dipnotski

Dilek Tunalı – Batıdan Doğuya, Hollywood’dan Yeşilçam’a Melodram (2006)

BATIDAN DOĞUYA, HOLLYWOOD’DAN YEŞİLÇAM’A MELODRAM, Dilek Tunalı, Aşina Kitaplar, tiyatro, 319 sayfa

Dilek Tunalı’nın ‘Batıdan Doğuya, Hollywood’dan Yeşilçam’a Melodram’ isimli elimizdeki kitabı, temel olarak, Türkiye tarihinin en çok film çekilmiş bir dönemine, Yeşilçam’ın 1960’lı yıllarına odaklanıyor. Dilek bu dönemdeki belli başlı filmleri merkeze alarak; ayrıca kültürel antropoloji, tarih, kimlik, zihniyet ve yaratıcılık gibi kavramları da yedeğine alarak melodrama bakıyor. Batı’nın zihinsel, kültürel ve toplumsal gelişimiyle yakından ilgili olan melodram, Hollywood sineması ve üçüncü dünya ülkelerinin sinemalarını derinden etkilemiş bir tarz. Dilek’in kitabı, melodram kültürüne ve antropolojisine ilgi duyanlara önerilir.

Fyodor Mihayloviç Dostoyevski – Netoçka Nezvanova (2006)

NETOÇKA NEZVANOVA, Fyodor Mihayloviç Dostoyevski, çeviren: Ergin Altay, İletişim Yayınları, roman, 217 sayfa

‘Netoçka Nezvanova’, Dostoyevski’nin ilk roman denemesiydi. Fakat yazar, 1849’da Sibirya’ya sürgün edilince roman yarıda kalmış, yazar sürgünden döndükten sonra da hiçbir zaman bu romanını tamamlayamamıştı. Romanın baş kahramanı Netoçka’nın, çilekeş annesi ile deliliğin sınırında, başarısız bir müzisyen olan babası arasında başlayan acılı hayat hikâyesi, Dostoyevski’nin sürgün sonrası yazacağı büyük romanlarının habercisi olarak öne çıkıyor. Zira derin insani acı, aşağılanma, çılgınlık, günah ve kefaret gibi buradaki temalar, Dostoyevski tarzının başat unsurlarını oluşturur. ‘Netoçka Nezvanova’, Dostoyevski düşünüldüğünde, tamamlanmamış bir roman değildir. Çünkü gerçekte eksik değildir. Kitabın sonsözünün de, en ünlü Dostoyevski uzmanlarından biri olan Konstantin Mochulsky tarafından kaleme alındığını da belirtelim.

Ömer Naci Soykan – Wittgenstein: Yaşamı-Felsefesi-Yapıtları (2006)

WITTGENSTEIN: YAŞAMI-FELSEFESİ-YAPITLARI, Ömer Naci Soykan, MVT Yayıncılık, felsefe, 507 sayfa

Ömer Naci Soykan’ın ‘Wittgenstein’ı, yirminci yüzyılın en önemli felsefi aktörlerinden Ludwig Wittgenstein’a odaklanan çok yönlü bir çalışma. Soykan, Wittgenstein felsefesinin temel kavram ve sorunlarına değindikten sonra, filozofun yaşamını özetliyor; ayrıca ölümünden sonraki etkilere, hakkında dile getirilmiş yorumlara ve bir Wittgenstein bibliyografyasına yer veriyor. Çalışmanın son bölümü, kitabın belkemiğini oluşturan Wittgenstein’dan seçme çeviri metinlere yer veriyor. Bu çeviri metinler, filozofun felsefesine kavramaya yardımcı olmalarıyla dikkate değer. Wittgenstein hakkında temel ve yardımcı okuma metinleri arayanlara önerilir.

