osmanlı hakkında Türkçede yapılmış ilk karşılaştırmalı incelemelerden biri.

  • Künye: Mehmet Sinan Birdal – Kutsal Roma İmparatorluğu ve Osmanlı: Küresel Emperyal İktidardan Mutlakıyetçi Devletlere, çeviren: Barış Özkul, İletişim Yayınları, tarih, 280 sayfa

Etibar Babayev – Devrimin Gölgesinde Fırtınalar (2014)

Ekim Devrimi’nin öne çıkan aktörlerine dair pek bilinmeyen ayrıntılar…

Lenin ve eşi Nadejda Krupskaya ile Stalin ve eşi Nadejda Alliluyeva’nın anıları, Sovyet İstihbarat Teşkilatı’nın kurucusu Feliks Dzerjinski’nin ilginç hayatı, Stalin’in siyasi rakibi Lev Troçki cinayetinin ardındaki sır perdesi ve daha fazlası…

  • Künye: Etibar Babayev – Devrimin Gölgesinde Fırtınalar, çeviren: Nazlı Geray, Puslu Yayıncılık

Kolektif – Türkiye’nin 1960’lı Yılları (2017)

Türkiye’nin 1960’lı yılları için arşivlik bir eser.

Pek çok yazarın katkıda bulunduğu çalışma, bu dönemi farklı yönleriyle ele alıyor.

Kitapta,

  • 27 Mayıs darbesi,
  • Yassıada yargılamaları,
  • 1960’lı yıllarda Türkiye ekonomisi, dış politikası ve siyasi düşünce ortamı,
  • 1960’lı yıllarda Türkiye kapitalizmi ve ordu kuruluşu OYAK’ın bu bağlamda yeri,
  • Meşhur Johnson mektubunun yansımaları,
  • Merkez sağ, darbeler, krizler ve koalisyonlardan oluşan siyasi iktidar profili,
  • 68 hareketi,
  • Türkiye İşçi Partisi (TİP) deneyimi,
  • Yön ve Milli Demokratik Devrim hareketleri,
  • Demirkırat’tan Adalet Partisi’ne merkez sağın sancılı serüveni,
  • 1960’lı yıllarda Türkiye’de anti-komünizm,
  • Efsanevi 15-16 Haziran eylemleri,
  • 1960’lı yıllarda Kürt siyasal aktivizmi,
  • Ve 1960’lı yıllarda edebiyat, müzik, sanat, kültür ve gündelik hayat gibi pek çok konu yer alıyor.

Kitapta ayrıca, Adnan Menderes, Cemal Gürsel, Talat Aydemir, Mehmet Ali Aybar, Behice Boran, Süleyman Demirel, Ragıp Gümüşpala, Suat Hayri Ürgüplü, Alparslan Türkeş ve Cevdet Sunay gibi, bu dönemde etkili olmuş aktörlerin hayatları ve çalışmaları da irdeleniyor.

  • Künye: Kolektif – Türkiye’nin 1960’lı Yılları, hazırlayan: Mete Kaan Kaynar, İletişim Yayınları, tarih, 1184 sayfa0

Onnik Jamgoçyan – Osmanlı İmparatorluğu’nda Sarraflık: Rumlar, Museviler, Frenkler, Ermeniler, 1650-1850 (2017

1650-1850 yılları arası Osmanlı Devleti’nin mali politikaları ve para yönetiminde çok etkili roller üstlenmiş Ermeni, Musevi, Rum ve Frenk bankerler üzerine önemli bir çalışma.

Jamgoçyan asıl olarak 1720-1850 yılları arası döneme odaklanıyor.

Yazarın bu dönemde de ağırlıklı olarak üzerinde durduğu bankerler ise, Ermeni sarraflar.

Bu gayet doğal, zira o zamanlarda Ermeni, Rum ve Musevi milletlerinin içinde en etkili olanlar Ermenilerdi.

Kitapta, Osmanlı maliyesine damgalarını vuran Serpos Erevanents, Yağup

Hovhannesyan gibi efsanevi sarrafların yanı sıra, Sofyalıyan, Allahverdiyan, Düzyan, Dadyan, Mıgırdiç Cezayirliyan gibi Ermeni; Camondolar gibi Musevi; Baltazzi (Baltacı), Zarifi gibi Rum; Alléonlar gibi Frenk sarraflar tanıtılıyor ve onların Osmanlı’nın mali tarihindeki roller açıklığa kavuşturuluyor.

  • Künye: Onnik Jamgoçyan – Osmanlı İmparatorluğu’nda Sarraflık: Rumlar, Museviler, Frenkler, Ermeniler (1650-1850), çeviren: Erol Üyepazarcı, Yapı Kredi Yayınları, tarih, 212 sayfa

Canan Koç ve Yıldırım Koç – DİSK Tarihi (2008)

İki yazarlı ‘DİSK Tarihi’, Türkiye sendikal hareketin önemli kalelerinden Devrimci İşçi Sendikaları’nın 1967-1980 zaman aralığındaki duruşuna odaklanıyor.

1960’lı yılların başlarından itibaren dünyada ve Türkiye’de sendikacılık hareketinde meydana gelen gelişmeler ışığında, 1967 yılında DİSK’in kuruluşunu ve on üç yıllık çalışmalarını ele alan kitap, sendikanın tarihini 12 Eylül 1980’e kadar analiz ediyor.

İki yazarın 35 yılı aşkın bir süre işçi sınıfı ve işçi hareketiyle ilişkili olmalarının kitabın içeriğini zenginleştiren başlıca unsur olduğunu söyleyelim.

