Kategori: Siyaset

Örsan Öymen – Bir İhtilal Daha Var (2010)

Örsan Öymen’in ünlü kitabı ‘Bir İhtilal Daha Var’, ilk yayımlanışının üzerinden yirmi dört yıl geçtikten sonra, yeni bir baskıyla raflardaki yerini aldı.

Öymen, 1980’li yıllarda yazdığı bu kitabında amacı, gazeteci olarak 12 Eylül dönemini de yaşadıktan sonra, Türkiye’deki askeri darbelerin tarihini anlatmaktı.

Öymen bunu yaparken, darbeyi planlayan ve uygulayan askerler arasında olup bitenleri kitabın merkezine alıyor.

Darbeci askerlerin anıları, darbe hazırlığı yazışmaları, yemin metinleri ve bildiri metinleri gibi belgelerden yararlanan Öymen, bu belgeleri hem mantığına uygun hem de mizahi bir üslupla değerlendiriyor.

Belgesel niteliğindeki kitap, böylesi netameli bir konuyu işlerken güldürü öğelerini ustaca kullanmasıyla da dikkat çekiyor.

  • Künye: Örsan Öymen – Bir İhtilal Daha Var, Doğan Kitap, siyaset, 460 sayfa

Kolektif – 68’in Kadınları (2010)

Ayşe Yazıcıoğlu’nun hazırladığı ’68’in Kadınları’, Türkiye’de 1960’lı yıllarda gençlik hareketlerine katılmış, 70’li ve 80’li yıllarda da muhalif hareketleri içinde bulunmuş on altı kadının anılarından oluşuyor.

68 kuşağından kadınlara dair yapılan çalışmaların azlığı göz önünde bulundurulduğunda, elimizdeki yapıtın önemli bir boşluğu doldurduğunu söyleyebiliriz.

Kitaba anılarıyla katılan isimler şöyle: A. İnci Beşpınar, Birgül Akkoca Ergev, Büşra Ersanlı, Çimen Keskin Turan, Fatma Arda Sayman, Ferai Tınç, Füsun Özbilgen, Hatice Yaşar, Hülya Karadeniz, Işıl Özgentürk, Işıl Gürsoy Uyar, Müfide Pekin, Okşan Kınış, Sema Bulutsuz, Şermin Çetiner ve Şule Perinçek.

  • Künye: Kolektif – 68’in Kadınları, hazırlayan: Ayşe Yazıcıoğlu, Doğan Kitap, anı, 198 sayfa

Kıvanç Ulusoy – Katalanlar (2020)

Katalanlar, özellikle son zamanlardaki, İspanya tarafından şiddetle bastırılan bağımsızlık referandumuyla yeniden dünyanın gündemine oturdu.

Uzun zamandır bu alanda çalışmakta olan Kıvanç Ulusoy da, İspanya siyasetinin en dinamik kesimini oluşturan Katalanların tarihi ve güncel durumları hakkında yetkin bir eserler karşımızda.

Katalanların durumunu İmparatorluk sürecinden Franco dönemine ve oradan bugüne izleyerek çalışmasına başlayan Ulusoy, devamında ise,

  • Katalan milliyetçiliğinin değişen siyasi bağlamını,
  • 1975-1982 zaman aralığında İspanya’nın demokrasiye geçiş ve Avrupa’ya dönüş sürecinde Katalanların geçirdiği dönüşümü,
  • Katalan milliyetçiliği üzerinde Avrupa’nın etkisini,
  • Ve demokratik İspanya’da Katalan sorununun güncel veçhelerini kapsamlı bir şekilde tartışıyor.

Katalanların demokratik dünyaya girişleri ve sonrasında yaşanan gelişmeler üzerine, bunun yanı sıra Türkiye’de Kürt sorunu ile Katalan sorunu arasındaki benzerlik ve farklılıklar hakkında da fikir verecek bir çalışma arayanlara, bu kitabı muhakkak öneriyoruz.

