Kategori: Tarih

David Squires – Çizgilerle Dünya Futbol Tarihi (2018)

Güzel bir futbol çizgi romanı arayanlar bu kitabı kaçırmasın deriz.

İngiliz çizer David Squires burada, dünya futbol tarihinde iz bırakmış oyuncuları ve görkemli anları resmetmiş ve böylece dört dörtlük bir futbol tarihi albümü ortaya çıkarmış.

Mizahi olduğu kadar eleştirel üslubundan da taviz vermeyen Squires, yalnızca futbol tarihinin heyecan uyandıran anlarını değil, aynı zamanda futbolun kirli yüzünü de kayda geçiyor.

Futbolseverlerin olduğu kadar, çizgi roman tutkunlarının da severek okuyacağı bir kitap.

  • Künye: David Squires – Çizgilerle Dünya Futbol Tarihi, çeviren: Barış Karacasu, İthaki Yayınları, futbol, 216 sayfa, 2018

John Henry – Bilim Devrimi ve Modern Bilimin Kökenleri (2009)

Edinburgh Üniversitesi Bilim Çalışmaları Bölümü’nün idareciliğini yürüten John Henry ‘Bilim Devrimi ve Modern Bilimin Kökenleri’nde, 16. yüzyılda başlamış bilim devrimini ve bu dönemde inşa olmaya başlayan modern bilimi anlatıyor.

Henry, on sekizinci yüzyılda Isaac Newton ve çağdaşlarının çalışmalarıyla zirveye ulaşan bilim devriminin neden o dönemlerde ve o coğrafyada meydana geldiğine detaylı bir biçimde odaklanırken, zamanın hayret veren bilimsel yeniliklerini de okurlara sunuyor.

Yazar, teknik ayrıntılar üzerinde fazla durmayarak, bilimin şekillenmesinde etkili olan sosyal, kültürel ve entelektüel etkenleri irdeliyor.

  • Künye: John Henry – Bilim Devrimi ve Modern Bilimin Kökenleri, çeviren: Selim Değirmenci, Küre Yayınları, tarih, 145 sayfa

Giles Milton – Kayıp Cennet (2009)

Gazeteci Giles Milton’ın ‘Kayıp Cennet’i, İzmir’in kurtuluşu öncesi ve sonrasında gelişen olayları, bunları yaşayanların ağzından, belgelerden, anı ve günlüklerden yola çıkarak anlatıyor.

Bilindiği gibi, İzmir’de 1922’deki yangını kimlerin çıkardığı, yakın tarihin en tartışmalı konularından biri.

Yüzlerce yıl Levanten kültürüyle beslenen kentin, yangının ardından asla eskisi gibi olmadığını belirten Milton, olaya dair önemli iddiaları okura sunuyor.

Yazar, yangın öncesinde çeşitli din, dil, ırk ve etnik kimliklerden binlerce insanı barındıran İzmir’in, yangından sonra tümüyle değiştiğini, o “hoşgörü kenti”nin bir daha gelmemek üzere yok olduğunu söylüyor.

  • Künye: Giles Milton – Kayıp Cennet: Smyrna 1922, çeviren: Esra Aktuğlu, Şenocak Yayınları, tarih, 288 sayfa

Dionysios Stathakopoulos – Bizans İmparatorluğu’nun Kısa Tarihi (2018)

Bizans üzerine yaptığı çalışmalarla bilinen Dionysios Stathakopoulos’tan, fiziksel dünyasının oluşumundan çöküşüne, Bizans’ı kronolojik ve coğrafi bağlamına yerleştiren özenli bir inceleme.

Kitabın en iyi yanı, Bizans hakkındaki temel bilgileri bir araya getirmesi, dürüst ve ciddi bir anlatımla stereotiplere meydan okuması ve Bizans’ı sağlam bir şekilde hem Avrupa, hem de Ortadoğu Ortaçağ’ı bağlamına yerleştirmesidir diyebiliriz.

