Kategori: Felsefe

Gilles Deleuze – Sinema 1: Hareket-İmge (2014)

Gilles Deleuze ‘Sinema’ çalışmasının elimizdeki ilk cildinde, bir sinema tarihi vermekten ziyade, imgelerin ve göstergelerin taksonomisine, sınıflandırılmasına yönelik kapsamlı bir analiz sunmakta.

İkinci cildin konusu da, sinemada zaman-imge.

Düşünürün, bilhassa hareket-imgenin ve daha derininde de zaman-imgenin Bergsoncu keşiflerini serimlemesiyle öne çıkan çalışması, hareket-imge ile sinematografik imge arasındaki kesişmeyi aydınlatıyor.

Büyük yönetmenlerin kavramlar yerine hareket-imgeler ve zaman-imgelerle düşündüğünü vurgulayan Deleuze, yönetmenlerin icat ettiği özerk biçimleri tartışıyor.

  • Künye: Gilles Deleuze – Sinema 1: Hareket-İmge, çeviren: Soner Özdemir, Norgunk Yayıncılık, sinema, 290 sayfa

Zygmunt Bauman – Azınlığın Zenginliği Hepimizin Çıkarına mıdır? (2014)

Zygmunt Bauman kısa olmakla birlikte oldukça etkili yazılmış eldeki kitabında bizi, yoksullar ile zenginler arasında dipsiz bir uçurum halini almış ekonomik eşitsizlik üzerine derinleşmeye çağırıyor.

Bauman, çok sayıda veriyle de desteklediği metninde,

Ekonomik gelişmenin nimetlerinin zaten yüksek gelirli olan nispeten az sayıda kişiye gittiğini,

Serbest piyasa ekonomisinin temel ahlaki gerekçelerinin uydurma olduğunu,

Eşitsizliğe neden katlandığımızı,

Ve “ekonomik büyüme”, “sürekli artan tüketim” ve “rekabet” gibi günümüz ekonomik sisteminin başat varsayımlarını eleştirel bir yaklaşımla yorumluyor.

  • Künye: Zygmunt Bauman – Azınlığın Zenginliği Hepimizin Çıkarına mıdır?, çeviren: Hakan Keser, Ayrıntı Yayınları, siyaset, 80 sayfa

Ahmet İnam – Deneyen Felsefe (2008)

Ahmet İnam’ın, yaklaşık yirmi yıllık bir süreyi kapsayan, felsefeye dair arayışlarını yansıtan yazıları: ‘Deneyen Felsefe’

İnam’ın “gönül felsefesi” dediği yazılar, bir yönüyle de, hayata ve hayatın içindeki insanın duruşuna odaklanan akademik denemeler bütünü niteliğinde.

“Çağımızın felsefecisi memurlaşmış, felsefe aşkını yitirmiştir. Aşktır felsefe, bu unutuluyor. Arama, düşünme, bulma, bulamama, sorgulama aşkı. Elbette içinde bulunduğu çağda dünya görüşlerinden etkilenecektir. Çünkü insanlar hakkındadır. Onların bilgisi, bilimi, düşüncesi, yaşayışı üstünedir. İnançları barındıracaktır içinde,” diyen İnam’ın kitabı, Türkiye’de felsefenin içinde bulunduğu zorluklar ile genel olarak insan olmanın beraberinde getirdiği farklı durumlara, sıkıntılara ve sorumluluklara dair.

Kitap, İnam’ın felsefi anlayışını özetleyen yazılardan oluşmasıyla önemli.

  • Künye: Ahmet İnam – Deneyen Felsefe, Yeni İnsan Yayınevi, felsefe, 192 sayfa

Giovanna Borradori (haz.) – Terör Günlerinde Felsefe (2008)

Giovanna Borradori’nin Jürgen Habermas ve Jacques Derrida’yla ayrı ayrı yaptığı, ufuk açıcı söyleşiler.

Kitapta ilgi çeken ayrıntılardan biri, Habermas gibi ezeli bir modernite savunucu ile Derrida gibi ateşli bir modernite karşıtının, terör ve terörizme felsefi yaklaşım konusunda, oldukça benzer düşüncelere sahip olmaları, her ikisinin de Aydınlanma’ya bağlılıklarını sunmalarıdır.

Kitapta ayrıca, Borradori’nin söyleşinin temel argümanlarını özetleyip düşünürlerin yapıtlarıyla ilişkilendirdiği bir makalesi de yer alıyor.

