Kategori: Tarih

Aydın Osman Erkan – Başımı Kafkasya’ya Çevir (2009)

Aydın Osman Erkan ‘Başımı Kafkasya’ya Çevir’de, Osman Ferit Paşa’nın hayatını anlatıyor.

Bir Kafkas savaşçısı olan Osman Ferit Paşa, 1864’te Kafkasya’yı bırakarak kardeşleriyle birlikte İstanbul’a yerleşmek zorunda kalmış ve çalışkanlığıyla kısa süre içinde Osmanlı ordusunda yükselmiş.

Erkan, önemli değişimlere tanıklık etmiş Osman Ferit Paşa’nın hayatını okurlarıyla paylaşırken, aynı zamanda Kafkasya’da yaşanan savaşın iç yüzünü ve Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemini de kapsamlı bir bakışla anlatıyor.

Erkan, Osman Ferit Paşa’nın Kafkasya’da başlayıp İstanbul’da sonlanan yaşamını, çocuklarının, torunlarının ve torunlarının çocuklarının hikâyeleri eşliğinde anlatıyor.

  • Künye: Aydın Osman Erkan – Başımı Kafkasya’ya Çevir, Çitlembik Yayınları, biyografi, 287 sayfa

Preston Hughes – Türkiye’nin Demokratikleşme Sürecinde Atatürkçülük (2009)

Preston Hughes, ilk baskısı 1992’de yapılan ‘Türkiye’nin Demokratikleşme Sürecinde Atatürkçülük’te, Atatürkçülüğün açık bir siyasi ideolojiye dönüşümünü ve bunun yanı sıra Türkiye’de laik demokrasinin kurumsallaşmasını inceliyor.

“Atatürkçülüğün Türkiye’deki demokratikleşme sürecinde pozitif ve negatif etkisi ne olmuştur?” sorusunun yanıtını arayan yazar, Türkiye’nin demokratikleşme çabasını ve bu süreçte karşılaştığı sorunları, Atatürkçülük kavramının bu süreçte üstlendiği rolü değerlendiriyor.

Son olarak belirtelim: Askeri görevli olarak Türkiye’de on üç yıl görev yapan Hughes, Türkiye’yi yakından tanıyan isimlerden.

  • Künye: Preston Hughes – Türkiye’nin Demokratikleşme Sürecinde Atatürkçülük, çeviren: Narin Özlem, Arkadaş Yayınevi, siyaset, 228 sayfa

Ernoul Kroniği – Haçlı Seferleri Tarihi (2019)

Ernoul Kroniği, Haçlı Seferleri ve Kudüs tarihi literatürü düşünüldüğünde ilk akla gelebilecek kaynaklardandır.

Haçlı Seferlerinin zeminini oluşturan Kutsal Savaş olgusuna eleştirel yaklaşmasıyla özellikle dikkat çeken kronik, o dönemin arka planını daha iyi kavramak açısından çok önemli veriler barındırıyor.

Burada,

  • Haçlı Seferlerinin belkemiğini oluşturan Tapınakçıların nasıl ortaya çıktığı,
  • Selahaddin Eyyubi’nin seferler sürecindeki yükselişinin altındaki dinamikleri,
  • Eyyubi’nin Kudüs’ü kuşatması,
  • Hıristiyanların Akka’yı Müslümanlardan alma süreci,
  • Kral Jean de Brienne ve Hıristiyanların, Müslümanlara mağlup olma nedenleri,
  • Ve Kral Jean’ın Konstantinopolis’i nasıl ele geçirdiği gibi konular aydınlatılıyor.

Bir yönüyle de Selahaddin Eyyubi’nin biyografisi olarak okunabilecek kronik, Eyyubi’nin 1187 yılında Kudüs’ü fethini ve bunun ardından gerçekleştirilen üçüncü Haçlı Seferi konusunda tanıklıklar barındırmasıyla ayrı bir değere sahip.

Kronik aynı zamanda, Eyyubi’nin hayattayken kutsal topraklarda yaptıklarını ve getirmiş olduğu yönetim biçiminin sonraki yıllardaki etkilerini de detaylı şekilde irdeliyor.

