Kategori: Bilim

David C. Catling – Astrobiyoloji (2019)

Bilmeyenler için açıklayalım: Astrobiyoloji, Dünya’daki yaşamın kökenini ve evrimini, ayrıca başka yerlerde mümkün olan çeşitli yaşam biçimlerini inceleyen bir bilim dalıdır.

Astrobiyoloji yaşamın nasıl tanımlanması gerektiği gibi zor bir soruyu gündeme getirir.

Dünya’nın ötesinde tam olarak ne arıyoruz?

Kendisi de bir gezegenbilimci ve astrobiyolog olan David C. Catling, bu çalışmasında, dünyadaki yaşamın kökeni ve evrimi ile dünyanın ötesindeki yaşam üzerine astrobiyolojinin ne yanıtlar verdiğini ayrıntılı bir şekilde açıklıyor.

Konuya yeni yeni ilgi duyanlar kadar bu alanda çalışanların da severek okuyacağı kitapta,

  • Dünyada yaşamı ortaya çıkaran koşulların neler olduğu,
  • Bu yaşamın hangi ilkeler temelinde geliştiği,
  • Gezegenimiz mevcut haline erişmeden önce nasıl evrelerden geçtiği,
  • Kitlesel yok oluşlara hangi olayların yol açtığı,
  • Dünyamızı nasıl bir geleceğin beklediği,
  • Gezegenlerin nasıl oluştuğu,
  • Güneş Sistemi’nde ve ötesinde hangi gezegenlerde yaşamın ortaya çıkma ihtimalinin bulunduğu…

Kitap bu ve bunun gibi konuları irdeliyor ve bunu yaparken astrobiyoloji alanındaki güncel durum ve disiplinin temel meseleleri hakkında okuru bilgilendiriyor.

  • Künye: David C. Catling – Astrobiyoloji: Dünyada ve Evrende Yaşam, çeviren: Ahmet Burak Kaya, Metis Yayınları, bilim, 168 sayfa, 2018

Miri Shefer-Mossensohn – Osmanlı’da Bilim (2019)

Uzmanlık alanı Osmanlı dönemindeki bilimsel ve tıbbi çalışmalar olan Miri Shefer-Mossensohn’dan, Osmanlı’daki bilimsel, kültürel yaratı ve bilgi alışverişi konusunda çok değerli bir çalışma.

Osmanlı’nın kapalı bir toplum yapısına sahip olmasının beraberinde yeniliklere karşı duyulan ilginin azalmasına neden olduğu ve bu durumun da imparatorluğun duraklama ve çöküş sürecine girişine neden olduğu, neredeyse genel bir kanıdır.

Shefer-Mossensohn ise, bu teze temelden karşı çıkıyor ve Osmanlı toplum ve kültürünün zengin bir bilimsel hayatı mümkün kılacak dinamiklere sahip olduğunu savunuyor.

Shefer-Mossensohn,

  • Osmanlıların dışarıdan gelen icat ve buluşları kendi ihtiyaçlarına göre nasıl değiştirerek geliştirdiğini,
  • İmparatorluk içinde bilim, eğitim ve öğretim mekanizmalarının işleyişini,
  • Teknolojik gelişmelerde devletin rol üstlenmesinin bilimi üreten ve kullanan Türkçe ve Arapça konuşan Osmanlılar üzerindeki etkilerini,
  • Osmanlı’nın bilgiyle etkileşime geçtiği süreçlerin nasıl ilerlediğini ve bunlara atfedilen değerleri,
  • Osmanlı’nın bilgiyle etkileşim sürecinde karşılaştığı belli başlı zorlukların neler olduğunu,
  • Osmanlı’nın sistemleştirilmiş bilgiyle olan deneyimlerinin ne şekilde geliştiğini,
  • Ve bunun gibi birçok ilgi çekici konuyu tartışıyor.

Kitap, Osmanlı’nın bilimsel ve kültürel macerasına daha yakından bakmak isteyenler için çok önemli ayrıntılar sunuyor.

  • Künye: Miri Shefer-Mossensohn – Osmanlı’da Bilim: Kültürel Yaratı ve Bilgi Alışverişi, çeviri: Kübra Oğuz, İş Kültür Yayınları, bilim tarihi, 316 sayfa, 2019

Marcus Chown – Dünyanın Tüm Dertleri (2015)

Bilgiyle dolmuş toplumumuzda her şeyin yanınızdan hızlı tren gibi geçtiğini düşünüyorsanız, karmaşık konuları basitçe ortaya koyan bu kitap size göre.