  • Künye: Kıvanç Ulusoy – Katalanlar: Avrupa’da Ayrılıkçılık, Ayrıntı Yayınları, inceleme, 176 sayfa, 2020

Gareth Southwell – Marx Bu İşe Ne Derdi? (2020)

Bana göre et yemek yanlış. Herkesin de öyle düşünmesi gerekmez mi?

Oy kullanmak için zahmet etmeye değer mi?

Üç beş ağaç için hapse girsem mi?

İşim inançlarımla çatışıyor. Ne yapmalıyım?

Ülkemin savaşa girmesini desteklemeli miyim?

Bu kitabın yazarı Gareth Southwell, siyaset teorisinin önde gelen isimlerinin fikirlerinden yola çıkarak bu ve bunun gibi sorulara yanıt veriyor.

Dünya bugün, biraz da sosyal medya ve internetin getirdiği imkânlar sayesinde daha politik bir yer haline geldi.

İşte eşitlik, özgürlük, güç ve otorite, haklar ve adalet başlıklı beş bölümden oluşan bu kitap da, bugün yaşadığımız politik ikilemlere Marx, Platon, Mill, Aristoteles, Hegel ve daha pek çok düşünürün nasıl çözüm getirebileceğini tartışıyor.

İyinin, görevin ne olduğuyla ilgili etik tavır almak; ayrıca devletle ilişkisi içinde bireyin gücü ve özgürlüğü, neyin adil ve hakça olduğu, servetin ve mülkiyetin nasıl dağıtılacağı gibi konular üzerine düşünmek isteyenlerin kaçırmak istemeyeceği bir çalışma.

  • Künye: Gareth Southwell – Marx Bu İşe Ne Derdi?, çeviren: Devrim Çetinkasap, İş Kültür Yayınları, siyaset, 192 sayfa, 2020

Hamit Bozarslan – Ortadoğu: Bir Şiddet Tarihi (2010)

Tarihçi ve siyaset bilimci Hamit Bozarslan ‘Ortadoğu: Bir Şiddet Tarihi’nde, Ortadoğu’daki şiddetin kapsamlı bir kronolojisini sunuyor.

Kitabının ilk bölümünde Bozarslan, İran ve Osmanlı İmparatorluğu’nda yüzyılın başındaki devrimci tutkulara, ardından 1920’li yıllarda özellikle Irak, Suriye ve Filistin’de manda rejimlerinin kurulmasına ve bunun neden olduğu büyük isyanlara odaklanıyor.

Filistin’in 1948’de bölünmesiyle başlayan ikinci bölüm, 1950-1970 arasının devrimci muhalefeti ile bu dönemde kurulan otoriter rejimlerle ilgileniyor.

Yazar kitabının son bölümünde de, Mısırlı düşünür Seyyid Kutb’un mirasını ve günümüzün İslamcı muhalefetini ele alıyor.

  • Künye: Hamit Bozarslan – Ortadoğu: Bir Şiddet Tarihi, çeviren: Ali Berktay, İletişim Yayınları, siyaset, 390 sayfa

Kolektif – Sözde Masum Milliyetçilik (2010)

‘Sözde Masum Milliyetçilik’, milliyetçiliğin pek fark edilmeyen bir yanına ışık tutuyor.

Burada “sözde masum”la kastedilen, her yere sinmiş olan, günlük yaşamın bir parçasına dönüşen ve bazı akademisyenlerin “banal milliyetçilik” dedikleri terimle aynı anlama geliyor.

Türk ve Yunanlı yazarların metinlerini bir araya getiren ve eleştirel yaklaşımın egemen olduğu kitap, masum ve sıradan sayılan bazı uygulamaların milliyetçiliğin ne denli tehlikeli bir biçimi olduklarını gösteriyor.

