Kategori: Siyaset

Harun Karadeniz – Olaylı Yıllar ve Gençlik (2015)

Kırk dört yıl önce kaybettiğimiz, 68 kuşağının simge isimlerinden Harun Karadeniz’den, bir dönemin gençlik hareketinin geniş bir panoraması.

Karadeniz, öğrenci derneklerinde başlayan politik dönüşümü, Amerikan 6. Filo’suna karşı yapılan gösterileri, üniversite reformu eylemlerini ve işçilerin, köylülerin, tarım emekçilerinin direnişleri gibi konularda önemli bilgiler veriyor.

Türkiye’de toplumsal mücadele tarihinin önde gelen isimlerinden biri olan Harun Karadeniz, 12 Mart askeri darbesinin sistemli şiddetine maruz kalarak, tutuklandı ve tedavi imkânları bilinçli olarak ortadan kaldırıldı.

Ölüme terkedilen Karadeniz’in, yaşama veda etmeden önce kaleme aldığı ‘Olaylı Yıllar ve Gençlik’, 60’lı yılların başından 70’lere uzanan gençlik hareketlerinin geniş bir panoramasını tüm ayrıntılarıyla birlikte bulacaksınız.

  • Künye: Harun Karadeniz – Olaylı Yıllar ve Gençlik, Literatür Yayıncılık, siyaset, 224 sayfa, 2015

Aliocha Wald Lasowski – Althusser ve Biz (2019)

Birçok entelektüel nesli için hayati bir referans olan Louis Althusser, siyasal aygıtların ötesinde Marksizme olan sadakatini ifade ederek 1950’den 1970’li yıllara kadar siyasal ve felsefi düşünceye yeni bir soluk getirdi.

Aliocha Wald Lasowski, Althusser’i herkesten daha iyi tanımış ve onunla görüşmüş, hatta onunla teşrikimesaide bulunmuş yirmi yazar ve felsefeciyle yaptığı buradaki söyleşileriyle Althusser’in kuramsal üretkenliğini ve etkilerini bir kez daha gözler önüne seriyor.

Bu yirmi söyleşi, Althusser’in çalışma koşullarını, insan ve düşünür olarak kişiliğini ve farklılığını anlamamıza imkân veriyor; ayrıca Fransa’da 1950, 1960 ve 1970’li yılların entelektüel ve siyasal çevrelerini meydana getiren ve şekillendiren düşüncelerin sağlam bir fotoğrafını çekiyor.

Lasowski’nin bu kitap için söyleşi yaptığı isimler şöyle:

Alain Badiou, Étienne Balibar, Olivier Bloch, Régis Debray, Yves Duroux, Maurice Godelier, Dominique Lecourt, Jean-Pierre Lefebvre, Bernard-Henri Lévy, Pierre Macherey, Jacques-Alain Miller, Jean-Claude Milner, Antonio Negri, Jacques Rancière, François Regnault, Philippe Sollers, Emmanuel Terray, André Tosel, André Tubeuf ve Yves Vargas.

  • Künye: Aliocha Wald Lasowski – Althusser ve Biz, çeviren: Ayşe Meral, İletişim Yayınları, felsefe, 256 sayfa, 2019

Franco Lo Piparo – Gramsci’nin İki Hapishanesi (2019)

1926’da faşist rejim tarafından hapse atılan Antonio Gramsci, hayatının geri kalanını hapishane ve hastanelerde geçirdi.

Gramsci, on yıl süren mahpusluk sürecinde otuzdan fazla deftere siyasi ve felsefi değerlendirmelerini, ayrıca çeviri denemelerini yazdı.

‘Hapishane Defterleri’ adıyla bildiğimiz bu ünlü defterler, halen en önemli siyaset felsefesi eserleri arasında yer alıyor.

Oysa ‘Defterler’in sayısı üzerine yapılan tanıklıklar uyuşmuyor ve Gramsci’nin eniştesinin ölümünden hemen sonra, baldızı Tania tarafından yapılan numaralandırmada açıklama gerektiren boşluklar var.

İşte Franco Lo Piparo bu önemli çalışmasında, Gramsci’nin defter ve mektuplarını adeta cümle cümle okuyarak bu gizemi aydınlatmaya koyuluyor ve böylece bu yönde yürütülen tartışmalara önemli bir katkı sunuyor.

Gramsci’nin defter ve mektuplarında hem faşist yönetimin hem de Komintern’in Stalinci pratiklerinin baskısını aşmak için kendine has mecazi ifadeler kullandığını belirten Lo Piparo, 20. yüzyılın bu dikkat çekici düşünürünün dünyasına farklı bir pencereden bakıyor.