Örneğin, bir binanın zemin katında, üst katla kıyaslandığında daha yavaş yaşlandığımızı biliyor muydunuz? Buna benzer birçok ilginç bilgi, burada.

  • Künye: Marcus Chown – Dünyanın Tüm Dertleri, çeviren: Zeynep Arık Tozar, Domingo Yayınevi

Roger Penrose – Zaman Döngüleri (2015)

Kuantum evreninin olağanüstü macerasını, tutarlı bir teorik çerçeveyle konu edinen bir çalışma.

Roger Penrose, “Büyük patlamadan önce ne vardı?” sorusuna, döngüsel evrenler yanıtını veriyor ve ardından entropi, rastgelelik, faz uzayı, kara delikler ve genişleyen evren gibi konuları enine boyuna tartışıyor.

  • Künye: Roger Penrose – Zaman Döngüleri: Kuantum Evreninin Olağanüstü Macerası, çeviren: Kerem Cankoçak ve Murat Metehan Türkoğlu, Alfa Yayınları

Elliott Sober – Biyoloji Felsefesi (2009)

Elliott Sober ‘Biyoloji Felsefesi’ başlıklı nitelikli çalışmasında, evrim kuramından kaynaklanan felsefi problemleri ele alarak bir kuram tartışmasına girişiyor.

Hem yaratılışçı iddiaların hem de Darwin’in kuramının mantığını irdeleyen Sober, evrimsel biyolojiye özgü felsefi konuları inceliyor.

Evrim kuramına Darwin’den beri renk katan “seçilimin birimleri” tartışması başta olmak üzere, evrim kuramının yapısı, kuramın kanıtları ve onun açıklama gücünün kapsamı, çalışmanın ele aldığı başlıklardan birkaçı.

Biyoloji felsefesi konusunda kapsamlı bir çerçeve sunan eserin dikkat çeken yönlerinden birinin de, okurun evrim kuramı hakkında bütünlüklü bir görüş edinmesini sağlamasıdır diyebiliriz.

  • Künye: Elliott Sober – Biyoloji Felsefesi, çeviren: Ayhan Sol, Can Yağız, Daria Sugorakova, Eda Keskin, Gökhan Akbay, Mehmet Elgin, Orhan Aslan, Şahabettin Yalçın ve Zümrüt Alpınar, İmge Kitabevi, felsefe, 463 sayfa

Carlo Rovelli – Gerçeklik Göründüğü Gibi Değildir (2018)

Burada kısa süre önce ‘Fizik Üzerine Yedi Kısa Ders’ başlıklı çalışmasına da yer verdiğimiz, günümüzün öncü fizik kuramcılarından Carlo Rovelli, şimdi de nesneler, nesnelerin doğası ve dinamiklerini açıklıyor.

Kitabını, kuantum kütle çekimine ve bu konuyla ilgili araştırmaların göz önüne sermekte olduğu garip dünyaya adayan Rovelli, halen sürmekte olan araştırmaların adeta bir canlı yayını eşliğinde, nesnelerin temel doğasına ilişkin ne öğrendiğimizi, ne bildiğimizi ve bugün ne anlamaya başladığımızı anlatıyor.

Yazar, bugün dünya hakkındaki düşüncelerimizi düzenlememizi sağlayan bazı temel fikirlerin Antik Çağ’daki kökenleriyle başlıyor ve 20. yüzyılın iki büyük keşfini, Einstein’ın genel görelilik kuramı ile kuantum mekaniğini, fiziksel içeriklerinin özüne odaklanarak açıklıyor.

Ayrıca, standart kozmolojik modelin Planck uydusundan edinilmiş verilerle doğrulanması (2013) ve pek çoklarının beklediği ama CERN’de bir türlü ortaya çıkmayan üstünsimetrili parçacıklar (2013) gibi doğanın bize sunduğu son işaretleri göz önünde tutarak,  günümüzde kuantum kütle çekimi araştırmalarından doğmakta olan dünya imgesini anlatan çalışma, bu fikirlerin, uzayın tanecikli yapısından zamanın çok küçük ölçeklere inildiğinde yok olmasına, Büyük Patlama fiziğinden kara delik ısısının kaynağına ve bilginin fiziğin temelinde oynadığı rol hakkında gözümüze çarpanlara dek pek çok farklı sonucu tartışıyor.

