Kategori: Tarih

Ali Özuyar – Knockaloe ve Meçhul Türkler: Modern Tarihin İlk Sivil Esir Kampı (2008)

Ali Özuyar ‘Knockaloe ve Meçhul Türkler’de, 1. Dünya Savaşı esnasında İngiltere’de kurulan ve içinde yedi Türkün de bulunduğu sivil esir kampının hikâyesini anlatıyor.

İngiltere’nin İrlanda Denizi’ndeki Man Adası’nda kurduğu, dünyanın ilk ve en büyük sivil esir kampı olan Knockaloe’un izini süren kitap, bu kamptaki Türklerin kimler olduğu ve akıbetlerinin ne olduğunu anlatırken, ilk dünya savaşının uluslararası ilişkilere getirdiği yeni anlayışlara dair önemli bilgiler barındırıyor.

Çalışmasını, kampta bulunmuş esirlerin tahliye edildikten sonraki anılarıyla da destekleyen Özuyar, ayrıca, Osmanlı-İngiliz arşivleri ve iki ülke arasında yapılan yazışmalardan da yararlanmış.

  • Künye: Ali Özuyar – Knockaloe ve Meçhul Türkler: Modern Tarihin İlk Sivil Esir Kampı, İş Kültür Yayınları, tarih, 182 sayfa

Kolektif – Osmanlı Terakki ve İttihat Cemiyeti: Paris Merkezi Yazışmaları Kopya Defterleri, 1906-1908 (2017)

İttihatçıların iktidar olmadan önceki tarihine ışık tutan 570 parti içi yazışmayı bir araya getiren bu kitap, önemli bir tarihi belge.

Ağırlıklı olarak Doktor Bahattin Şakir ve Doktor Nazım’ın Paris’ten, Osmanlı Terakki ve İttihat Cemiyeti adına gönderdikleri ve 1906 Mart’ından 1908 Mart’ına uzanan bir süreci kapsayan resmi yazıları, partinin örgütlenme çalışmalarını, belli başlı tartışma konularını ve zihniyet yapısını ortaya koyuyor.

Alan için çalışanlar açısından altın değerinde bir kaynak.

  • Künye: Kolektif – Osmanlı Terakki ve İttihat Cemiyeti: Paris Merkezi Yazışmaları Kopya Defterleri, 1906 1908 (2017), sunuş ve çevrimyazı: Çiğdem Önal Emiroğlu ve Kudret Emiroğlu, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, tarih, 568 sayfa

Scott Redford – İktidar İmgeleri (2014)

Sinop içkalesinin surlarında yer alan yazıtlar, Selçuklu seçkinlerinin devlet ve makam özlemlerini, ideallerini yansıtan iyi birer belge niteliğinde.

Yazıtlar, 13. yüzyılın başlarında Selçuklu Sultanlığı’nın önemli bir biçimlenme dönemindeki idari konulara, mimarlığa dikkat çekici bir pencere açmasıyla büyük öneme haiz.

Eldeki bu önemli çalışma ise, bu yazıtlar üzerine derinlemesine bir incelemeye koyuluyor.

  • Künye: Scott Redford – İktidar İmgeleri, çeviren: Barış Cezar, Koç Üniversitesi Yayınları

Mehmet Turgut Argun – İstiklal Harbi ve Anadolu (2014)

Kurtuluş Savaşı’nın başından sonuna kadar cephede veteriner olarak bulunmuş Mehmet Turgut Argun’un, savaşın ruhunda bıraktığı derin izlere, dönemin Anadolu insanına ve büyük imkânsızlıklar içinde yapmaya çalıştığı mesleğine dair anılar.

Önemli bir tanıklık.

Cephe fotoğraflarının da yer aldığı kendi albümünden fotoğraflarla birlikte.

  • Künye: Mehmet Turgut Argun – İstiklal Harbi ve Anadolu, İş Kültür Yayınları

Mehmet Coral – Ateşin Gelini Gâvur İzmir (2008)

Daha önce de aynı konuya eğildiği bir kitabıyla hatırlanacak Mehmet Coral ‘Ateşin Gelini Gâvur İzmir’de, Kurtuluş Savaşı’nı kazanan Türk ordusunun İzmir’e girişinden kısa bir sonra şehrin ateşe verilmesinin izini sürüyor.

Kaliteli baskısı ve görsel zenginliğiyle dikkat çeken kitabında Coral, 20. yüzyılın başındaki İzmir’le başlayıp, Kurtuluş Savaşı esnasında Yunan ordusunun geri çekilmesinin ardından başlayan ve hâlâ tartışılan yangının sorumlularını araştırıyor.

Coral, Türk ordusunun İzmir’e girişinden sonra, 13 Eylül 1922’de başlayarak şehrin dörtte üçünü yok eden yangında Türklerin, Ermenilerin ve Rumların nasıl bir rol üstlendiğini belgelere dayanarak anlatıyor.

  • Künye: Mehmet Coral – Ateşin Gelini Gâvur İzmir, Doğan Kitap, tarih, 305 sayfa

Alan Palmer – Bir Çöküşün Yeni Tarihi (2008)

Alan Palmer’ın ‘Bir Çöküşün Yeni Tarihi’ isimli bu çalışması, Osmanlı İmparatorluğu’nun son 300 yılını kapsayan gerileme ve çöküş dönemini anlatıyor.