Bizans hakkında hem güvenilir hem de derli toplu bir kaynak arayanların kaçırmaması gereken bir çalışma.

  • Künye: Dionysios Stathakopoulos – Bizans İmparatorluğu’nun Kısa Tarihi, çeviren: Cumhur Atay, İletişim Yayınları, tarih, 260 sayfa, 2018

Rıza Zelyut – Türk Aleviliği (2009)

Araştırmacı Rıza Zelyut ‘Türk Aleviliği’ isimli bu kitabında, Anadolu Aleviliğinin kültürel kökenlerine inmeye çalışıyor.

Klasik Aleviliğin ne olduğu, Alevi sözcüğünün etimolojisi, Alevi ve Sünnilerin ortak kavramları, Kuran ve Alevilik, Alevilik felsefesi, Alevilik ve kadın, 12 İmamlar, Ehlibeyt ve mezhepler, Nusayri Aleviliği, Cem töreni, Alevilerin etnik kimliği ve Kürtler, Osmanlı döneminde Alevi başkaldırıları ve Alevilerin Kutsal yerleri, Zelyut’un ele aldığı konulardan birkaçı.

Çalışmanın, “Anadolu Aleviliğinin Türk kültürünün en eski temelleriyle şekillendiği” iddiası başta olmak üzere, birçok tartışmalı konuya uzandığını da ayrıca belirtmekte fayda var.

  • Künye: Rıza Zelyut – Türk Aleviliği, Kripto Kitaplar, tarih, 493 sayfa

Jürgen Kocka – Kapitalizmin Tarihi (2018)

Kimi sağcı düşünürler, 90’lı yıllardan başlayarak tarihin sonunun geldiğini şevkle dillendirmeye başlamıştı.

Onlara göre, sosyalizm tarihsel yenilgisini yaşamış, kapitalizm alternatifsiz ve yenilmez bir sistem olduğunu dosta düşmana kabul ettirmiş ve gelecekte de tek sistem kapitalizm olacaktı.

Tabii, işler hiç böyle gitmedi.

Kapitalizm, yeni krizlerle boğuşmaya başlayınca bu tezin doğruluğu tartışılmaya başlandı ve 2008 finans krizinin patlak vermesinden sonra da, artık hiçbir geçerliliği kalmamış bu söylem hepten rafa kaldırıldı.

Kapitalizmin tarihi konusunda dünya çapında tanınan bir isim olan Jürgen Kocka ise bu kitabında, kapitalizmin gelişiminin dönüm noktalarını eleştirel bir bakışla saptıyor ve ardından, bu sistemin insanlığın geleceğinde ne gibi roller üstleneceğini tartışıyor.

Kitap ilk olarak, kapitalizmi, onun ilk hali olan merkantilizmi ve ticari kapitalizmi işleyerek başlıyor.

Sanayi kapitalizmi ve finans kapitalizm ile devam eden kitap, nihayet, kapitalizmin aldığı nihai biçim olan neoliberalizmi inceliyor.

Her seviyeden okurun sıkılmadan okuyacağı kitabı, kapitalizmin tarihi hakkında dört dörtlük bir rehber olarak öneririz.

  • Künye: Jürgen Kocka – Kapitalizmin Tarihi, çeviren: Evrim Tevfik Güney, Say Yayınları, tarih, 230 sayfa, 2018

Pierre Bordreuil, Françoise Briquel-Chatonnet ve Cecile Michel – Tarihin Başlangıçları (2015)

Neolitik devrimin gerçekleştiği, tarımın ortaya çıktığı ve yazının icat edildiği ilkçağ Yakındoğu uygarlıklarına toplu bir bakış.

Adları ve eserleri zamanımıza ulaşmış en eski insanların yaşadığı Mezopotamya’nın üç bin yıllık görkemli tarihi bu kapsamlı çalışmanın merkezini oluşturuyor.

Kitabın yazarları Pierre Bordreuil, Françoise Briquel-Chatonnet ve Cecile Michel, konuyu zengin bir bakışla ele alıyor.