  • Künye: Ernoul Kroniği – Haçlı Seferleri Tarihi: Selahaddin Eyyubi ve Kudüs’ün Fethi, çeviren: Ahmet Deniz Altunbaş, Kronik Kitap, 368 sayfa, 2019

Fabio L. Grassi – Atatürk (2018)

Yıldız Teknik Üniversitesi Batı Dilleri ve Edebiyatları Bölümü’nde öğretim görevlisi olarak çalışmış olan Fabio L. Grassi, aynı üniversitede Atatürk İlkeleri ve İnkılapları Uygulama ve Araştırma Merkezi’nin yönetim kurulu üyeliğini de yapmıştı.

Uzun yıllar Türkiye üzerine kafa yormuş bilim insanlarından biri olan Grassi, Mustafa Kemal Atatürk’ün yetkin bir biyografisiyle okurun karşısına çıkıyor.

Biyografinin özgünlüğü, yazarının, Milli Mücadele ve ertesi Türkiye’yi yakından takip eden İtalyan kaynaklarına hâkim olmasıdır diyebiliriz.

Grassi’nin Atatürk biyografisi, Cumhuriyet Türkiyesi’ne getirdiği yorumlarıyla da özellikle dikkat çekiyor.

  • Künye: Fabio L. Grassi – Atatürk, çeviren: Eren Yücesan Cendey, Doğan Kitap, biyografi, 408 sayfa

Wanda Zembrzuska – Muhabirimiz Çanakkale Cephesinden Bildiriyor! (2019)

Bulgar gazeteci Wanda Zembrzuska, Birinci ve İkinci Dünya Savaşları’nı izleyen tek kadın savaş muhabiri olarak haklı bir üne sahip.

1915 yazında İstanbul’a gelen Zembrzuska’nın en çok istediği şey ise, buradan hararetli çatışmaların yaşandığı Çanakkale Cephesi’ne gitmekti.

Zembrzuska kısa bir süre sonra bu fırsatı nihayet bulabildi ve yabancı üç gazeteci arkadaşıyla birlikte torpidoyla Tekirdağ üzerinden Gelibolu Yarımadası’na vardı.

Bu kitap, o süreci hem bir gazetecinin hem de bir kadının gözünden izlemesiyle, Çanakkale Savaşları ve o savaşın usta kumandanı Mustafa Kemal Atatürk hakkında yeri doldurulamaz bir kaynak.

Zembrzuska, Çanakkale’de kaldığı on gün boyunca, bomba ve havan mermileri yağmuru altında Çanakkale Cephesi’ni bütün yönleriyle anlatıyor.

Zembrzuska bu esnada, daha Sofya’dan bildiği Anafartalar Grubu Komutanı Miralay Mustafa Kemal Bey’i de karargâhında ziyaret ediyor.

Bulgar kadın gazetecinin İstanbul ve Çanakkale Cephesi’nden gazetesine gönderdiği ve eşsiz bir kaynak niteliği taşıyan röportajları yüz yıl sonra, Hüseyin Mevsim’in çeviri, sunuş ve notları eşliğinde Türkçede.

  • Künye: Wanda Zembrzuska – Muhabirimiz Çanakkale Cephesinden Bildiriyor!: Miralay Mustafa Kemal Bey’le Buluşma, Ağustos 1915, çeviren: Hüseyin Mevsim, Kitap Yayınevi, tarih, 80 sayfa, 2019

Yılmaz Dalkanat – Osmanlı İmparatorluğu Garp Ocakları ile ABD Arasındaki Deniz Antlaşmaları (2019)

Bir zamanlar Türk Gölü olan Akdeniz’deki Osmanlı egemenliği, 1795-1824 yılları arasında ABD ile imzalanan antlaşmalarla nasıl etkilendi?

Yılmaz Dalkanat’ın eldeki kapsamlı çalışması, bu konuyu aydınlatmasıyla büyük öneme haiz.

Osmanlı’nın Tunus, Cezayir ve Trablusgarp eyaletlerinin oluşturduğu Garp Ocakları, imparatorluğun Akdeniz’deki egemenliğinde önemli rol oynadı.

Özellikle Osmanlı’nın 17. yüzyılda Akdeniz’e egemen oluşuyla birlikte, Garp Ocakları’nın buradaki etkisi de arttı.

Süreç bu yönde gelişirken Avrupa ülkeleri de, Akdeniz’de gemilerinin güvenliğini sağlamak için çareyi Osmanlı’yla barış yapmakta buldu.

