Umberto Eco’nun devlet ve toplumlarda düşman inşa etme süreçlerine odaklandığı bir metin ile muhtelif konuları irdelediği “rastgele” yazıları…
Bunlarda da, sanatın kaynağı olarak ateş, Hıristiyanlıkta kutsal emanet kültü, gençlik dönemindeki okumalar, Wikileaks ve Viktor Hugo’da abartının poetikası gibi konular işleniyor.
Erbaş, şiirleriyle olduğu kadar denemeleriyle de sevilen bir yazar.
Bütün yazıların ilk cildinde ‘Bir Gün Ölümden Önce’, ‘İnsanın Acısını İnsan Alır’ ve ‘Gülün Sesi Gül Kokar’ isimli kitapları yer alıyor.
Uzun zamandır baskısı tükenen bu kitapların yeniden bir araya gelmesi, Erbaş okuru için adeta bir yaz müjdesi.
‘Buluşmalar’, dünya edebiyatının önemli isimlerinden Stefan Zweig’ın denemelerini bir araya getiriyor.
Dört bölüme ayrılan kitabın ‘İnsanlarla Buluşmalar’ başlıklı birinci bölümünde Zweig, sanat ve siyaset dünyasından 20. yüzyılın önemli isimlerini ele alıyor.
Kitabın ‘Kentlerle Buluşmalar’ bölümü, Zweig’in dünyanın farklı kentlerine yaptığı yolculukları,
‘Kitaplarla Buluşmalar’ kendisini etkileyen eserler üzerine düşüncelerini,
Ve ‘Zamanla Buluşmalar’ başlıklı son bölüm de, 20. yüzyılın ilk yarısında tanık olduğu olaylara dair gözlemlerini barındırıyor.
Sanatın ve sanatçının kimliğine, amacına, varlık sebebine vakfedilmiş usta işi denemeler.
Başta yazmak ve yazarlık olmak üzere.
Fransız menşeli Yeni Roman akımının ünlü siması, hem geleneksel roman konusundaki inanç ve anlayışlara dirayetle karşı çıkıyor hem de sanatın neliğine dair kuşkularımızı gideriyor.
Uğur Kökden ‘Doğu Akdeniz Yakından’ isimli bu kitabındaki denemelerinde, Akdeniz düşüncesinden hareketle, bu coğrafyayı, tarihinde yer etmiş uygarlıklar ve kültürler ekseninde ele alıyor.
Fakat Kökden, bunu söz konusu coğrafyayla sınırlamadan, insanın hayat boyu süren evrensel arayışı ve dünyayı, hayatı anlamlandırma çabası ekseninde yapıyor.
Bilhassa çağrışımların yoğun olduğu denemelerinde Kökden, gerek hatırlamalar ve gerekse tarihi ayrıntılar aracılığıyla, bu coğrafyanın doğasını ve tarihte tanık olduğu medeniyetlerin izini sürüyor.
Denemelerin, hem sunduğu tarihi ayrıntıları, hem de dünya edebiyatının önemli isimlerine yaptığı atıflarla zevkli bir okuma sunduğunu söyleyebiliriz.
Büyük yazar John Steinbeck’in Amerikan emekçilerinin zorlu yaşam koşullarının merkezinde yer aldığı, yazarın edebi, kişisel ve siyasi hislerini cesurca ifade ettiği denemeleri.
Sekiz bölüme ayrılan kitabında Steinbeck:
Steinbeck’in denemeleri, onun yalnızca bir yazar ve gazeteci olmadığını, aynı zamanda toplumsal meselelere karşı duyarlı ve sözünü sakınmayan dört dörtlük bir devrimci olduğunu bize yeniden hatırlatıyor.
Kendisinden hâlâ öğreneceğimiz çok şey var!
‘Tartışmalar’, Latin Amerika edebiyatının öncü isimlerinden Jorge Luis Borges’in 1930’lu yıllarda kaleme aldığı denemelerinden oluşuyor.
Borges bu denemelerinde, kendine has ayrıntıcı bakışıyla,
Kitaptaki denemeler, en çok yazarın geniş düşünsel, entelektüel ilgilerini ortaya koymalarıyla önemli.
Oscar Wilde’ın diyalog şeklinde kaleme aldığı ‘Yalancılık Sanatı’, ağırlıklı olarak estetik konusunu işleyen felsefe yazılarından oluşuyor.
Esere adını veren yazının yanı sıra, ‘Sanatçı Olarak Eleştirmen’ başlıklı bir yazının da bulunduğu kitap, Wilde’ın yergi-mizah üslubunun da iyi örneklerinden.
Wilde, “Çağımız edebiyatının büyük çoğunluğuyla gülünç derecede sıradan kalmasının başlıca nedenlerinden birini, hiç kuşkusuz, bir sanat, bir bilim ve bir toplumsal zevk olarak yalancılığın gerilemesi oluşturuyor. Kadim tarihçiler lezzetli kurgularını bize olgu biçiminde sunmuşlardı, günümüz romancıları ise karşımıza kurgu kılığında sıkıcı olguları çıkarıyorlar.” diyor.
Memet Fuat’ın denemelerinden bir seçkiye dayanan ‘Güzelin Yararlısı’nın hedef kitlesi, ilkgençlik çağını sürenler.
Memet Fuat denemelerinde, eski zamanların güzelliklerini, usta sanatçının belli başlı özelliklerini, yeni şiiri anlamanın ipuçlarını, bilimsel eleştiriyi, düşünceye saygıyı, şiirin bugünkü durumunu, divan şiirinin edebiyatımızdaki yerini, sanatçıda içe kapanma sorununu ve sanatta teknoloji düşmanlığını anlatıyor.
Memet Fuat kitaba adını veren denemesinde ise, resim sanatı, heykel ve mimarinin sanatta güzele nasıl yaklaştıklarını ve bu çerçevede güzelin yararlarına yaklaşımdaki farklı algıları tartışıyor.
‘Politika Dışı’, Tarık Buğra’nın farklı yerlerde yayınlanmış yazıları ile kendisiyle yapılmış söyleşilerden oluşuyor.
Buğra’nın düşünce dünyasına ve edebi anlayışına ışık tutmasıyla önem arzeden makaleler, dönem Türkiye’sinin kültür ortamından pek çok detay üzerine düşünüyor.
Buğra burada, Mehmet Akif Ersoy şiirinin özelliklerini, yazılan bir kitabın beraberinde getirdiği sınırları, sanatın sanat için mi yoksa halk için mi olduğunu, sanatçının niteliklerini, yazmayı, yazarlığın zorluklarını, Türkçenin karşı karşıya bulunduğu güncel sorunları, eğitim sistemindeki belli başlı çıkmazları ve tiyatro sanatının toplum hayatına katkılarını irdeliyor.
Dipnotski 