Kategori: Siyaset

Diren Çakmak – Forum Dergisi (2010)

Yakın zamanda, Soğuk Savaş yılları gerginliğinin yoğun bir biçimde hissedildiği bir dönemde yayın hayatına başlayan Forum Dergisi’ne dair bir çalışmaya bu sayfada yer vermiştik.

Diren Çakmak imzalı elimizdeki eser de, Doğu-Batı kutuplaşmasında Türkiye’nin yerinin Batı bloğu içinde olduğunu savunan, farklı görüşlerden aydınları bir araya getiren Forum Dergisi’ni inceliyor.

Derginin kuruluşu ve genel yapısıyla çalışmasına başlayan Çakmak, ardından, derginin birey-toplum, ulus-temsil, devlet-iktidar, iktidarın denetlenmesi, ekonomi politikaları ve dış politika gibi konularda ne gibi fikirler öne sürdüğünü, dönemin siyasî ve toplumsal şartlarını gözeterek ortaya koyuyor.

  • Künye: Diren Çakmak – Forum Dergisi: 1954-1960, Libra Kitap, inceleme, 623 sayfa

Raoul Vaneigem – Gençler İçin Hayat Bilgisi (2020)

 

“Çağımızın tarihi, görmedikleri bir uçurumun kenarına doğru çılgınca koşturan şu çizgi film kahramanlarını akla getiriyor; hayal güçleri ile havada asılı kalıyorlar, ama aşağıya bakıp da nerede olduklarını anlar anlamaz, düşüyorlar.”

Raoul Vaneigem böyle diyor ve günümüzün yönünü kaybetmiş bireyini verili iktidarla yüzleşmeye ve kendine devrimci bir rota bulmaya davet ediyor.

Bizde yeni baskısı yapılan ‘Gençler İçin Hayat Bilgisi’, modern kapitalizmin at koşturduğu bugünün dört dörtlük bir analizini yapıyor ve çoğunluğu esir almış nihilist tüketimciliğe, narsisizmi besleyen gösteri toplumuna ve meta tüketimciliğine karşı neler yapabileceğimizi tartışıyor.

Kitabın ilk bölümü, verili iktidarın sağlam bir resmini çekiyor, ikinci bölümü ise, bu iktidar perspektifini tersine çevirmenin yollarını anlatıyor.

Kitapta ele alınan kimi konular şöyle:

  • Zorunluluklar toplamı olarak iktidar,
  • Aşağılanma, tecrit, ıstırabın egemen olduğu, çalışmanın çöktüğü bir dünyada yaşamanın en anlama geldiği,
  • Evrensel dolayım olarak iktidar,
  • Teknoloji ve onun dolaylı kullanımının beraberinde getirdiği sorunlar,
  • Baştan çıkarmalar toplamı olarak iktidar,
  • Hayatta kalma hastalığı,
  • Düzmece muhalefet,
  • İktidar karşısında uzam-zaman ve geçmişin düzeltilmesi,
  • Kendini gerçekleştirme, iletişim ve katılımın daha iyi bir dünya kurmak konusunda neden vazgeçilmez olduğu…

Künye: Raoul Vaneigem – Gençler İçin Hayat Bilgisi, çeviren: Işık Ergüden, Sel Yayıncılık, felsefe, 295 sayfa, 2020

Kenneth Allan – Çağdaş Sosyal ve Sosyolojik Teori (2020)

Yirmi birinci yüzyılın ilk onyıllarına özgü bir birey tipi, modernitenin başlangıcından bu yana dramatik değişimlere uğradı.

İşte Kenneth Allan’ın bu harika çalışması, bu değişimi merkeze alarak modernitenin serüvenini anlamaya koyulmuş zengin çağdaş sosyal ve sosyolojik teorileri izliyor.

Dört kısımdan oluşan kitabında Allan ilk olarak, modernite dediğimiz dönemin nasıl başladığına odaklanıyor, modern zamanların belirli bir amaçla başladığını ve daha da önemlisi, bu başlangıcın bütün bilme biçimlerinden daha fazla değer atfedilen bir bilme biçimini, bilimi beraberinde getirdiğini gösteriyor.

