Kategori: Felsefe

Derman Bayladı – Pythagoras: Bir Gizem Peygamberi (2008)

Pythagoras’ı hem bir filozof ve bir bilim insanı hem de bir ermiş ve peygamber olarak irdeleyen bir kitap.

Pythagoras’ı düşünür, matematikçi, gökbilimci, ahlak kuramcısı, müzisyen, hekim, politika kuramcısı ve eğitmen yönleriyle ele alan Derman Bayladı’nın çalışması, Pythagoras’ı anlatan efsaneleri ve ona atfedilen kerametleri irdeleyerek bunlarda filozofun bir ermiş, peygamber ve evliya olarak nasıl yüceltildiğini de serimliyor.

  • Künye: Derman Bayladı – Pythagoras: Bir Gizem Peygamberi, Say Yayınları, biyografi, 128 sayfa

Slavoj Žižek – Paralaks (2008)

Slavoj Žižek’in ‘Paralaks’ı, kendisinin Lacancı-Hegelci yaklaşımının önemli duraklarından.

Burada “paralaks”la kastettiği ise, aralarında sentez yada dolayım olasılığı olmayan, asla birbirleriyle çakışmayacak “paralaks aralığı”dır.

Žižek, kuantum fiziğinde dalga-zerreciklerinin ikiliğinden, Freudcu psikanalizde bilinçdışı paralaksa kadar farklı paralakslar bulunduğunu söylüyor.

Kitap, gerçeklikle ilişkimizi belirleyen en önemli paralaks olan ontolojik farkı; gerçekliğin fenomenal deneyimi ve onun bilimsel açıklaması arasındaki indirgenemez farka ilişkin bilimsel paralaksı ve ortak paydaya izin vermeyen toplumsal bir antagonizma olan politik paralaksı ele alıyor.

  • Künye: Slavoj Žižek – Paralaks, çeviren: Sabri Gürses, Encore Yayınları, felsefe, 448 sayfa

Theodor W. Adorno – Metafizik (2017)

Frankfurt Okulu’nun en ünlü düşünürlerinden Adorno’nun metafizik üzerine verdiği dersler, konuyla ilgilenenler için adeta mücevher değerindedir.

Ve uzun zamandır Türkçeye çevrilmeyi bekleyen Adorno’nun söz konusu ders notları, İsmail Serin’in ince işçiliğiyle şimdi dilimize kazandırıldı.

Kitap, Mart ayında raflardaki yerini aldı.

Adorno burada, ilk olarak Aristoteles düşüncesine odaklanıyor ve ardından:

  • Metafiziğin kavramsal karakteri,
  • Olgucu felsefe tarihinde teoloji ve metafizik,
  • İlk neden öğretisi,
  • Kavramın tarihi,
  • Aristoteles metafiziği,
  • Platon’un İdeler öğretisi,
  • Heidegger’in, Aristoteles’in metafizik yaklaşımına dair düşünceleri,
  • Biçim ve madde,
  • Değişmezlik öğretisi,
  • Auschwitz’den sonra metafizik,
  • Benliğin tasfiyesi,
  • Ve olumsuzluğun bilinci gibi, metafizik felsefeye içkin önemli kavramları tartışıyor.

Ders notları, II. Dünya Savaşı’nda yaşananların Adorno’nun diğer alanlardaki fikirlerinde olduğu kadar, metafizik düşüncesinde de ne denli büyük dönüşümler yarattığını ortaya koymalarıyla da dikkat çekiyor.

  • Künye: Theodor W. Adorno – Metafizik, çeviren: İsmail Serin, İthaki Yayınları, felsefe, 256 sayfa

Ahmet Cevizci – Platon (2014)

Kitaplarının yanı sıra çevirileriyle de bilinen Ahmet Cevizci’nin yazıp yayına hazırladığı çalışma, Eski Yunan dünyasının en önemli filozofu olan, etkileri günümüzde de devam eden Platon’un hayatını, eserlerinden bir seçkiyle harmanlayarak sunuyor.