Amerika Birleşik Devletleri’nin de Osmanlı ile böylesi ilişkiler geliştirmesi, tam da bu döneme denk gelir.

Nihayetinde ABD ile Garp Ocakları arasında, bu süreçte yedi tane Barış ve Dostluk antlaşması imzalandı.

İşte, söz konusu antlaşmaların özgün metinlerinin ve tercümelerinin yer aldığı bu çalışma da, o sürecin ve devamında yaşananların dört dörtlük bir fotoğrafını çekmesiyle önemli.

  • Künye: Yılmaz Dalkanat – Osmanlı İmparatorluğu Garp Ocakları ile ABD Arasındaki Deniz Antlaşmaları, İş Kültür Yayınları, tarih, 376 sayfa, 2019

Yavuz Selim Karakışla – Kadınları Çalıştırma Cemiyeti (2015)

Osmanlı İmparatorluğu’nda Birinci Dünya Savaşı yıllarında yaşanan dönüşümü ve seferberlik halinin sürdüğü bu dönemde kadınların iş gücüne katılışını irdeleyen, hem toplumsal cinsiyet hem de emek tarihi alanında önemli bir çalışma.

Kadın işçi taburlarından kadın işçileri evlendirme kampanyalarına ve savaş yetimleri ve kimsesiz çocuklara, dönemin dört dörtlük bir analizi.

Birinci Dünya Savaşı’nın cephe gerisinde yarattığı işgücü kıtlığında, istihdama katılmaya yönlendirilen kadınların hikâyesine daha yakından bakmak isteyenlerin muhakkak edinmesi gereken bir kitap.

  • Künye: Yavuz Selim Karakışla – Osmanlı İmparatorluğu’nda Savaş Yılları ve Çalışan Kadınlar: Kadınları Çalıştırma Cemiyeti (1916-1923), İletişim Yayınları, tarih, 408 sayfa, 2015

Kolektif – Osmanlı’dan Günümüze Türkiye’de Siyasal Hayat (2015)

Sınıflar arasındaki çelişki ve mücadeleler ekseninde siyasal hayatın dinamiklerini tartışmaya açan, görsel açıdan da oldukça zengin bir kaynak.

Osmanlı’da üretim ilişkilerinden 1908 Meclis-i Mebusan seçimlerine, Cumhuriyet’in korumacı-devletçi sanayisinden 12 Eylül darbesine ve Özallı yıllara, siyasal tarihimiz hakkında bir başucu kitabı.

  • Künye: Kolektif – Osmanlı’dan Günümüze Türkiye’de Siyasal Hayat, hazırlayan: Gökhan Atılgan, Mustafa Şener, Ateş Uslu, Ebru Deniz Ozan, E. Attila Aytekin ve Cenk Saraçoğlu, Yordam Kitap, siyaset, 960 sayfa, 2015

Aytekin Ersal – Şeyh Sait’ten Dersim’e (2015)

Kuruluş yıllarında Cumhuriyet’in Kürt politikası neydi?

Kitap, o dönemdeki egemenlerin Şeyh Sait İsyanı ve Dersim katliamına yaklaşımlarını inceleyerek bu soruyu yanıtlıyor.

Şeyh Sait isyanının tarihi temelleri ve siyasi sonuçları, Dersim katliamına giden süreç ve bu iki gelişmenin günümüze yansımaları konularında aydınlanmak isteyenlere.

  • Künye: Aytekin Ersal – Şeyh Sait’ten Dersim’e, Tarihçi Kitabevi

Julius Fučik – Darağacından Notlar (2015)

Çekoslovakya Komünist Partisi’nin önderlerinden Julius Fučik’in, işkencelerle dolu hapishane günlerinde gizlice tuttuğu, cezaevindeki tutuklulara, gardiyanlara ve SS subaylarına ilişkin notlar.

Nazilerin daha sonra, 1943’te idam edeceği Fučik’in aynı zamanda edebiyat eleştirmeniydi ve kendisinin bu yönü de anlatıyı güçlü kılan hususlardan.

‘Darağacından Notlar’,  bir döneme, o dönemde yaşanan korkunç olaylara daha yakından bakmamız için iyi bir vesile.

  • Künye: Julius Fučik – Darağacından Notlar, çeviren: Celal Üster, Yordam Kitap