Kategori: Siyaset

Kolektif – Kritik Kavşak (2015)

Parlamenter sistemle başkanlık sistemi arasındaki farkları kuramsal ve tarihsel bir perspektifle irdeleyen, kaynak niteliğinde bir çalışma.

Kitap, demokratik sistemleri karşılaştırmakta, Türkiye’nin otoriterlikle sınavını değerlendirmekte ve Erdoğan’ın en büyük hayali olan başkanlık sisteminin olası tehlikelerini gözler önüne sermekte.

Kitapta,

  • Başkanlık sisteminin tehlikeleri,
  • Demokratik sistemlerin karşılaştırılması,
  • Siyasal kültürün merkeziliği,
  • Bölünmüş toplumlar için anayasa tasarımı,
  • Alaturka başkanlık rejimi ve Türkiye’nin otoriterlikle imtihanı,
  • Türkiye’de başkanlık sistemine kamuoyu desteği,
  • Ve bunun gibi pek çok konu ele alınıyor.

Kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle: Juan J. Linz, Donald L. Horowitz, Seymour Martin Lipset, Arend Lijphart, Ergun Özbudun, Sabri Sayarı, Serap Yazıcı, Adam Szymanski, Üstün Ergüder, Ayşen Candaş, Ersin Kalaycıoğlu, Selim Erdem Aytaç ve Ali Çarkoğlu.

  • Künye: Kolektif – Kritik Kavşak, derleyen: Cem Akaş, Koç Üniversitesi Yayınları

Kolektif – Polis Destan Yazdı (2015)

Gezi Direnişi’nde devletin vatandaşına uyguladığı yoğun şiddete tanık olduk.

Elimizdeki bu derleme ise, toplanma, gösteri ve yürüyüş haklarını kullanarak sokağa çıkan yurttaşların, yasalara göre can güvenliklerini sağlamakla yükümlü emniyet güçlerinin saldırılarına maruz kalışlarını ayrıntılı bir şekilde tarihe not düşüyor.

İstanbul, Ankara, Antakya, Eskişehir, Adana, Mersin ve Antalya’dan ve ülkenin daha pek çok bölgesinden değişik yaş ve toplumsal gruplardan,  protestolara katılmış veya sadece “oradan geçerken” gazın içinde kalmış 56 mağdurun tanıklığı burada.

  • Künye: Kolektif – Polis Destan Yazdı, derleyen: Deniz Koloğlu, Didem Gençtürk, Gözde Kazaz, H. İlksen Mavituna ve Saner Şen, İletişim Yayınları

Enzo Traverso – Solun Melankolisi (2018)

Enzo Traverso’nun bu önemli çalışması, geçtiğimiz yüzyılın sol kültürünün melankolik boyutunu inceliyor.

Başka bir deyişle kitap, sosyalizm ve Marksizmin tarihini melankolinin ışığında baştan düşünüyor.

Yalnız burada Traverso’nun tanımladığı şekliyle sol melankoli, kendi içine kapalı bir ıstırap ve hatıra evrenine çekilmek anlamına gelmiyor.

Yazara göre, sol melankoli, tarihsel bir geçiş sürecini kuşatan hisler ve duygular bütünüdür ve ne geçmişe dönüktür ne de acz içindedir.

Yine Traverso’ya göre, sol melankoli geçmişin yükünü taşımaktan kaçınmamalı, yüzünü günün mücadelelerine çevirirken geçmiş başarısızlıklarına dair özeleştiriden sakınmamalıdır.

Kitapta, sol melankolinin izleri sosyalist imgelemin birçok dışavurumu üzerinden, başka bir deyişle sol kültürü biçimlendiren kavram ve imgeler üzerinden irdeleniyor, bu bağlamda pek çok klasik Marksist eserin resim, fotoğraf ve filmlerle ortak paydaları gösterilip kavramlarla imgeler birbirine bağlanıyor.

Kitabın birinci bölümü, solun yenilgi kültürüne genel bir bakış atıyor.

İkinci bölüm, Marksizmin bellek anlayışını resmediyor.

Üçüncü bölüm yas tutma anlayışına resim ve filmlerden hareketle yaklaşırken, dördüncü bölüm

devrimci Bohemya’nın tarihini şekillendiren coşkunluk ve keder arasındaki gerilimi masaya yatırıyor.

Traverso sonraki bölümlerde de, Marksist düşünürler arasındaki üretken, çelişkili, gecikmiş veya ıskalanmış karşılaşmaları ele alıp sol melankolinin şekillendiği patikaları ortaya seriyor.