Kitaba katkıda bulunan yazarlar şöyle: Herkül Millas, Tuğçe Saklıca Rigatos, Şerife Çam, Ilias Rubanis, Kerem Öktem, Ilias Kanelis, Tanıl Bora, Emre Gökalp, L. Doğan Tılıç, Hristina Batra, Manolis Vasilakis ve Arzu Öztürkmen.

  • Künye: Kolektif – Sözde Masum Milliyetçilik, editör: Herkül Milas, Kitap Yayınevi, siyaset, 293 sayfa

Ergun Özbudun ve William Hale – AKP Olayı (2010)

Anayasa hukuku ve siyaset bilimi profesörü Ergun Özbudun ile Londra Üniversitesi’nde Türkiye siyaseti profesörü olan William Hale’ın ortak çalışması olan ‘AKP Olayı’, 2002 yılında iktidara gelen AKP’nin, görevde bulunduğu süre zarfında siyasi reformlar, kültürel, ekonomik ve dış ilişkiler gibi kamu politikasının başlıca alanlarındaki performansı konusunda ayrıntılı bir analize girişiyor.

Resmi belgelerin, parti belgelerinin, mülakatların, akademik kaynakların ve haberlerin ayrıntılı analizine dayanarak, İslam, İslamcılık ve demokrasi arasındaki ilişkiler hakkında günümüzdeki tartışmayı özetleyen kitap ayrıca, çağdaş Türk siyaset sisteminin işleyişine, Türk kimliğinin özünü ilgilendiren politikalara ve ideolojik sorunlara odaklanmasıyla da dikkat çekiyor.

  • Künye: Ergun Özbudun ve William Hale – AKP Olayı: Türkiye’de İslamcılık, Demokrasi ve Liberalizm, çeviren: Ergun Özbudun ve Kadriye Göksel, Doğan Kitap, siyaset, 289 sayfa

Friedrich Schiller – İnsanın Estetik Eğitimi Üzerine (2020)

Klasik Alman düşüncesinin büyük ismi Friedrich Schiller, Wieland, Humboldt, Goethe ve Kant gibi önemli isimlerle aynı yıllarda yaşadı.

Schiller’in ‘İnsanın Estetik Eğitimi Üzerine’ adlı felsefe ve estetik odaklı bu yapıtı da, temel olarak güzel nedir ve güzelden anlama eğitimi nasıl olur gibi önemli soruların yanıtını arıyor.

Kant’ın akılcılığı ve estetiğinin büyük ölçüde egemen olduğu bu metinler, estetik bir hayat ve estetik bir medeniyetin neden vazgeçilmez olduğunu tartışıyor.

Bugün başlı başına bir klasik haline gelmiş, 18. yüzyılın ürettiği en önemli entelektüel değerlerden olan kitap, öncelikli olarak estetiği ve pedagojiyi, tarih ve toplum felsefesini, ahlak ve siyaset felsefesini, ahlaklı bir toplum idealini temellendirmek ve gerçekleştirmek için birbiriyle ayrılmaz bir şekilde iç içe geçiriyor.

Kitabın, Gürsel Aytaç ve Doğan Göçmen’in aydınlatıcı yazılarıyla zenginleştiğini de ayrıca belirtelim.

Kitaptan birkaç alıntı:

“Başka bir yüzyılda yaşamak ve bir başka yüzyıl için çalışmış olmak istemem. İnsan, devletin yurttaşı olduğu gibi zamanın da yurttaşıdır.”

“Siyasi sorunu uygulamada çözmek için estetik yolunda yürümek gerekir, çünkü insanın özgürlük hedefine doğru ilerlediği yol güzellikten geçer.”

“Sanatçı, çağının evladıdır, ama eğer onun aynı zamanda evlatlığı hatta gözdesi olursa vay haline.”

“Gerçekliği aşma cesareti olmayan hakikati asla fethedemeyecektir.”