Yazar ardından, Frankfurt Okulu’nun eleştirel teorisi ile Talcott Parsons’ın teorisinin sosyal düşünce üzerindeki etkisini anlatıyor, ayrıca ırk, toplumsal cinsiyet ve sınıf gibi sosyolojik söylemin ve sosyal hayatın merkezinde yer alan teorilere odaklanıyor.

Daha sonra modern olmaktan çıkmış olma ihtimalimizi, ya da eğer hâlâ modernsek modernite projelerinin sakatlanmış ya da kontrolden çıkmış olabileceği ve ayrıca kültürün yoldan çıkmış olma ihtimalini değerlendiren Allan, kapitalizmle, kitle iletişimiyle, reklamla, sosyal bilimlerle ve cinsiyet hakkında müphem Freudyen fikirlerle hemhal olmuş bir toplumda ırkın, toplumsal cinsiyetin ve cinselliğin nasıl şekillendiğine ve ifade edildiğine odaklanıyor.

Kitapta fikirleri kapsamlı bir şekilde tartışılan isimler ise şöyle: Talcott Parsons, Max Horkheimer, Theodor W. Adorno, Herbert Blumer, Erving Goffman, Harold Garfinkel, George Homans, Peter Blau, Randall Collins, William Julius Wilson, Janet Saltzman Chafetz, Pierre Bourdieu, Michel Foucault, Immanuel Wallerstein, Manuel Castells, Jürgen Habermas, Jeffrey C. Alexander, Anthony Giddens, Patricia Hill Collins, Cornel West, Dorothy E. Smith ve Judith Butler.

  • Künye: Kenneth Allan – Çağdaş Sosyal ve Sosyolojik Teori: Toplumsal Dünyaları Görünür Kılmak, çeviren: Aksu Bora, Simten Coşar, Hakan Ergül, Mete Pamir ve Erkal Ünal, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, sosyoloji, 592 sayfa, 2020

Jan Devletoğlu – İngiliz Arşivlerinde 12 Eylül’ün Ayak Sesleri (2010)

Jan Devletoğlu’nun, bir gazetede yazı dizisi olarak başlayan ‘İngiliz Arşivlerinde 12 Eylül’ün Ayak Sesleri’ adlı çalışması, Türkiye’nin darbeli yıllarını Birleşik Krallık Devlet Arşivleri’nde kendine nasıl yer bulduğunu izliyor.

Kitap, İngiliz devlet arşivlerinde bulunan belgelerdeki darbe olasılığıyla ilgili ilginç gözlem ve yorumları sunmasıyla dikkat çekiyor.

Kitapta yer alan ve Devletoğlu’nun “12 Eylül’ün arşivlerdeki ayak sesleri” dediği belgeler, Cumhuriyet tarihinin son açık darbesinin 1975 yılından başlayarak ağır ağır nasıl yaklaştığını, şüpheye yer bırakmayacak şekilde ortaya koyuyor.

  • Künye: Jan Devletoğlu – İngiliz Arşivlerinde 12 Eylül’ün Ayak Sesleri, Doğan Kitap, inceleme, 306 sayfa

Frantz Fanon – Yabancılaşma ve Özgürlük Üzerine Yazılar (2020)

 

‘Yabancılaşma ve Özgürlük Üzerine Yazılar’, devrimci psikiyatrist Frantz Fanon’un daha önce yayımlanmamış yazılarını bir araya getiriyor.

Kitap iki bölümden oluşuyor.

Kitabın ilk bölümünde yer alan psikiyatri yazılarında düşünür, sömürgeciliğin beraberinde getirdiği yabancılaşmayı ve bu yabancılaşmanın tetiklediği akıl hastalıklarını çok yönlü bir bakışla irdeliyor.

Kitabın ikinci bölümünde yer alan siyaset yazılarında da Fanon, bizzat katıldığı Cezayir Bağımsızlık Savaşı’nda tanık olduklarını, savaşın seyrini ve devrimci mücadelenin dönüm noktalarını değerlendiriyor.