  • Künye: Franco Lo Piparo – Gramsci’nin İki Hapishanesi: Faşist Hapishane ve Komünist Labirent, çeviren: Gökçe Tuğba, İletişim Yayınları, siyaset, 136 sayfa, 2019

Philippe Corcuff – Bireycilik Sorunu (2009)

Philippe Corcuff ‘Bireycilik Sorunu’nda, Stirner, Marx, Durkheim ve Proudhon gibi düşünürlerin konuya yaklaşımları üzerinden, bireycilik etrafındaki güncel sosyolojik tartışmalara katkıda bulunmayı amaçlıyor.

Yazar, bir sorunlar yumağı haline gelen bireyselleşme ve bireysellik konularını irdelerken, bunun günümüzün siyaset felsefesindeki yerini de tespit etmeye çalışıyor.

Corcuff, günümüzün en çok tartışılan bu konusunu kapsamlı bir gözle incelerken, sorunun çözümü konusunda liberter sosyal demokrasinin sunabileceği imkânları da araştırıyor.

  • Künye: Philippe Corcuff – Bireycilik Sorunu, çeviren: Aziz Ufuk Kılıç, Versus Kitap, felsefe, 69 sayfa

Muharrem Bayraktar – Attilâ İlhan’la Sohbet (2009)

‘Batı’nın Maskesi Düşüyor’ alt başlığıyla yayımlanan ‘Attilâ İlhan’la Sohbet’, Muharrem Bayraktar’ın şairle, bir televizyon kanalında yaptığı söyleşilerin ürünü.

Bu söyleşilerinde, özellikle Batı’ya ve Türkiye aydınına odaklanan Attilâ İlhan, Türkiye’nin içinde bulunduğu hali, bu halin neden hızla sıkıntılı bir duruma doğru yol aldığını ve bunun aşılması için neler yapılması gerektiğini anlatıyor.

“İnönü’den itibaren Atatürkçülük muhtevasından boşaltılmış, şekle sokulmuştur. Atatürkçülük demek sadece laiklik sorunu demektir. Ondan sonra, buna mukabil ulusal kültür sorunu ortadan kalkmıştır. O zamana kadar Türk kültürü, Türk tarihi üzerine olan lise tahsili birden bire Yunan-Latin eğitimine dönüşmüştür.” diyen İlhan, Kemalizm’in güncel sorunlarını da masaya yatırıyor.

Kitabın ikinci bölümünde ise, İlhan’ın hayatı, şiiri ve yaşadığı önemli olaylara dair anlatımları yer alıyor.

  • Künye: Muharrem Bayraktar – Attilâ İlhan’la Sohbet: Batı’nın Maskesi Düşüyor, Asya Şafak Yayınları, söyleşi, 103 sayfa

Nicolas Tenzer – Yeni Bir Siyaset Felsefesinin Peşinde (2009)

Nicolas Tenzer ‘Yeni Bir Siyaset Felsefesinin Peşinde’de, yeni bir siyaset felsefesinin imkânlarını irdeliyor.

Kitaba, kendi felsefi yolculuğunu anlatarak başlayan Tenzer, ilk bölümde, siyaset felsefesi ile siyaset arasındaki ayrılmaz bağı ortaya koyuyor.

Siyaset sanatına ilişkin değerlendirmeler; Ahlâki Makyavelizm; sorumluluk etiği ile inanç etiği arasındaki ayrım; değerler meselesi; demokrasiyi eleştirirken takınılması gereken tavır ve etik ile elitlerin eğitimi arasındaki ilişki, kitapta ele alınan konulardan birkaçı.

Yazar bu konuları işlerken, demokrasi, sanat, ahlâk, etik, değerler gibi birçok kavramı da yeniden düşünüyor.

  • Künye: Nicolas Tenzer – Yeni Bir Siyaset Felsefesinin Peşinde, çeviren: Ertuğrul Cenk Gürcan, Dergâh Yayınları, siyaset, 211 sayfa

Bülent Batuman – Kentin Suretleri (2019)

Görsel kültür, kentsel politika ve toplumsal mücadeleler için ne ifade eder?

Bülent Batuman, görsel olanı mekânla buluşturuyor ve buradan yola çıkarak kente dair algılarımızın, başka bir deyişle kentsel tahayyülümüzün ne gibi bir siyasi nitelik taşıdığını irdeliyor.

Kent araştırmalarıyla kültürel çalışmaların bir bireşimi olan kitapta ele alının kimi konular şöyle:

  • Yurttaş kimliğinin kurulumunda başkent görsel temsilinin işlevi,
  • Devlet kontrolünde yurttaş yaratma projesinin parçası olarak görsel mekân temsilleri,
  • Politik eylemlilikte görsel mekân temsillerinin rolü,
  • Siyasal İslamın yükselişinin ve ona karşı muhalefetin özellikle kentsel mücadeleler içindeki yeri,
  • Görsel mekân temsillerinin, bugünün kentsel koşullarında toplumsal mücadele açısından önemi…

Batuman’ın çalışması kent ve kent merkezli toplumsal muhalefet üzerine yeniden düşünmek için iyi bir fırsat.