Metin Altıok – Bir Acıya Kiracı (2006)

BİR ACIYA KİRACI, Metin Altıok, Kırmızı Yayınları, şiir, 447 sayfa

‘Bir Acıya Kiracı’, “Kendi göğünü arayan” bir şair olan ve Madımak’ta hayatını kaybeden Metin Altıok’un bütün şiirlerinden oluşuyor. Ölümünün ardından Altıok’tan geriye onlarca kitap, yüzlerce şiir kaldı. Elimizdeki kitap bu yönüyle, şairden geriye kalanların bir kısmını bir araya getirmesiyle, kuşkusuz değerli bir yadigar. Altıok’un ‘Yalnızlığın Buzdan Ayı’ isimli şiiri şöyle: “Islanmış taşlığında suskun bir bekleyişin / Yutar yalnızlığın buzdan ayını, / Akşam sefaları içinde karanlık gözlerin. / Döker çiçeğini sararan rengiyle, / Yaralı bir aşkla seğiren derin. / Ve aklın seni sürgüne gönderir / Yüzüne iğreti gelen isminle, / En yalnız köşesine donmuş yüreğinin.”

Hasan Baran – Hidayet Çağı (2006)

HİDAYET ÇAĞI, Hasan Baran, Gri Yayın, din, 316 sayfa

Hidayet Çağı ya da diğer adıyla ahir zaman, İslamiyet tarihinde Mehdi’nin vazifeli olduğu dönemin adı. Mehdi, Hz. Muhammed’in kendi ailesinden olup, ahir zamanda geleceğini müjdelediği ‘Mübarek Zat’a Allah’ın verdiği isim. Bu inanışa göre, Mehdi, hidayetin unutulduğu dönemde yeryüzü zulüm ve haksızlıkla dolmuş iken, yeryüzünü yeniden hidayet ve adalet ile dolduracaktır. Devrin imamı olması hasebiyle Araplara ve Arap olmayan herkese hükmedecek, onun devrinde Hz. İsa Deccal’i öldürecektir. Baran çalışmasında, hidayet çağı inanışının ve inanışın baş aktörü Mehdi’nin izini sürüyor; onun Kuran, ayet ve hadisler gibi, İslamiyet’in başlıca kaynaklarındaki anlatımlarının izini sürüyor.

Rinaldo Marmara – İstanbul Latin Cemaati ve Kilisesi (2006)

İSTANBUL LATİN CEMAATİ VE KİLİSESİ, Rinaldo Marmara, çeviren: Saadet Özen, Kitap Yayınevi, tarih, 261 sayfa

Rinaldo Marmara’nın ‘İstanbul Latin Cemaati ve Kilisesi’ isimli bu çalışması, adı geçen cemaatin Bizans İmparatorluğu’ndan günümüze kadar olan tarihine odaklanıyor. Bizans döneminde Konstantinopolis’te yaşayan ve büyük çoğunluğu Cenevizli olan Latinler, Galata’nın anahtarını sunarak Fatih’in hakimiyetine boyun eğmişlerdi. Latinler, İmparatorluğun azınlık tebaasından ya da reayadan sayılarak Osmanlı Latin Cemaati’ni oluşturdular. Bunlar, kapitülasyonlara tabi olan yabancı Latinler veya diğer adıyla Levantenlerdi. İstanbul Vatikan Temsilciliği resmi tarihçisi olan Rinaldo Marmara’nın bu çalışması, bir kurum, şehir ve dinler tarihi bireşimi yapmasıyla önemli.

Eugenia Popescu-Judetz – Adakale (2006)

ADAKALE, Eugenia Popescu-Judetz, yayına hazırlayan: Bülent Aksoy, çeviren: Aysun Kıran ve Olcay Yıldırım, Pan Yayıncılık, folklor, 143 sayfa

Tuna nehri üzerinde bulunan Adakale, beş yüzyıl boyunca Osmanlı’nın karakolu oldu ve gümrük görevi gördü. Türkler Adakale’ye 15. yüzyılda, Rumeli’nin fethiyle beraber yerleştiler ve 1967 yılına, Çavuşesku ile Tito, Tuna’ya bir baraj yapmak için anlaşıncaya kadar, ada nüfusunun çoğunluğunu oluşturdular. Baraj yapıldı ve korkulan gerçekleşti: Adakale sular altında kaldı. Türk müziğinin kaynakları konusunda yaptığı çalışmalarıyla bilinen Eugenia Popescu-Judetz’in elimizdeki çalışması, 1970 yılında tamamıyla yok olan adanın halk kültürünü araştırıyor. Böylece yok olan Adakale’den geriye kalan kültür, bu çalışmayla belleğe alınmış oldu.