Tanecikler, kuantum devrimi, kuantum uzayı ve ilişkisel zaman, uzay ve zaman, kuark, ışık parçacıkları, kara deliklerin ısısı, uzay dalgaları ve sonsuzluk gibi temel fiziğin ana gündem ve sorunları hakkında aydınlanmak isteyenler kaçırmasın.

  • Künye: Carlo Rovelli – Gerçeklik Göründüğü Gibi Değildir, çeviren: Tolga Esmer, Can Yayınları, bilim, 272 sayfa, 2018

Turan İtil – Unutulan Beyin (2015)

60 yıldır beyin üzerine araştırmalar yapan Turan İtil’den beyin ve ruh sağlığı hakkında aydınlatıcı bilgiler.

Beynimiz ne derece sağlıklı, beynin kimyası çözülürse ne olur, beyne etkide bulunan ilaçların keşif süreci, 12 Eylül rejiminin siyasi tutsaklar üzerinde yürüttüğü beyin ve ilaç deneyleri, CIA beyin araştırmalarıyla neden ilgileniyor gibi pek çok ilginç ve kimisi dudak uçuklatan konu bu kitapta ele alınıyor.

  • Künye: Turan İtil – Unutulan Beyin: Seksten Daha Büyük Tabu, Kaynak Yayınları

Aziz Nazmi Şakir-Taş – Adrianopol’den Edirne’ye (2009)

Aziz Nazmi Şakir-Taş ‘Adrianopol’den Edirne’ye isimli elimizdeki eserinde, 14. ve 16. yüzyıllar arasında Edirne ve civarında Osmanlı bilim ve kültür ortamının oluşumunu inceliyor.

Osmanlı kültürünün, oluşum safhasının büyük bir kısmını Edirne ve civarına borçlu olduğunu söyleyen Şakir-Taş, eserinde ilk olarak, Edirne’nin Bizans dönemini ele alıyor.

Kitabın ikinci bölümü, Rumeli’nin Osmanlılar tarafından iskânını mercek altına alıyor, üçüncü bölüm de, Edirne ve civarında kurulan eğitim ve bilim müesseselerini inceliyor.

Yazar kitabının son bölümünde ise, Edirne ve civarında Osmanlı bilim muhitinin oluşmasında emeği geçen bilim insanlarını ve eserlerini anlatıyor.

  • Künye: Aziz Nazmi Şakir-Taş – Adrianopol’den Edirne’ye: Edirne ve Civarında Osmanlı Kültür ve Bilim Muhitinin Oluşumu (14. – 16. Yüzyıl), Boğaziçi Üniversitesi Yayınları, tarih, 326 sayfa

Aysu Uygur, İlker Öztop ve Alp Sipahigil – Bilim Kazanı (2015)

Bilgiyi akademinin fildişi kulesinden alıp halka sunan, bilimin Robin Hood’u diyebileceğimiz üç yazarın, ilginç bilimsel keşifleri açıklayan çalışması.

Işın kılıcı nasıl çalışır?

Neden şişmanlarız?

Milyonlarca yıldır neden seks yapıyoruz?

Bu ve buna benzer, bilim dünyasındaki pek çok keşfin açıklaması, yazarların “Popüler bilimin esnaf lokantası” dedikleri bu kitapta.

  • Künye: Aysu Uygur, İlker Öztop ve Alp Sipahigil – Bilim Kazanı, Bilim ve Gelecek Kitaplığı

Tevfik Uyar – Astrolojinin Bilimle İmtihanı (2015)

Bir sahte bilim olmasına rağmen astroloji, azımsanmayacak oranda taraftar topluyor.

Peki, astrolojinin insanları kandırmak için başvurduğu belli başlı hileler neler?

Tevfik Uyar’ın buradaki öncelikli hedefi, merak duygumuzun oburca sömürülmesine karşı bizi uyarmak.

Astrolojinin ne olduğunu, yıldızların bize neler söyleyemeyeceğini ve sözde bilgi ve kehanetleri bilimin nasıl yalanladığını açıklıkla görmek isteyenlere.

  • Künye: Tevfik Uyar – Astrolojinin Bilimle İmtihanı, Kırmızı Kedi Yayınevi