Kategori: Felsefe

C. Cengiz Çevik – Cicero’nun Devlet’i: De Re Publica Yazıları (2017)

Latin edebiyatını ve felsefesini derinden etkilemiş düşünür ve siyasetçi Cicero’nun ‘Devlet’i için, Platon’un ‘Devlet’inin tamamlayıcısı demek yanlış olmaz.

Düşünür orijinal adıyla De Re Publica olan kitabında, Platon’un tanımladığı “ideal devlet”i Roma İmparatorluğu bağlamında tartışıyor.

İşte, Latinceden yaptığı nitelikli çevirileriyle bildiğimiz Cengiz Çevik’in elimizdeki çalışması, Cicero’nun siyaset felsefesini ayrıntılı bir bakışla tartışıyor.

Çevik buradaki dört makalesiyle, Cicero’nun De Re Publica’sını merkeze alarak,

  • Cicero’nun Roma İmparatorluğu’nun tarihsel gelişimini nasıl izlediğini,
  • İdeal devlet teorisini,
  • Ve düşünürün devlete dair kavramsallaştırmasının kendisinden sonraki düşünürleri nasıl etkilediğini gözler önüne sermekte.

Çevik bunu yaparken, Cicero’nun yaşadığı dönemin düşünsel atmosferin bir fotoğrafını da çekiyor.

  • Künye: C. Cengiz Çevik – Cicero’nun Devlet’i: De Re Publica Yazıları, Yapı Kredi Yayınları, siyaset felsefesi, 220 sayfa

Lars Iyer – Dogma (2014)

Lars Iyer, kısa süre önce Türkçede yayınlanan ‘Kuşku’da, başkahramanları W. ile Lars’ın felsefenin girift labirentindeki gülünç maceralarını anlatmıştı.

Yazar, yine aynı karakterlerle arz-ı endam ettiği ‘Dogma’da da, felsefeyle giriştiği hesaplaşmayı yeni bir boyuta taşıyor.

Kahramanlarımız şimdi ders vermek üzere, kapitalizmin beşiği “Amerika Birleşik Çöplükleri”ne gelmiştir. İkili burada, yaşayageldikleri hayatın anlamsızlığı duygusunu aşmak amacıyla, “Dogma” teorisini geliştirir.

Fakat bu bile onları kurtaramayacaktır. Zira W. çalıştığı üniversiteden kovulacak, Lars ise evini basan sıçanların gazabına uğrayacaktır.

  • Künye: Lars Iyer – Dogma, çeviren: Elif Ersavcı, Kolektif Kitap, roman, 247 sayfa

Derman Bayladı – Pythagoras: Bir Gizem Peygamberi (2008)

Pythagoras’ı hem bir filozof ve bir bilim insanı hem de bir ermiş ve peygamber olarak irdeleyen bir kitap.

Pythagoras’ı düşünür, matematikçi, gökbilimci, ahlak kuramcısı, müzisyen, hekim, politika kuramcısı ve eğitmen yönleriyle ele alan Derman Bayladı’nın çalışması, Pythagoras’ı anlatan efsaneleri ve ona atfedilen kerametleri irdeleyerek bunlarda filozofun bir ermiş, peygamber ve evliya olarak nasıl yüceltildiğini de serimliyor.

  • Künye: Derman Bayladı – Pythagoras: Bir Gizem Peygamberi, Say Yayınları, biyografi, 128 sayfa

Slavoj Žižek – Paralaks (2008)

Slavoj Žižek’in ‘Paralaks’ı, kendisinin Lacancı-Hegelci yaklaşımının önemli duraklarından.

Burada “paralaks”la kastettiği ise, aralarında sentez yada dolayım olasılığı olmayan, asla birbirleriyle çakışmayacak “paralaks aralığı”dır.

Žižek, kuantum fiziğinde dalga-zerreciklerinin ikiliğinden, Freudcu psikanalizde bilinçdışı paralaksa kadar farklı paralakslar bulunduğunu söylüyor.

Kitap, gerçeklikle ilişkimizi belirleyen en önemli paralaks olan ontolojik farkı; gerçekliğin fenomenal deneyimi ve onun bilimsel açıklaması arasındaki indirgenemez farka ilişkin bilimsel paralaksı ve ortak paydaya izin vermeyen toplumsal bir antagonizma olan politik paralaksı ele alıyor.