Murat Batmankaya (haz.) – Freud (2006)

FREUD, yayına hazırlayan: Murat Batmankaya, Say Yayınları, psikanaliz, 312 sayfa

‘Freud’ başlıklı elimizdeki kitap, Sigmund Freud’ün ‘Cinsiyet Üzerine’, ‘Totem ve Tabu’, ‘Psikanalize Giriş Dersleri’, ‘Düş Yorumu’ ve ‘Psikopatoloji’ isimli kitaplarından oluşuyor. Freud’ün ruhsal-zihinsel bozuklukların tedavisi için geliştirdiği psikanaliz kuramı ve tekniği, hem çok tehlikeli, hem de geçersiz varsayımlardan kurulu olduğu iddiasıyla çok eleştirilmişti. Ayrıca Freud’ün otoanilizi, “yanlı, önyargılı ve hasta mahremiyetine saygısız” olarak tanımlanıp eleştirilmişti. Fakat psikanaliz kuramının, ortaya çıktığı tarihten günümüze düşmanlarından çok taraftarları oldu diyebiliriz. Bu kitapta, Freud’ün bir araya getirilen başlıca eserleri, okuyucunun ünlü psikanalistin fikirleri hakkında bilgi sahibi olmasını sağlıyor. Seçkide Freud’ün kitaplarının yanı sıra, Prof. Dr. Cengiz Güleç imzalı önsöz de psikanaliz ve Freud hakkında açıklayıcı ayrıntılara yer veriyor.

Harry Magdoff – Sömürgecilikten Günümüze Emperyalizm (2006)

SÖMÜRGECİLİKTEN GÜNÜMÜZE EMPERYALİZM, Harry Magdoff, çeviren: Erdoğan Usta, Kalkedon Yayınları, siyaset, 295 sayfa

Harry Magdoff’un ‘Emperyalizm’i, emperyalizmin sömürgecilik adı altında 1763 yılında ilk ortaya çıktığı zamandan günümümüze kadarki seyrini mercek altına alan bir çalışma. Kitaptaki yazılar, yazarın daha önce yayımladığı ‘Emperyalizm Çağı’ isimli çalışmasındaki tezleri geliştirmek amacıyla kaleme alınmış. Magdoff’un çalışmasında, ekonomik emperyalizmden kültürel emperyalizme, Batı’nın Asya’ya girişinden Rusya’nın Doğu’ya doğru genişlemesine, Japonya’nın bir sömürgeci güç olarak yükselişinden Afrika’nın paylaşımına, Sahra-Altı bölgelerdeki sömürgelerden 1. Dünya Savaşı’ndaki sömürge paylaşımına ve klasik emperyalizmden 2. Dünya Savaşı’yla başlayan yeni emperyalizme kadar çok sayıda ayrıntı barındırmasıyla konuya dair rehber nitelikte bir eser.

Maurice Cornforth – Pozitivizme ve Pragmatizme Karşı Felsefeyi Savunmak (2006)

POZİTİVİZME VE PRAGMATİZME KARŞI FELSEFEYİ SAVUNMAK, Maurice Cornforth, çeviren: Tonguç Ok, Evrensel Yayınları, felsefe, 335 sayfa

İngiliz Marksist filozof Maurice Cornforth, ‘Pozitivizme ve Pragmatizme Karşı Felsefeyi Savunmak’ adlı eserinin en özgün yanı, öncelikle felsefeyi, farklı sınıf çıkarlarını temsil eden değişik akımlarıyla tanımak açısından sunduğu açılımdır diyebiliriz. Kitap özellikle, işçi sınıfının teorik mücadelesinin güncel ihtiyaçları bakımından büyük bir öneme sahip. Bilindiği gibi Marksizm, pozitivist bir ideoloji olarak daha önce muhtelif isimler tarafından eleştirilmişti. Cornforth ise, pozitivizmi “burjuva hareketinin net bir sınıf karakteri” olarak tanımlayıp, akımın, resmi egemen ideolojinin en temel dayanağı haline geldiğini ve pozitivizmle hesaplaşmanın rejimle hesaplaşmanın birebir siyasal ifadesi olduğunu vurguluyor. Kitapta, Aydın Çubukçu tarafından kaleme alınan, Cornforth’un tezlerini kapsamlı bir şekilde ele alan bir önsöz de yer alıyor.