Kategori: Tarih

Peter Williams – Çanakkale Savaşı, Kanlısırt Muharebesi (2009)

Charles Darwin Üniversitesi’nde öğretim üyesi olan Peter Williams bu çalışmasında, 25 Nisan 1915 tarihinde başlamış, Avusturalya ve Yeni Zelanda Kolordusu ile Üçüncü Osmanlı Kolordusu arasında yapılmış ve sonuçları itibariyle çok önemli olan Kanlısırt muharebesini kapsamlı bir şekilde anlatıyor.

Gelibolu ile ilgili diğer çalışmalar düşünüldüğünde, Williams’ın eseri, Çanakkale Savaşlarının dar bir alanına odaklanmasıyla farklı bir nitelik kazanıyor.

Ayrıca Williams’ın, olayları art arda sıralamaktan çok, onları analiz etmesi ve zamanla kalıplaşmış bazı mitlerle hesaplaşmasıyla, ilgi çekici bir çalışmaya imza attığını söyleyebiliriz.

  • Künye: Peter Williams – Çanakkale Savaşı, Kanlısırt Muharebesi, çeviren: Zuhal Bilgin, Kitap Yayınevi, tarih, 279 sayfa

Stefo Benlisoy – İstanbul’un Irgatları (2018)

“Türkiye işçileri, Ermeniler, Yahudiler, Rumlar ve Türkler, elinizi verin, iş kollarınızdaki sendikalarda sosyalistçe birleşin; çünkü o görkemli çıkarlarınızı ancak böyle müdafaa edebileceksiniz.” – O Ergatis Gazetesi, 1910

İkinci Meşrutiyet döneminde örgütlenmiş, ağırlığını Rumların oluşturduğu Türkiye Sosyalist Merkezi, İstanbul’un ilk sosyalist kurumu sayılır.

Stefo Benlisoy’un elimizdeki nitelikli incelemesi, söz konusu örgütün kuruluşu ve çalışmalarını kapsamlı bir bakışla irdeliyor, ayrıca dönemin siyasi ve toplumsal bir fotoğrafını da çekerek önemli bir boşluğu dolduruyor.

Çalışmanın odağında ise, Türkiye Sosyalist Merkezi’nin Haziran 1910’da yayımlamaya başladığı on beş günlük O Ergatis (Irgat) adlı gazete yer alıyor.

Türkiye Sosyalist Merkezi’nin önemi, İstanbul’da dikkat çekici bir işçi mücadelesi yaratmasının yanı sıra, Osmanlı’nın başkentinde güçlü bir grev dalgasının ortaya çıkışında önemli rol üstlenmesi, ayrıca daha sonra Türkiye ve Yunanistan’da güç kazanacak bir işçi kuşağını yaratmayı başarmasıdır.

Benlisoy, bu özgün hareketi merkeze alarak İstanbul’daki ilk 1 Mayıs kutlamasını, Osmanlı meclisindeki sosyalizm tartışmalarını, Bomonti çocuk işçilerini, ilk sosyalist kadın örgütlenmesini ve bunun gibi pek çok ilgi çekici konuyu irdeliyor.

Ezilenlerin geleneğinde önemli yer tutan bu hareketi ve ülkenin işçi mücadele tarihinin önemli bir aşamasını merak edenler bu çalışmayı sevecektir.

  • Künye: Stefo Benlisoy – İstanbul’un Irgatları: II. Meşrutiyet’te Sosyalist Bir İşçi Örgütü, İstos Yayın, tarih, 200 sayfa, 2018

Ilan Pappé – İsrail Hakkında On Mit (2018)

Bu kitap hakkında yazmaya başlamadan önce, şunu vurgulayalım:

Ilan Pappé , sürgünde yaşayan ve İsrail’in Filistin’de yürüttüğü politikalara karşı çıkan önemli bir tarihçi.

Aynı zamanda empati sahibi bir İsrailli aydın olarak Pappé, çalışmalarında hep Filistin’den yana tavır koydu.

Pappé’nin elimizdeki kitabı ise, İsrail-Filistin sorunuyla yeni yeni ilgilenmeye başlayanlar için aydınlatıcı bir rehber.

Kitap her şeyden önce, İsrail tarafından dillendirilen mitlerin, Filistin halkı üzerinde kurduğu baskıyı sürdürmek için nasıl muazzam bir propaganda yürüttüğünü ve İsrail tarafından yapılan bu dayatmaların Batılı ülkelerce nasıl da sorgusuz sualsiz kabul edildiğini gözler önüne seriyor.