  • Künye: Slavoj Žižek – Paralaks, çeviren: Sabri Gürses, Encore Yayınları, felsefe, 448 sayfa

Theodor W. Adorno – Metafizik (2017)

Frankfurt Okulu’nun en ünlü düşünürlerinden Adorno’nun metafizik üzerine verdiği dersler, konuyla ilgilenenler için adeta mücevher değerindedir.

Ve uzun zamandır Türkçeye çevrilmeyi bekleyen Adorno’nun söz konusu ders notları, İsmail Serin’in ince işçiliğiyle şimdi dilimize kazandırıldı.

Kitap, Mart ayında raflardaki yerini aldı.

Adorno burada, ilk olarak Aristoteles düşüncesine odaklanıyor ve ardından:

  • Metafiziğin kavramsal karakteri,
  • Olgucu felsefe tarihinde teoloji ve metafizik,
  • İlk neden öğretisi,
  • Kavramın tarihi,
  • Aristoteles metafiziği,
  • Platon’un İdeler öğretisi,
  • Heidegger’in, Aristoteles’in metafizik yaklaşımına dair düşünceleri,
  • Biçim ve madde,
  • Değişmezlik öğretisi,
  • Auschwitz’den sonra metafizik,
  • Benliğin tasfiyesi,
  • Ve olumsuzluğun bilinci gibi, metafizik felsefeye içkin önemli kavramları tartışıyor.

Ders notları, II. Dünya Savaşı’nda yaşananların Adorno’nun diğer alanlardaki fikirlerinde olduğu kadar, metafizik düşüncesinde de ne denli büyük dönüşümler yarattığını ortaya koymalarıyla da dikkat çekiyor.

  • Künye: Theodor W. Adorno – Metafizik, çeviren: İsmail Serin, İthaki Yayınları, felsefe, 256 sayfa

Ahmet Cevizci – Platon (2014)

Kitaplarının yanı sıra çevirileriyle de bilinen Ahmet Cevizci’nin yazıp yayına hazırladığı çalışma, Eski Yunan dünyasının en önemli filozofu olan, etkileri günümüzde de devam eden Platon’un hayatını, eserlerinden bir seçkiyle harmanlayarak sunuyor.

Kitabın ilk altı bölümünde Cevizci, Platon’un hayatını, eserlerini, metafiziğini, doğa felsefesini, epistemolojisini ve siyaset felsefesini kapsamlı bir biçimde değerlendiriyor.

Çalışmanın devamında ise, Platon’un ‘Sokrates’in Savunması’, ‘Menon’, ‘Phaidon’, ‘Meneksenos’, ‘Şölen’, ‘Devlet Adamı’, ‘Theatetos’, ‘Sofist’ ve ‘Philebos’ adlı eserlerinden yapılmış bir seçki sunuluyor.

  • Künye: Ahmet Cevizci – Platon, Say Yayınları, felsefe, 472 sayfa

Robert Maggiori – Bir Hayvan, Bir Filozof (2017)

Filozofların hayvanlara dair tasvir, tanım ya da değerlendirmeleri meşhurdur.

Ayrıca önemlidir de.

Zira filozoflar, kendilerine has düşünüş biçimleriyle, hayvanlar konusunda da dikkat çekici saptamalar, ufuk açıcı tanımlamalar yapmıştır.

Bu kitap, hem gerçek hem de sembolik hayvanlar ile filozoflar arasındaki kadim ilişkinin izini sürerken, okurunu felsefe tarihinde keyifli bir yolculuğa çıkarıyor.

Robert Maggiori, MÖ 4. yüzyılda Çin’de yaşamış Taoist felsefeci Zhuangzi’nin, rüyasında kelebek olduğunu anlattığı meşhur meseliyle başlayarak,

Aristoteles’in tavuğa,

Derrida’nın kediye,

Descartes’ın saksağana,

Kant’ın file,

Nietzsche’nin aslana,

Rousseau’nun orangutana dair fikirlerini izliyor.