Yazarın burada, sol melankolinin farklı biçimlerini örneklendiren belli şahıslar olarak ele aldığı isimler ise Marx, Adorno, C.L.R. James, Daniel Bensaïd, Rosa Luxemburg, Walter Benjamin, Gustave Courbet ve Troçki.

  • Künye: Enzo Traverso – Solun Melankolisi: Marksizm, Tarih ve Bellek, çeviren: Elif Ersavcı, İletişim Yayınları, siyaset, 348 sayfa, 2018

Pierre Bourdieu – Karşı Ateşler 2 (2018)

“Neoliberal İncil, ekonomik gelenekçilik öylesine evrensel olarak aşılanmış ve öylesine oybirliğiyle kabul edilmiştir ki tartışma ve karşı çıkış etkilerinin dışında görünür.”

Daha önce burada yer verdiğimiz ve Bourdieu’nün neoliberal felakete karşı direnme yolları üzerine düşündüğü ‘Karşı Ateşler’, şimdi ikinci cildiyle karşımızda.

Bourdieu, bugün, 19. yüzyılda bilimsel alanda kendini gösteren ve dünyayı ekonominin kör güçlerine bırakmayı reddederek, ülküselleştirilmiş bir dünyanın değerlerini toplumsal dünyanın bütününe yaymayı isteyen geleneği yeniden canlandırmak gerektiğini özellikle vurguluyor.

‘Karşı Ateşler’in asıl amacı da, bu.

Bourdieu özerkliklerini korumak ve mesleklerine bağlı değerleri aşılamak için araştırmacıları, yani akademisyenleri harekete geçmeye çağırıyor.

Yazar, akademisyenlerden başlayıp militanlara uzanan muhalefet hattını, yeni seferberlik ve eylem biçimleri etrafında bir araya getirecek alternatif örgütlenmelerin neler olabileceğini derinlemesine bir bakışla irdeliyor.

İlk yayımlanışının üzerinden uzun yıllar geçmesine rağmen ‘Karşı Ateşler’, neoliberal hegemonyanın dayatmalarına karşı neler yapılabileceği üzerine düşünmek konusunda çok iyi bir rehber olmaya devam ediyor.

  • Künye: Pierre Bourdieu – Karşı Ateşler 2: Avrupa Sosyal Hareketi İçin, çeviren: Işık Ergüden, Sel Yayıncılık, siyaset, 100 sayfa, 2018

Hannah Arendt – Sorumluluk ve Yargı (2018)

Hannah Arendt’in ahlak, sorumluluk, hakikat, ırkçılık, politik kriz, kötülük ve kolektif suç gibi pek çok güncel sorun üzerine derinlemesine düşündüğü makale, konuşma ve dersleri, bu kitapta.

“Hem ahlaki hem de politik olarak, kayıtsızlık en büyük tehlikedir.” diyen Arendt kitabında,

  • Yahudi soykırımının bugüne yansımalarını,
  • Vietnam savaşının dünyadaki politik krize etkilerini,
  • Politik krizle ahlaki çöküş arasındaki ilişkiyi,
  • Irkçılığın üstesinden nasıl gelebileceğimizi,
  • Diktatörlük koşullarında kişisel sorumluluğun önemini,
  • Ahlak felsefesinin tarihsel ve güncel sorunlarını,
  • Politik eylemin ve söylemin tezahür edeceği uygun bir uzam olarak kamusal alanı,
  • Ve bunun gibi birçok ilgi çekici konuyu tartışıyor.

Künye: Hannah Arendt – Sorumluluk ve Yargı, çeviren: Müge Serin, Sel Yayıncılık, siyaset, 264 sayfa, 2018

Ian Parker – Yeni Bir Sol için Devrimci Anahtar Kelimeler (2018)

Sol söylem, dünyayı siyasal pratiklerle dönüştürürken kendine özgü kavramlar kullanır.

Bugün solun karşısına çıkan yeni sorunların yeni kavramlar gerektirdiğini düşünen Ian Parker’ın bu kitabı ise, sol siyasetin ufkunu geliştirecek yeni anahtar kelimeler sunmayı amaçlıyor.

Parker’ın çalışması, dünyanın dört bir yanından güncel örneklerden yola çıkarak solun güncel teorik ve pratik meselelerini somut bir bağlama yerleştirmesiyle alan açısından önemli bir eser.

Kitabı, iyi bir siyaset felsefesi örneği olarak öneriyoruz.

  • Künye: Ian Parker – Yeni Bir Sol için Devrimci Anahtar Kelimeler, çeviren: Göksu Göçhan, İthaki Yayınları, siyaset, 400 sayfa, 2018

Güven Gürkan Öztan – Türkiye’de Militarizm (2018)

Militarizmin kavramsal boyutundan başlayarak militarizmin Türkiye’deki serüvenini çok yönlü bir bakışla inceleyen iyi bir analiz.