Kitabın ilk altı bölümünde Cevizci, Platon’un hayatını, eserlerini, metafiziğini, doğa felsefesini, epistemolojisini ve siyaset felsefesini kapsamlı bir biçimde değerlendiriyor.

Çalışmanın devamında ise, Platon’un ‘Sokrates’in Savunması’, ‘Menon’, ‘Phaidon’, ‘Meneksenos’, ‘Şölen’, ‘Devlet Adamı’, ‘Theatetos’, ‘Sofist’ ve ‘Philebos’ adlı eserlerinden yapılmış bir seçki sunuluyor.

  • Künye: Ahmet Cevizci – Platon, Say Yayınları, felsefe, 472 sayfa

Robert Maggiori – Bir Hayvan, Bir Filozof (2017)

Filozofların hayvanlara dair tasvir, tanım ya da değerlendirmeleri meşhurdur.

Ayrıca önemlidir de.

Zira filozoflar, kendilerine has düşünüş biçimleriyle, hayvanlar konusunda da dikkat çekici saptamalar, ufuk açıcı tanımlamalar yapmıştır.

Bu kitap, hem gerçek hem de sembolik hayvanlar ile filozoflar arasındaki kadim ilişkinin izini sürerken, okurunu felsefe tarihinde keyifli bir yolculuğa çıkarıyor.

Robert Maggiori, MÖ 4. yüzyılda Çin’de yaşamış Taoist felsefeci Zhuangzi’nin, rüyasında kelebek olduğunu anlattığı meşhur meseliyle başlayarak,

Aristoteles’in tavuğa,

Derrida’nın kediye,

Descartes’ın saksağana,

Kant’ın file,

Nietzsche’nin aslana,

Rousseau’nun orangutana dair fikirlerini izliyor.

Özgün bir çalışma…

  • Künye: Robert Maggiori – Bir Hayvan, Bir Filozof, çeviren: Devrim Çetinkasap, 1984 Yayınevi, felsefe, 144 sayfa

Cicero – Yaşlı Cato veya Yaşlılık Üzerine (2017)

Meşhur Romalı devlet adamı, hatip ve düşünür Cicero’dan yaşlılık üzerine bir tefekkür.

Diyalog şeklinde hazırlanmış kitabın baş konuşmacısı olarak da, Latin edebiyatının önde gelen isimlerinden Marcus Porcius Cato seçilmiş.

Cicero diyalogunda, yaşlığa acziyet ve yetersizliklerle örülü bir dönem olarak bakmaktan ziyade, yaşlılığı insan ömrünün doğal bir veçhesi olarak tanımlıyor.

Cicero’ya göre yaşlılık, çocukluk, gençlik ve yetişkinlik gibi kendi özgünlüklerine sahip bir devir.

Hatta düşünür bir adım daha ileri giderek, yaşlılığın beraberinde diğer yaşlarımızda göremeyeceğimiz bir erdem ve bilgelik getirdiğini belirtiyor.

Cicero’nun bu diyalogunu ölmeden bir yıl önce, yani 62 yaşındayken kaleme aldığını da hatırlatalım.

  • Künye: Cicero – Yaşlı Cato veya Yaşlılık Üzerine, çeviren: C. Cengiz Çevik, İş Kültür Yayınları, felsefe, 80 sayfa

Georges Bataille – Lanetli Pay (2017)

Düşün tarihinin özgün isimlerinden Georges Bataille’ın ekonomi üzerine yoğun düşünüşünün meyvesi olan ‘Lanetli Pay’, ilk olarak 1949 yılında yayımlanmıştı.

Türkçede uzun zamandır bulunmayan kitabında düşünür, var olan kapitalist sistemin doğru diye dayattıklarını tartışmaya, ardından bunların tümünü ters yüz ederek alternatif bir ekonomik anlayış geliştirmeye girişiyor.

Filozof bunu yaparken de, hem mübadele, harcama ve tüketim olgusu gibi kavramları enine boyuna tartışıyor hem de dünya tarihinde farklı coğrafyalarda deneyimlenmiş toplumsal ve ekonomik sistemlere odaklanıyor.