Özgün bir çalışma…

  • Künye: Robert Maggiori – Bir Hayvan, Bir Filozof, çeviren: Devrim Çetinkasap, 1984 Yayınevi, felsefe, 144 sayfa

Cicero – Yaşlı Cato veya Yaşlılık Üzerine (2017)

Meşhur Romalı devlet adamı, hatip ve düşünür Cicero’dan yaşlılık üzerine bir tefekkür.

Diyalog şeklinde hazırlanmış kitabın baş konuşmacısı olarak da, Latin edebiyatının önde gelen isimlerinden Marcus Porcius Cato seçilmiş.

Cicero diyalogunda, yaşlığa acziyet ve yetersizliklerle örülü bir dönem olarak bakmaktan ziyade, yaşlılığı insan ömrünün doğal bir veçhesi olarak tanımlıyor.

Cicero’ya göre yaşlılık, çocukluk, gençlik ve yetişkinlik gibi kendi özgünlüklerine sahip bir devir.

Hatta düşünür bir adım daha ileri giderek, yaşlılığın beraberinde diğer yaşlarımızda göremeyeceğimiz bir erdem ve bilgelik getirdiğini belirtiyor.

Cicero’nun bu diyalogunu ölmeden bir yıl önce, yani 62 yaşındayken kaleme aldığını da hatırlatalım.

  • Künye: Cicero – Yaşlı Cato veya Yaşlılık Üzerine, çeviren: C. Cengiz Çevik, İş Kültür Yayınları, felsefe, 80 sayfa

Georges Bataille – Lanetli Pay (2017)

Düşün tarihinin özgün isimlerinden Georges Bataille’ın ekonomi üzerine yoğun düşünüşünün meyvesi olan ‘Lanetli Pay’, ilk olarak 1949 yılında yayımlanmıştı.

Türkçede uzun zamandır bulunmayan kitabında düşünür, var olan kapitalist sistemin doğru diye dayattıklarını tartışmaya, ardından bunların tümünü ters yüz ederek alternatif bir ekonomik anlayış geliştirmeye girişiyor.

Filozof bunu yaparken de, hem mübadele, harcama ve tüketim olgusu gibi kavramları enine boyuna tartışıyor hem de dünya tarihinde farklı coğrafyalarda deneyimlenmiş toplumsal ve ekonomik sistemlere odaklanıyor.

Azteklerin ihtiyaç fazlası mallarını törenle yok etmeleri,

Potlach geleneği,

Askeri ve dini Müslüman toplumlar,

XX. yüzyılın sanayi yapıları,

Sovyet ekonomisi,

Marshall Planı…

Bu konuları, kadim toplumların deneyimleriyle süzerek irdeleyen Bataille, kapitalizme alternatif bir dünyanın mümkün olduğunu gözler önüne seriyor.

Hem de apaçık ve sağlam argümanlarla!

  • Künye: Georges Bataille – Lanetli Pay, çeviren: Işık Ergüden, Sel Yayıncılık, felsefe, 183 sayfa

Türker Armaner – Tarih ve Temsil (2014)

Türker Armaner ‘Tarih ve Temsil’de, yanıtını aradığı dört sorudan yola çıkarak, on dokuzuncu yüzyılda yazılmış felsefe metinlerini anlamaya ve açıklamaya koyuluyor.

Kitabın ilk bölümü, Fransız Devrimi’nin yol açtığı siyasi düzenin Fichte, Hegel ve Marx tarafından nasıl değerlendirildiğiyle,

İkinci bölüm de, Marx’ın ‘Grundrisse’ metnini merkeze alarak sanayi devriminin “çalışma” ve “mülkiyet”e getirdiği dönüşümlerle ilgileniyor.

Kierkegaard düşüncesi ekseninde “sonlu/sonsuz”, “özgürlük” ve buna bağlı kavramlar üzerine yürütülen tartışmalar üçüncü bölümde,

Sanat yapıtlarının üretimi ile zaman/mekân formları arasındaki ilişki ise, dördüncü bölümde irdeleniyor.

Armaner’den sağlam bir felsefi soruşturma…

  • Künye: Türker Armaner – Tarih ve Temsil, Dost Kitabevi, felsefe, 159 sayfa