Güven Gürkan Öztan, güncellenmiş baskısıyla yeniden yayınlanan kitabına, Türkiye’de militarizm konusundaki tartışmaların seyrini irdeleyerek başlıyor.

Yazar devamında da,

  • Türkiye’de milli kimliğin inşası sürecindeki militarist eğilimleri ve bunların etkilerini,
  • Türkiye’de militarizmi besleyen iki ana damar olan ordu ve erkekliği,
  • Uluslaşma sürecinde “ideal” kadının inşasındaki militarist öğeleri,
  • Soğuk Savaşın başlangıcında militarist örüntünün oluşma serüvenini,
  • Kore Savaşı sürecindeki militarist propagandayı,
  • “Milli Dava” olarak Kıbrıs meselesiyle militarizm arasındaki ilişkiyi,
  • Türkiye’deki askeri müdahalelerin militarizmin oluşumundaki etkileri,
  • Siyasal İslam’dan Kürt sorununa, 1990’lar Türkiye’sinde militarizmin etkilerini,
  • 12 Eylül’den AKP Türkiye’sine, Türk milliyetçilikleri arasındaki hegemonya mücadelesini,
  • “Yeni Osmanlıcılık” ve İslam-Türk sentezci milliyetçiliği,
  • Ve bunun gibi pek çok ilgi çekici konuyu irdeliyor.

Öztan’ın eserini, Türkiye gibi, militarist zihniyet ve pratiklerin toplumun her alanına sindiği bir ülkede, okunması elzem çalışmalardan biri olarak tavsiye ediyoruz.

Kitabın, Suavi Aydın imzalı, militarizmin Türkiye’deki macerasını dünyadaki örnekleriyle karşılaştırmalı ve tarihsel bir perspektifle ele aldığı aydınlatıcı bir sunuş yazısıyla açıldığını da belirtelim.

  • Künye: Güven Gürkan Öztan – Türkiye’de Militarizm: Zihniyet, Pratik, Propaganda, Ayrıntı Yayınları, siyaset, 304 sayfa, 2018

Pierre Bourdieu – Devlet Üzerine (2015)

Ünlü düşünür Pierre Bourdieu’nün Collège de France’da verdiği derslerin derlenmesinden oluşan değerli bir kitap.

Devlet edimleri, kamusal meselelerin toplumsal inşası, devletin oluşumu, kamusal söylemin oluşumu, kamuoyu, iktisadi modernleşme, kültür ve ulusal birlik, Bourdieu’nun burada tartıştığı bazı kavramlar.

  • Künye: Pierre Bourdieu – Devlet Üzerine, çeviren: Aslı Sümer, İletişim Yayınları

Murray Bookchin – Geleceğin Devrimi (2015)

Şiddete başvurmayan devrim konusunda bir uzman olan Murray Bookchin’den, halk meclisleri ve doğrudan demokrasinin özgür bir toplumu inşa yolunda ne gibi imkânlar sunacağını tartışan denemeler.

Bu projeyi “Komünalizm” olarak adlandıran düşünür, bizi gezegenimize sahip çıkmaya çağırıyor.

Ursula K. Le Guin’in önsözüyle.

  • Künye: Murray Bookchin – Geleceğin Devrimi, çeviren: İbrahim Yıldız ve Soner Torlak, Dipnot Yayınları

Kolektif – Doğumunun 100. Yılında Hannah Arendt (2009)

‘Doğumunun 100. Yılında Hannah Arendt’, düşünürün yüzüncü doğum yılı olan 2006 yılında İstanbul’da gerçekleşen ‘Yeni Bir Yüzyılın Başlangıcında Hannah Arendt’i Düşünmek: Şiddet Sorunu’ başlıklı uluslararası katılımlı konferansa sunulan tebliğlerden oluşuyor.

Jeffrey Andrew Barash, Jacques Taminiaux, Hans-Helmut Gander, Thomas Dürr, Sanem Yazıcıoğlu ve Seçkin Sertdemir’in kitapta yer alan tebliğleri, Hannah Arendt’in düşüncesinin çeşitli veçhelerini ele alırken, düşünürün akademik çevrelerde alımlanışına da tanıklık ediyor.

Kitap, düşünce tarzıyla konuları yeniden konumlandırarak, felsefede yenilik yapmış Arendt’i çok boyutlu tanımak için iyi bir fırsat.

  • Künye: Kolektif – Doğumunun 100. Yılında Hannah Arendt, hazırlayan: Sanem Yazıcıoğlu, Yapı Kredi Yayınları, felsefe, 228 sayfa