  • Künye: Friedrich Schiller – İnsanın Estetik Eğitimi Üzerine, çeviren: Gürsel Aytaç, Fol Kitap, felsefe, 167 sayfa, 2020

Korkut Boratav – Emperyalizm, Sosyalizm ve Türkiye (2010)

‘Emperyalizm, Sosyalizm ve Türkiye’, Korkut Boratav’ın yayımlanmış makale ve yazılarından, kitaplarının bazı kesimlerinden, ayrıca söyleşi ve konuşma metinlerinden oluşan bir derleme.

Dört bölümden oluşan seçki, iktisat metinlerinin yanı sıra, Türkiye ve dünya şartlarına odaklanan konuşmalar ve saf kuramsal çalışmaları da bir arada sunuyor.

Kitap bu yönüyle, sadece iktisat konusunda değil, sosyal bilimlerin farklı alanlarındaki çalışmalarıyla da bildiğimiz Boratav’ın düşünce dünyasının dair derli toplu bir özetini sunuyor.

Boratav burada ilkin, emperyalizm ve dünya ekonomisini ele alıyor.

Buradaki yazıların bir kısmı emperyalizm ideolojisine dönük eleştirilerden, diğerleri de, dünya ekonomisinin farklı öğelerini tartışan yazılardan oluşuyor.

Kitabın diğer bölümleri de, Marksist kuram ve sınıfları; sosyalizm ve sol siyaseti ve Türkiye ekonomisi gibi konuları irdeliyor.

  • Künye: Korkut Boratav – Emperyalizm, Sosyalizm ve Türkiye, Yordam Kitap, siyaset, 480 sayfa

Özlem Şendeniz – “Kimdir Bu Lazlar?” (2020)

 

Lazlar söz konusu olunca, ortada pek çok stereotip vardır ki bunların bazıları bizzat içeriden, Lazlar tarafından bazıları ise dışarıdan, Laz olmayanlar tarafından oluşturularak kullanılıyor.

Peki, günümüz toplumlarında bellek, aidiyet ve kimlik ilişkisi tam olarak nasıl kurgulanır?

İşte Özlem Şendeniz’in bu şahane çalışması, Lazca ve Lazlar örneği üzerinden bu soruya yanıt aramasıyla dikkat çekiyor.

Üç farklı alan çalışmasına dayanmasıyla önem arz eden kitap, bellek, mekân ve vatandaşlığa yönelik kavramsal bir çerçeve kurarak başlıyor.

Kitabın ikinci bölümü, Türkiye sınırları içinde yaşayan Lazların etnik sınırları ve bu sınırların değişimlerine odaklanıyor.

Çalışmanın üçüncü ve son bölümü ise, Lazca örneğinden yola çıkarak sanal mekânın bellek, kimlik ve vatandaşlık performansına nasıl etkide bulunduğunu irdeliyor.

Lazlar ve Lazcayla ilgili çok önemli saptama ve değerlendirmeler barındıran Şendeniz’in incelemesi, “Makbul vatandaş” sayılmanın gereklerinin Laz kimliğini ve belleğini nasıl etkilediğini, göçle ve özellikle mekânla ilgili hafızanın nasıl biçimlendiğini, Laz kimliğiyle Türk kimliği arasındaki ilişkinin nasıl kurulduğunu ve Laz kimlik hareketinin Türkiye’de ne gibi etkiler yarattığını ortaya koymasıyla önemli.

Şendeniz’in Iğdır Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü’nde araştırma görevlisi olarak çalışırken kamuoyunda “Barış Bildirisi” olarak bilinen “Bu Suça Ortak Olmayacağız” başlıklı bildirinin imzacısı olması nedeniyle 686 sayılı KHK ile görevinden ihraç edildiğini de özellikle belirtelim.

  • Künye: Özlem Şendeniz – “Kimdir Bu Lazlar?”: Laz Kimliği ve Sanal Mekânda Lazca, İletişim Yayınları, inceleme, 312 sayfa, 2020