Çalışma, konuya tarafsız yaklaşması ve sol hareketin yakın tarihindeki önemli durakları analiz edebilmesiyle dikkat çekiyor.

  • Künye: Canan Koç ve Yıldırım Koç – DİSK Tarihi, Epos Yayınları, inceleme, 668 sayfa

Cüneyt Akalın – Halifelik Neden Kaldırıldı? (2014)

Atatürk’ün İngilizlerle anlaşarak hilafeti kaldırdığı, Cumhuriyeti eleştirenlerin önemli tezlerinden.

Akalın da, hilafetin nasıl ortaya çıktığından başlayarak işlevlerini ve görevini tamamlayarak nasıl tarihe gömüldüğünü açıklıyor, ayrıca Akit gazetesi, Ayşe Hür ve Mustafa Armağan’ın bu konudaki tezlerine yanıt veriyor.

  • Künye: Cüneyt Akalın – Halifelik Neden Kaldırıldı?, Kaynak Yayınları

Mehmet Yıldız – Dersim’in Etno-Kültürel Kimliği (2014)

Dersim katliamı için yürütülmüş uzun soluklu bir sözlü tarih çalışması.

Dersim toplumunun etno-kültürel kimliği,

Dersim’in Osmanlı ve Cumhuriyet yönetimleriyle siyasi, idari ilişkileri,

Ve 1937-1938 Dersim Tertelesi’nin muhtelif nedenleri konularına odaklanan bir analiz eşliğinde.

Hiçbir şey unutulmasın diye…

  • Künye: Mehmet Yıldız – Dersim’in Etno-Kültürel Kimliği, Chiviyazıları Yayınevi

Mete Tunçay – Türkiye Sol Tarihine Notlar: Tarih ve Toplum Yazıları (2017)

‘Türkiye Sol Tarihine Notlar’, Mete Tunçay’ın 1984-1993 yılları arasında Tarih ve Toplum dergisinde yayımlanan yazılarını bir araya getiriyor.

Kitapta,

  • İttihatçıların 1917’de kurdukları yapay Sosyalist parti,
  • Mustafa Suphi’nin 1914 yazında Kırım’dan Bakü’ye gidişi ve güzün Rusya’nın içlerine sürülüşü,
  • Mustafa Suphi’nin Kazan günleri,
  • Türk Komünist-Bolşevik Parti’nin kuruluşu,
  • İttihatçıların Bolşeviklerle ilişkileri,
  • 1920’de çıkmış Türk Menşevik gazetesi Yeni Dünya,
  • 1919-1920 yıllarında Alman sol basınında Türkiye konuları,
  • Troçki ve Türkiye,
  • Ve İstanbul Katolik İşçiler Cemiyeti gibi, ilgi çekici birçok konu yer alıyor.

Türkiye sol tarihinin karanlıkta kalmış pek çok ayrıntısı hakkında bilgilenmek  isteyenlerin bakması elzem çalışmalardan.

    • Künye: Mete Tunçay – Türkiye Sol Tarihine Notlar: Tarih ve Toplum Yazıları, İletişim Yayınları, tarih, 288 sayfa

Mehmet Demirtaş – Osmanlı’da Fırıncılık (2008)

Mehmet Demirtaş ‘Osmanlı’da Fırıncılık’ta, imparatorluğun 17. yüzyılında beslenmenin en önemli aracı durumundaki ekmek ve unlu mamul imalatını yapan fırınlarını anlatıyor.

Demirtaş’ın çalışmasında,

  • Padişaha ve saray görevlilerine ekmek imal eden saray fırınları,
  • Asker ocaklarına ekmek çıkaran ordu fırınları,
  • Öğrenciler ve yolcular gibi ihtiyaç sahipleri için çalışan imaret fırınları,
  • Yabancı devlet çalışanları için ekmek üreten konsolosluk fırınları,
  • Ve söz konusu dönemde de büyük bir çoğunluk oluşturan halk fırınları gibi konular anlatılıyor.

İstanbul iaşesi, fırıncılar, fırıncı esnafı, değirmenler ve o dönem üretilen ekmek çeşitleri de, kitapta işlenen konulardan birkaçı.

  • Künye. Mehmet Demirtaş – Osmanlı’da Fırıncılık, Kitap Yayınevi, tarih, 229 sayfa

Rahmi Akbaş – Mareşal Fevzi Çakmak (2008)

Mareşal Fevzi Çakmak, Mustafa Kemal ve Cevat Paşa ile birlikte Kurtuluş Savaşı’nın üç mimarından biri.

Fevzi Çakmak Harbiye Nazırı iken İstanbul’un işgal edilmesinden hemen sonra görevinden ayrılmış ve Ankara’ya geçmiş, mücadelenin nihayete varmasında ve sonrasında da önemli görevler üstlenmişti.

İşte Rahmi Akbaş’ın ‘Mareşal Fevzi Çakmak’ isimli bu çalışması, Çakmak’ın 1876-1950 yılları arasında süren yaşamını anlatıyor.

Kitabın ilk bölümü, Çakmak’ın çocukluğundan başlayarak Osmanlı İmparatorluğu’nda Harbiye Nazırlığı görevine atanmasına kadar olan dönemi; ikinci bölüm, Anadolu’da başlayan Kurtuluş Savaşı’na katılmasını ve üçüncü bölüm de, Çakmak’ın özel hayatına odaklanıyor.

  • Künye: Rahmi Akbaş – Mareşal Fevzi Çakmak, Ötüken Yayınları, biyografi, 446 sayfa