  • Künye: Giovanna Borradori (haz.) – Terör Günlerinde Felsefe, çeviren: Emre Barca, Yapı Kredi Yayınları, söyleşi, 215 sayfa

Karl Korsch – Sosyal Bilimler ve Marksizm (2008)

Karl Korsch, György Lukács ve Antonio Gramsci ile birlikte Batı Marksizmi’nin kurucu isimleri arasında yer alıyor.

Yazar ‘Sosyal Bilimler ve Marksizm’de, hem Marksizm’in kendi üzerine düşünebilme kapasitesine sahip olduğunu anlatıyor hem de daha sonra çokça başvurulan ideoloji eleştirisinde de bulunuyor.

Korsch, ortodoks Marksizm’in, Marx ve Engels’in teorisindeki devrimci içeriği, politikadan bağımsız evrensel bir bilim sistemi oluşturma tutkusu yüzünden körelttiğini ve böylelikle de bilimin pratik eleştirisini imkânsız hale getirdiğini savunuyor.

Yazar bu durumun da, bir bütün olarak sosyal bilimlerin gündemine dönük köklü bir müdahale getirdiği iddiasında.

  • Künye: Karl Korsch – Sosyal Bilimler ve Marksizm, derleyen ve çeviren: Vefa Saygın Öğütle, Salyangoz Yayınları, felsefe, 149 sayfa

David Edmonds ve Nigel Warburton – Felsefe Muhabbetlerine Devam (2017)

Geçmişin büyük filozofları üzerine 27 çağdaş düşünürle yapılan söyleşilerle çatılmış, felsefi birikimi çok yönlü kapsayan bir çalışma.

Peki, kitapta kimler ve hangi felsefi konular var?

Birkaçını şöyle özetleyebiliriz:

Sokrates’in Sokratik yöntemi,

Platon’un erotik aşkı,

Thomas Aquinas’ın etik düşünceleri,

Machiavelli’nin meşhur kitabı ‘Prens’teki fikirleri,

Descartes’ın “Cogito”su,

Spinoza’nın tutkuya dair görüşleri,

Berkeley’nin “Muamma” kavramı,

Rousseau’nun “Modern toplum”u,

Hume’un “Önem” kavramı,

…

Bu kadarını yazmışken, kitapta düşünceleri ele alınan diğer filozofların da en azından isimlerini anmazsak ayıp olur: Edmund Burke, Hegel, Immanuel Kant, John Stuart Mill, Søren Kierkegaard, Friedrich Nietzsche, Henry Sidgwick, Ludwig Wittgenstein, Frank Ramsey, Jean-Paul Sartre, Friedrich Hayek, John Rawls, Jacques Derrida.

Kitabın sonunda yer alan, katkıda bulunanlar tarafından oluşturulan yardımcı okumalara yönelik tavsiyelerin de, felsefe meraklılarının çok işine yarayacağını belirtelim.

Felsefi besinlerle dolu lokmalardan oluşan entelektüel bir ziyafete varım diyorsanız, bu kitabı kaçırmayın.

  • Künye: David Edmonds ve Nigel Warburton – Felsefe Muhabbetlerine Devam, çeviren: Esra Nur (Sözbilici) Acar, Maya Kitap, felsefe, 280 sayfa

Louis-Jean Calvet – Roland Barthes, 1915-1980 (2017)

Fransız göstergebilimci ve dilbilimci Louis-Jean Calvet’den dört dörtlük bir Roland Barthes biyografisi.

Kitap, Barthes’ın ilk ayrıntılı biyografisi olarak kabul ediliyor.

Aynı zamanda Barthes’ı François Mitterrand, Claude Lévi-Strauss, Philippe Sollers, Julia Kristeva, Edgar Morin, Algirdas Julien Greimas, Maurice Nadeau, Philippe Rebeyrol gibi pek çok ismin tanıklığında anlatıyor oluşu, kitabın önemli katkılarından bir diğeri.

Calvet, okurunu 12 Kasım 1915’e, Barthes’ın doğduğu güne götürerek, oradan düşünürün hayatını adeta adım adım izliyor.