Bir isim diziniyle de zenginleşen çalışmada ele alının kimi konular ise şöyle:

  • Müslüman erkeklerde sosyal terapi,
  • Cezayir’de ruhsal destek,
  • Etnopsikiyatri,
  • Kuzey Afrika’da itiraf tavırları,
  • Mağribi Müslümanın delilik karşısındaki tutumu,
  • Müslüman kadınlarda algı ve hayal gücü,
  • Psikiyatri ortamında ajitasyon olgusu,
  • Toplum-psikiyatri buluşması,
  • Cezayir’in bağımsızlığı mücadelesi,
  • Cezayir ve Fransa krizi,
  • Cezayir’de demokratik devrim,
  • Cezayirlinin devrimci bilinci,
  • Sömürgeci aşırılıkçıların yarattığı tahribat,
  • Batı dünyası ve Fransa’da faşist deneyim,
  • Antiemperyalist hareketin gelişimi,
  • Afrika ülkelerinin dayanışması…

Künye: Frantz Fanon – Yabancılaşma ve Özgürlük Üzerine Yazılar, derleyen: Jean Khalfa ve Robert J. C. Young, çeviren: Kahraman Çayırlı, Sel Yayıncılık, felsefe, 357 sayfa, 2020

Ulises Estrada – Tanya Che Guevara’yla Bolivya’da Gizli Görevde (2010)

Ulises Estrada ‘Tanya’da, tam adı Haydee Tamara Bunke olan Tanya’nın hayatına odaklanıyor.

Tanya, La Paz’da iki yılın üzerindeki gizli faaliyet ve Ernesto Che Guevara’nın kurduğu Bolivya Ulusal Kurtuluş Ordusu (ELN) saflarındaki beş ayının ardından, 31 Ağustos 1967’de Rio Grande nehri kıyısındaki Puerto Mauricio’da Bolivya ordusunun pususunda öldürülmüştü.

Kitabın yazarı Estrada, Tanya’nın casusluk yöntem ve teknikleri eğitiminden sorumlu olmanın yanında, onun sevgilisiydi.

Kitap, Tanya’nın, Ernesto Che Guevara tarafından kendisine verilen Güney Amerika devrimci görevini kabul etmesinden öldürülüşüne uzanan süreci anlatıyor.

  • Künye: Ulises Estrada – Tanya Che Guevara’yla Bolivya’da Gizli Görevde, çeviren: Derya Kömürcü, Agora Kitaplığı, biyografi, 284 sayfa

Ali Ekber Yıldırım – Üretme Tüket (2020)

 

Türkiye tarımda kısa süre önceye kadar dahi kendine yetebilen bir ülke iken, özellikle son yıllarda iktidarın yanlış politikaları nedeniyle bugün hemen her ürünü ithal eder duruma geldi.

Bunun en olumsuz sonuçlarından biri ise, köylerde, kırsalda çiftçilerin üretimden çekilmesidir.

İşte tarım ekonomisi alanında bizde önde gelen isimlerden olan Ali Ekber Yıldırım bu kitabında, tarımda, gıdada ve kırsal yapıda yaşanan olumsuzluklarla ilgili kapsamlı bir kesit sunuyor.

Kitapta, kırsaldaki çözülme ve oluşan yeni yapı, uygulanan yanlış politikaların yarattığı tahribat, ithalat sorunu, GDO, organik tarım, tohum, hayvancılık, kooperatifçilik, Avrupa’da ve dünyada tarım ve iklim değişikliğinin etkileri gibi pek çok konu ele alınıyor.

Yıldırım, bütün bu konuları kapsamlı bir şekilde irdelerken, tarımda ithalat sarmalını kırmak ve dışa bağımlılıktan kurtulmak için ne gibi çıkış yolları bulunabileceğini de irdeliyor.

Tarım alanında çalışanlar kadar, yediği ürünün hangi şartlarda üretildiğiyle ve hatta geleceğiyle ilgilenen her okurun da muhakkak edinmesi gereken bir çalışma.

  • Künye: Ali Ekber Yıldırım – Üretme Tüket: İthalat, Siyaset, Rant Kıskacında Tarım, Sia Kitap, tarım, 320 sayfa, 2020

Terry Eagleton – Walter Benjamin ya da Bir Devrimci Eleştiriye Doğru (2020)

 

Walter Benjamin, geliştirdiği eleştirel felsefesiyle bize yol göstermeye devam ediyor.