Yedi cihana hükmeden, muhteşem bir güce ve sağlam bir iktidara sahip Osmanlı, son dönemlerinde ise, Avrupa’nın hasta adamı durumuna geldi.

Palmer çalışmasında, hem imparatorluğu çöküşe götüren son 300 yılındaki ayrıntılara odaklanıyor hem de o dönemin Osmanlı İmparatorlarını zaafları ve erdemleri gibi insani yönleriyle ele alıyor.

Kitap, bu dönemi tarafsız ve dışarıdan bir gözle değerlendirmesiyle konuya dair değerli bir kaynak; kolay okunabilir olmasıyla da, uzman olmayan okurlara da hitap edecek nitelikte.

  • Künye: Alan Palmer – Bir Çöküşün Yeni Tarihi, çeviren: Belkıs Çorakçı Dişbudak, Turkuvaz Kitap, tarih, 351 sayfa

Marie-Carmen Smyrnelis (der.) – İzmir: 1830-1930 (2008)

İzmir, 1922 yılındaki yakılışından önce, Osmanlı’nın en parlak şehirlerinden biriydi.

Yangından önce şehir, Ortodoks ve Katolik Hıristiyanların, Yahudilerin ve Müslümanların bir arada yaşadığı, Avrupa’ya doğrudan açılan bir ticaret şehriydi.

İşte Marie-Carmen Smyrnelis’in derlediği elimizdeki kitap, Osmanlı’nın bu önemli liman kentinin daha çok yangından önceki dönemine odaklanan yazıları bir araya getiriyor.

Bir dönem “Doğu’nun küçük Paris’i” olarak tanımlanan İzmir’deki ortak yaşam; ticaret ve deniz yollarının şehre kazandırdıkları; şehrin modern ve kozmopolit yapısı, savaşla beraber yaşanan kopmalar, kitaptaki yazıların odaklandığı konularından.

  • Künye: Kolektif – İzmir: 1830-1930, derleyen: Marie-Carmen Smyrnelis, çeviren: Işık Ergüden, İletişim Yayınları, tarih, 280 sayfa

Feroz Ahmad – Jön Türkler ve Osmanlı’da Milletler: Ermeniler, Rumlar, Arnavutlar, Yahudiler ve Araplar (2017)

Osmanlı İmparatorluğu’nun son on yılında, imparatorluktaki değişik milletler ile İttihat ve Terakki Partisi arasındaki gerilimli ilişkinin zengin bir okuması.

Osmanlı’nın son dönemi ve modern Türkiye üzerine yaptığı önemli çalışmalarla bildiğimiz Feroz Ahmad, Ermenilerin, Rumların, Yahudilerin, Arnavutların ve Arapların, 2. Meşrutiyet’in ilanından sonra, uyanan ulusal bilinçlerini, siyasi faaliyetlerini ve bunun neticesinde ortaya çıkan sonuçları ayrıntılı bir bakışla irdeliyor.

Söz konusu milletlerin bu süreçteki cemaat yapılarını, siyasal örgütlenmelerini, başvurdukları yöntem ve araçları, uluslararası alandaki ilişkilerini, İttihat ve Terakki Partisi ile ilişkilerini ve Osmanlı’nın bu milletlerin faaliyetlerine karşı yürüttüğü siyaseti daha iyi kavramak için önemli bir rehber.

  • Künye: Feroz Ahmad – Jön Türkler ve Osmanlı’da Milletler: Ermeniler, Rumlar, Arnavutlar, Yahudiler ve Araplar, çeviren: Ayşen Gür, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, tarih, 219 sayfa

Ian Marsh – İntihar: Foucault, Tarih ve Hakikat (2017)

İntihar önceleri yalnızca dinin ve ahlakın konusu iken psikiyatrinin gelişimiyle birlikte nasıl adım adım bilimin konusu olmaya başladı?

Michel Foucault’nun fikirlerinden yola çıkan Ian Marsh, bu dönüşümün dinamiklerini ortaya koyuyor ve intiharın bilimsel macerasının nitelikli bir dökümünü yapıyor.

Kitap bunu yaparken sosyoloji ve tarihin alanlarında uzun ve keyifli bir yolculuğa çıkıyor.

İntihar alanındaki düşünce ve uygulamaların tarihinin, Marsh’ın asıl çalışma alanlarından biri olduğunu da belirtelim.

  • Künye: Ian Marsh – İntihar: Foucault, Tarih ve Hakikat, çeviren: Yonca Aşçı Dalar, İş Kültür Yayınları, sosyoloji, 360 sayfa

D. Fairchild Ruggles – İslami Bahçeler ve Peyzajlar (2017)

Bir peyzaj tarihi profesöründen İslam dünyasının bahçelerinde keyifli bir gezinti.

Fairchild Ruggles bu ilginç çalışmasında, “çehar bağ” denen, dört parçalı İslam bahçe/peyzaj planından yola çıkarak bu geometrik ilkeden yola çıkılarak ortaya konmuş onlarca örneğin izini sürüyor.

İslami peyzajın özellikleri, İslam’da bahçecilik biliminin gelişimi, toprağı düzenleme kuralları, bahçelerde ağaçların ve bitkilerin kullanım şekilleri gibi konularda aydınlanmak isteyenler için şahane bir kaynak.

  • Künye: D. Fairchild Ruggles – İslami Bahçeler ve Peyzajlar, çeviren: Nurcan Boşdurmaz, Koç Üniversitesi Yayınları, tarih, 380 sayfa