Azteklerin ihtiyaç fazlası mallarını törenle yok etmeleri,

Potlach geleneği,

Askeri ve dini Müslüman toplumlar,

XX. yüzyılın sanayi yapıları,

Sovyet ekonomisi,

Marshall Planı…

Bu konuları, kadim toplumların deneyimleriyle süzerek irdeleyen Bataille, kapitalizme alternatif bir dünyanın mümkün olduğunu gözler önüne seriyor.

Hem de apaçık ve sağlam argümanlarla!

  • Künye: Georges Bataille – Lanetli Pay, çeviren: Işık Ergüden, Sel Yayıncılık, felsefe, 183 sayfa

Türker Armaner – Tarih ve Temsil (2014)

Türker Armaner ‘Tarih ve Temsil’de, yanıtını aradığı dört sorudan yola çıkarak, on dokuzuncu yüzyılda yazılmış felsefe metinlerini anlamaya ve açıklamaya koyuluyor.

Kitabın ilk bölümü, Fransız Devrimi’nin yol açtığı siyasi düzenin Fichte, Hegel ve Marx tarafından nasıl değerlendirildiğiyle,

İkinci bölüm de, Marx’ın ‘Grundrisse’ metnini merkeze alarak sanayi devriminin “çalışma” ve “mülkiyet”e getirdiği dönüşümlerle ilgileniyor.

Kierkegaard düşüncesi ekseninde “sonlu/sonsuz”, “özgürlük” ve buna bağlı kavramlar üzerine yürütülen tartışmalar üçüncü bölümde,

Sanat yapıtlarının üretimi ile zaman/mekân formları arasındaki ilişki ise, dördüncü bölümde irdeleniyor.

Armaner’den sağlam bir felsefi soruşturma…

  • Künye: Türker Armaner – Tarih ve Temsil, Dost Kitabevi, felsefe, 159 sayfa

Gilles Deleuze – Sinema 1: Hareket-İmge (2014)

Gilles Deleuze ‘Sinema’ çalışmasının elimizdeki ilk cildinde, bir sinema tarihi vermekten ziyade, imgelerin ve göstergelerin taksonomisine, sınıflandırılmasına yönelik kapsamlı bir analiz sunmakta.

İkinci cildin konusu da, sinemada zaman-imge.

Düşünürün, bilhassa hareket-imgenin ve daha derininde de zaman-imgenin Bergsoncu keşiflerini serimlemesiyle öne çıkan çalışması, hareket-imge ile sinematografik imge arasındaki kesişmeyi aydınlatıyor.

Büyük yönetmenlerin kavramlar yerine hareket-imgeler ve zaman-imgelerle düşündüğünü vurgulayan Deleuze, yönetmenlerin icat ettiği özerk biçimleri tartışıyor.

  • Künye: Gilles Deleuze – Sinema 1: Hareket-İmge, çeviren: Soner Özdemir, Norgunk Yayıncılık, sinema, 290 sayfa

Zygmunt Bauman – Azınlığın Zenginliği Hepimizin Çıkarına mıdır? (2014)

Zygmunt Bauman kısa olmakla birlikte oldukça etkili yazılmış eldeki kitabında bizi, yoksullar ile zenginler arasında dipsiz bir uçurum halini almış ekonomik eşitsizlik üzerine derinleşmeye çağırıyor.

Bauman, çok sayıda veriyle de desteklediği metninde,

Ekonomik gelişmenin nimetlerinin zaten yüksek gelirli olan nispeten az sayıda kişiye gittiğini,

Serbest piyasa ekonomisinin temel ahlaki gerekçelerinin uydurma olduğunu,

Eşitsizliğe neden katlandığımızı,

Ve “ekonomik büyüme”, “sürekli artan tüketim” ve “rekabet” gibi günümüz ekonomik sisteminin başat varsayımlarını eleştirel bir yaklaşımla yorumluyor.

  • Künye: Zygmunt Bauman – Azınlığın Zenginliği Hepimizin Çıkarına mıdır?, çeviren: Hakan Keser, Ayrıntı Yayınları, siyaset, 80 sayfa