  • Künye: Pierre Bordreuil, Françoise Briquel-Chatonnet ve Cecile Michel – Tarihin Başlangıçları, çeviren: Levent Başaran, Alfa Yayınları

Terry Cannon – Vietnam: Bin Yıllık Mücadele (2018)

Amerikan uçaklarının Vietnam’ı bir baştan diğer başa bombaladığı bir dönemde yazılmış bu kitap, Vietnam direnişini selamlıyor.

Vietnam halkının tarihsel direnişiyle metnini ören Cannon, Amerika’nın temsil ettiği emperyalist dünyanın kirli çamaşırlarını da bir bir ortaya döküyor.

Kendi ülkesindeki gençleri, emekçileri, kadınları, savaş karşıtı askerleri ve demokratları, savaş isteyen patronlara, savaş sanayiine, generallere ve siyasetçilere karşı durmaya çağıran Cannon, her zaman ezilenlerin yanında saf tutmanın herkes için vazgeçilemez bir sorumluluk olduğunu söylüyor.

Terry Cannon, 68 kuşağının önde gelen aktivistlerindendi.

Burada yakın zamanda, ‘Kara Panter Partisi’nin Hikâyesi’ adlı önemli kitabına yer verdiğimiz Cannon’un ‘Vietnam’ kitabı da, yine ülkesi Amerika’ya sert ve cesur eleştiriler yöneltmesiyle dikkat çekiyor.

  • Künye: Terry Cannon – Vietnam: Bin Yıllık Mücadele, çeviren: Esra Karaoğullarından, Edebi Şeyler Yayınları, siyaset, 104 sayfa, 2018

Stephen Frederic Dale – İbn Haldun ve İnsan Bilimi (2015)

İbn Haldun’un sosyal bilimlere ve tarihyazımına en önemli katkısı, ünlü eseri ‘Mukaddime’de tarihsel kanıtları değerlendirmedeki yaklaşımı ve Aristotelesçi kavramlardan yola çıkan bir yöntem geliştirmiş olmasıydı.

Yapısal tarih ve tarihsel sosyolojinin dünyadaki ilk örneğini temsil eden ‘Mukaddime’, Aydınlanma’dan tam dört yüz yıl önce çağdaş tarihyazımı ve sosyal bilimleri öngörmüştü.

İşte bu önemli kitap, döneminin önde gelen entelektüel ve dini otoritelerinden olan İbn Haldun, yaşadığı dönem ve O’nun başyapıtı ‘Mukaddime’ üzerine nitelikli bir inceleme.

Hem iyi bir tarih hem iyi bir biyografi hem de iyi bir felsefe kitabı olarak önerebileceğimiz çalışma, İbn Haldun’un sistemini ve bu sistemin öncü rolünü dönemin düşünsel ortamının iyi bir fotoğrafı eşliğinde ortaya koyarken, ‘Mukkadime’yi daha iyi kavramamız konusunda anahtar işlevi görecek değerlendirmeler sunuyor.

  • Künye: Stephen Frederic Dale – İbn Haldun ve İnsan Bilimi, çeviri: Canan Coşkan ve Ayşecan Ay, Say Yayınları, felsefe, 392 sayfa, 2018

Emre Gör – II. Abdülhamid’in Hafiye Teşkilatı (2015)

İkinci Abdülhamid, Osmanlı’nın en çok sözü edilen padişahlarından biriyse, kendisinin kurduğu Hafiye Teşkilatı da, onun döneminin en tartışılan kurumudur.

Emre Gör’ün bu ilgi çekici çalışması da, teşkilatın kuruluş amacı ve faaliyetlerini inceliyor ve Osmanlı istihbarat teşkilatının tarihsel gelişimini izliyor.

Hem de söz konusu teşkilat bünyesinde yer almış hafiyelerin listesi eşliğinde.

  • Künye: Emre Gör – II. Abdülhamid’in Hafiye Teşkilatı, Ötüken Yayınları