Peki, bu eleştirinin temelindeki siyasi ve felsefi zemin nasıl işler?

Ve daha da önemlisi bu eleştiri bugün devrimci bir siyasetle nasıl ilişkilendirilebilir?

İşte Terry Eagleton’ın bu tartışması, Benjamin’in düşüncesini devrimci bir eleştirinin imkânları bağlamında adeta en küçük parçalarına kadar ayırmasıyla dikkat çekiyor.

Eagleton ilk olarak, devrimci eleştirinin bugün içinde bulunduğu çıkmazın geniş bir fotoğrafını çekerek çalışmasına başlıyor.

Yazar ardından, Benjamin’in eleştiriye dair ortaya koyduğu düşünceleri derinlemesine irdeliyor ve bu düşüncelerin devrimci siyasetle nasıl ilişkilendirilebileceğini tartışıyor.

Eagleton bunu yaparken de, barok ve alegori, aura ve meta, tarih, gelenek, devrim, Marksist eleştiri, retorik, metinsellik, Marksizm, yapısöküm, karnaval ve komedi bağlamında Bakhtin ve Brecht gibi pek çok konu ve kavramı yeniden tartışmaya açıyor.

  • Künye: Terry Eagleton – Walter Benjamin ya da Bir Devrimci Eleştiriye Doğru, çeviren: Ferit Burak Aydar, Sel Yayıncılık, felsefe, 231 sayfa, 2020

Georges Balandier – Siyasal Antropoloji (2010)

Siyasal antropolojinin kurucularından Georges Balandier elimizdeki çalışmasında, eleştirel bir gözle, sosyal antropolojinin geç dönem uzmanlık sahası olan siyasal antropolojinin kuramlarını, metotlarını ve vardığı sonuçları araştırıyor.

Antropologlar tarafından ortaya konan siyasal toplumlara odaklanan Balandier, siyasal alanın daha iyi belirlenmesi ve tanınmasını amaçlayan çalışmalara, siyasal antropolojinin sunduğu katkıyı ortaya koyuyor.

Siyasal antropolojinin kuruluşu; akrabalık ve iktidar; sosyal tabakalaşma ve iktidar; din ve iktidar; gelenek ve modernlik; geleneksel devletin veçheleri ve siyasal alan, Balandier’in odaklandığı konulardan.

Siyasal antropolojinin asıl önemi, “ilkel” olarak tanımlanan toplumlar da dâhil olmak üzere, toplumlara yönelik yeni bir bilimsel bakışı gündeme getirmesi ve sosyal antropolojinin ufkunu değiştirmesidir.

Siyasal antropoloji ayrıca, siyaset felsefesi alanına da yepyeni perspektifler getirmesiyle de büyük öneme haiz.

  • Künye: Georges Balandier – Siyasal Antropoloji, çeviren: Devrim Çetinkasap, İş Kültür Yayınları, antropoloji, 205 sayfa

Alex Khasnabish – Zapatistalar (2010)

Alex Khasnabish ‘Zapatistalar’da, Zapatistaların, Meksika ve dünyanın dört bir yanındaki insanların gözünde, Meksika hükümetinin onları göstermek istediği gibi “şiddet erbabı” değil de, isyancılar olarak kabul edilmeyi nasıl başardıklarını analiz ediyor.

Khasnabish, Zapatistaların isyancı imajı ve albenisinin de ötesinde, 1994 yılbaşında başlayan ayaklanmadan bu yana yerel, ulusal ve uluslararası alanda isyancılar olarak nasıl bir etki yarattıkları konusuna da odaklanıyor.

Kitap, ülke ve uluslararası ölçekte ulaştığı devasa çekim gücünü, şiddeti sınırlı ve ölçülü kullanmasına borçlu olan Zapatistaların başarısını anlamak isteyenler için rehber nitelikte.

  • Künye: Alex Khasnabish – Zapatistalar, çeviren: Nilgün Güngör, Abis Yayıncılık, siyaset, 237 sayfa