  • Künye: Bülent Batuman – Kentin Suretleri: Mekân ve Görsel Politika, Dipnot Yayınları, kent çalışmaları, 212 sayfa, 2019

Asena Günal ve Murat Çelikkan – Hatırlayan Şehir (2019)

‘Hatırlayan Şehir’, çok ilginç ve güzel bir çalışma.

Bir internet sitesi olarak tasarlanmış ve şimdi elimizdeki kitaba dönüşen proje, bir gayri resmi İstanbul tarihi.

Asena Günal ve Murat Çelikkan, İstanbul’un en turistik rotasını resmi tarihin dışında kalmış siyasi tarihin izini takip ediyor.

Başka bir deyişle, Osmanlı’nın ve Cumhuriyet Türkiye’sinin İstanbul özelinde bastırılmış tarihini bir şehir rehberi formatında anlatan kitap, her gün önünden geçtiğimiz, ziyaret ettiğimiz mekânların tarihlerinde çoğunlukla ihlaller, adaletsizlikler, ama aynı zamanda mücadele ve birikimin hafızasını taşıdığını gözler önüne seriyor.

‘Hatırlayan Şehir’, İstanbul’un bu çok da bilinmeyen gayri resmi tarihine Taksim Meydanı’ndan Sultanahmet Meydanı’na on yedi mekân, meydan ve bina üzerinden ışık tutuyor.

Kitapta gezilen mekânlar şöyle:

Taksim Meydanı, Gezi Parkı, İstiklal Caddesi, Emek Sineması, Galatasaray Meydanı, Hazzopulo Pasajı, Mısır Apartmanı, Karşı Sanat, Aras Yayıncılık, Narmanlı Han, Neve Şalom Sinagogu, Salt Galata, Kamondo Merdivenleri, San(a)saryan Han, Belediyeler Birliği Binası, Türk ve İslam Eserleri Müzesi ve Four Seasons Hotel İstanbul.

  • Künye: Asena Günal ve Murat Çelikkan – Hatırlayan Şehir: Taksim’den Sultanahmet’e Mekan ve Hafıza, Hafıza Merkezi Yayınları, siyaset, 352 sayfa, 2019

Bayram Bozyel – Türbülans (2015)

HAK-PAR’ın da (Hak ve Özgürlükler Partisi) kurucuları arasında yer almış Bayram Bozyel’den, Kürt sorununun geçmişten bugüne gelişimine ve şu an sekteye uğramış olan, kendisinin de önemli roller üstlendiği “Çözüm Süreci”ne dair saptama ve değerlendirmeler.

Kitap, ayrışmak yerine, Kürt ve Türk birlikteliğiyle ortaya çıkacak bir geleceğin olanaklarını sorgulamakta ve bu yönüyle sorunun aşılması konusunda önemli perspektifler sunmakta.

  • Künye: Bayram Bozyel – Türbülans, İletişim Yayınları, siyaset, 389 sayfa, 2015

David Harvey – Dünyanın Halleri (2019)

‘Dünyanın Halleri’, coğrafyamızı üreten ve yeniden üreten süreçleri, ayrıca bunların dünyadaki insan hayatı ve çevre açısından sonuçlarını anlamak için sağlam bir çerçeve çıkarıyor.

Zamanımızda dünyanın değişen coğrafyasını eleştirel bir anti-kapitalist perspektiften değerlendirmenin hem mantıklı hem de zorunlu olduğunu belirten David Harvey, tüm dünyayı saran betonlaşma dalgasının, kapitalizmin sermaye fazlası ve emek için görece tam istihdam yaratarak toplumsal istikrarı garantiye alma girişiminin sonucu olduğunu, pek çok somut örnekten hareketle gösteriyor.

Kitapta tartışılan kimi konular şöyle:

  • Coğrafyada devrimci ve karşı-devrimci kuramlar ve getto oluşumu,
  • Marx’ın teorisinden hareketle kapitalist birikimin coğrafyası,
  • Kapitalist sistemde kent süreci,
  • Sacré-Cœur Bazilikası bağlamında anıt ve mit,
  • Zaman-mekân sıkışması ve postmodern durum,
  • Geç kapitalizmde kent yönetiminin dönüşümü,
  • Yeni emperyalizmde mülksüzleştirme yoluyla birikim,
  • Kapitalist sistemin krizlerinin kentsel kökenleri,

Harvey’nin kitabı, aşırı birikim sorunlarının nasıl bariz bir şekilde dizginlenmemiş kentleşmeye ve beraberinde getirdiği toplumsal hastalıklara dönüştüğünü gözler önüne sermesiyle dikkat çekiyor.

  • Künye: David Harvey – Dünyanın Halleri, çeviren: Kolektif, Sel Yayıncılık, siyaset, 432 sayfa, 2019