  1. Dünya Savaşı’nda babasını kaybeden Barthes’ın annesiyle birlikte yaşamaya başladığı Bayonne günleri ve ardından taşındıkları Paris’te yoksulluk içinde geçen günler,

Barthes’a verem teşhisi konuluşu,

Kendisinin daha sonraki fikirlerine temel teşkil edecek sanatoryumdaki zengin okuma deneyimleri,

Kesintili süren eğitim yılları,

Peter Sollers ile dostluğu,

Başlıca yapıtlarını ortaya koyuşu…

Calvet’nin Barthes’ın hayat hikâyesini anlatırken, düşünürün bütün yapıtlarının üzerinden teker teker geçtiğini de ayrıca belirtmekte fayda var.

  • Künye: Louis-Jean Calvet – Roland Barthes, 1915-1980, çeviren: Sema Rifat, Yapı Kredi Yayınları, biyografi, 332 sayfa

Kolektif – Yapılar, Sistemler, Süreçler (2017)

Çağdaş Marksist düşünce, farklı kaynaklardan beslenme ve bu düşünce yapılarıyla diyaloga girerek onlardan öğrendikleriyle yoluna devam etme becerisine sahip.

Elimizdeki bu nitelikli kitap da, Marksist düşünceyi güncel görüşler bağlamında sorgulamaya açarak sağlam bir felsefi ve siyasal tartışma sunuyor.

Kitabın, bu bağlamda irdelediği kimi konular şöyle:

  • Teknolojik değişim,
  • Yeni jeopolitik oluşumlar,
  • Yeni ekonomi,
  • Güvencesizlik,
  • Neoliberalleşme,
  • Ekoloji

Bu güncel meseleleri kuram açısından irdeleyen kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle: Félix Guattari, Eric Alliez, Moishe Postone, Alan Lipietz, Paulin Hountondji, Maurizio Lazzarato, Silvia Federici ve Arif Dirlik.

  • Künye: Kolektif – Yapılar, Sistemler, Süreçler, hazırlayan: Andrew Pendakis, Jeff Diamanti, Nicholas Brown, Josh Robinson ve Imre Szeman, çeviren: Soner Torlak, Dipnot Yayınları, siyaset, 206 sayfa

Irving Singer – Aşk Felsefesi (2014)

Irving Singer elimizdeki ilgi çekici çalışmasında, aşk konusuna odaklanmış felsefe metinlerinden bir demet sunuyor.

Yazar burada Sokrates’ten Platon’a, David Hume’dan Nietzsche’ye, Piskopos Nygren’den Jean-Jacques Rousseau’ya, Azize Teresa’dan Alfred de Musset’ye ve Arthur Schopenhauer’dan Sigmund Freud’a birçok ismin aşk, romantik aşk, kutsal aşk, püriten aşk, tutku, bağlanma ve evlilik gibi, aşk ve sevginin kapsama alanına giren kavramlara dair fikirlerini araştırıyor.

Kitap, konuya dair kavramları öğrenmek isteyenler kadar, aşkın insan doğasındaki, kültürdeki ve felsefedeki derinlikli yerini izlemek isteyenler için de iyi bir kaynak.

  • Künye: Irving Singer – Aşk Felsefesi, çeviren: Anıl Ceren Altunkanat, Doruk Yayınları, felsefe, 133 sayfa

Kolektif – Deleuze’ün Felsefi Mirası ‏(2014)

‘Deleuze’un Felsefi Mirası’, Platon’dan Leibniz’e, David Hume’dan Immanuel Kant’a, Hegel’den Marx’a, Gabriel Tarde’den Edmund Husserl’e ve Freud’tan Heidegger’e, düşünür Gilles Deleuze’ün asıl referans noktalarını oluşturan yirmi düşünüre odaklanıyor.

Kitap, Deleuze’ü gerçek bir filozof ve çalışmasını da tam manasıyla felsefi bir girişim olarak konumlandırıyor.

Yazarlar, Deleuze’ün düşüncesinin kolayca felsefenin dışına veya ötesine yerleştirilemeyeceğini, söz konusu düşünürlerin Deleuze’ün metafiziği üzerinde oynadıkları rolü aydınlatarak gözler önüne seriyor.

Filozofun düşünce labirentinin duru noktalarını açıklamasıyla önemli bir çalışma.

  • Künye: Kolektif – Deleuze’ün Felsefi Mirası, derleyen: Graham Jones ve Jon Roffe, çeviren: Öznur Karakaş, Otonom Yayıncılık, felsefe, 478 sayfa