  • Balfour Deklarasyonu döneminde Filistin boş bir ülke miydi?
  • Siyonizm nasıl oluştu ve ulus inşasının erken dönemlerinde nasıl roller üstlendi?
  • Filistinliler, 1948’de anavatanlarını gönüllü bir şekilde mi terk etti?
  • Haziran 1967’deki büyük savaş, hep söylenegeldiği gibi “seçeneksiz bir savaş” mıydı?
  • İsrail Ortadoğu’daki tek demokrasi midir?
  • Siyonizm, Musevilik ve sömürgecilik arasında nasıl bir ilişki bulunmaktadır?

Pappé, bu sorulara tatmin edici yanıtlar verirken, aynı zamanda İsrail’in nasıl kötücül bir propaganda mekanizmaları oluşturarak Filistin’deki varlığını meşruymuş gibi gösterdiğini de ortaya koyuyor.

Bölgeyi daha iyi kavramak ve İsrail-Filistin sorunu hakkında aydınlanmak için muhakkak okunması gereken bir çalışma.

  • Künye: Ilan Pappé – İsrail Hakkında On Mit, çeviren: S. Erdem Türközü, Nika Yayınevi, siyaset, 224 sayfa, 2018

Raif Kaplanoğlu ve Ozan Kaplanoğlu – Bursa’nın Göç Tarihi (2015)

Bursa için göçlerin renk verdiği şehirdir desek abartmış olmayız.

Bu nitelikli araştırmada da görüldüğü gibi Bursa tarihte de, 93 Harbi göçmenleri (1878-1910), Balkan göçmenleri (1912-1920), mübadele göçmenleri, Dersim göçmenleri (1938), Bulgaristan göçmenleri ve Yugoslavya-Makedonya göçmenleri için önemli bir merkez olmuş.

Raif Kaplanoğlu ve Ozan Kaplanoğlu çalışmaları için birçok kaynaktan yararlanmış ve Bursa’yla ilgili bu çok değerli çalışmaya imza atmış.

  • Künye: Raif Kaplanoğlu ve Ozan Kaplanoğlu – Bursa’nın Göç Tarihi, Nilüfer Belediyesi Yayınları

Justin Marozzi – Tarihi İcat Eden Adam (2015)

Tarihin babası Herodotos’un bundan 2 bin 500 yıl önce çizdiği rotayı bugün takip etmeye kalksak nelerle karşılaşırız?

Tam da bunu yapan Justin Marozzi, Herodotos’un gözlem ve yorumlarını da yedeğine alarak Türkiye, Irak, Mısır ve Yunanistan’ı kapsayan bir yolculuğa çıkıyor.

Keyifli bir tarihi seyahat metni arayanlara şiddetle önerilir.

  • Künye: Justin Marozzi – Tarihi İcat Eden Adam: Herodotos’la Seyahatler, çeviren: Nurettin Elhüseyni, Yapı Kredi Yayınları

Kolektif – 1917: Rusya’da Devrimde Devrim (2018)

Rusya’da 1917 yılında gerçekleşen ve yüzüncü yılını geride bıraktığımız Ekim Devrimi, tıpkı Fransız Devrimi gibi,  yalnızca yaşandığı çağı değil, geleceği de tümüyle etkilemiş büyük devrimlerden biridir.

Elimizdeki derleme de,  liderlerinden sınıflarına, sıradan insanından siyasetine, afişlerinden sporuna, tiyatrosundan kadınlarına, 1917’nin mirasını ve onun güncelliğini farklı yönleriyle ele alan makaleleri bir araya getirmekte.

Kitapta,

  • 1917 Devrimi’nin tarihyazımında önce çıkan vurgular ve farklılıklar,
  • Petersburg’da devimin gerçekleştiği mekânlar ve devrimin anısına dikilen anıtlar,
  • 1917’ye giden siyasal süreç ve o süreçte yaşanan önemli dönüm noktaları,
  • 1917’nin siyasi düşünce tarihindeki kökleri,
  • Devrim ikonografisinde önemli yer tutan afişler,
  • Devrim tiyatrosunun kitleleri harekete geçirme işlevi,
  • Devrim içinde işçi sınıfının konumu ve rolü,
  • Devrimde kadınların öncü rolü,
  • Devrimin Sovyetler Birliği’nde spora etkileri,
  • Ve Sovyetler Birliği’nin farklı halklarının devrimdeki rolleri gibi, ilgi çekici konular irdeleniyor.

Kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle: Onur İşçi, Ateş Uslu, Evrim Eker, Mehmet Ö. Alkan, Y. Doğan Çetinkaya, Bilge Seçkin Çetinkaya, Emek Yıldırım, Yiğit Akın, Masis Kürkçügil ve Gökhan Pahlı.

  • Künye: Kolektif – 1917: Rusya’da Devrimde Devrim, hazırlayan: Mehmet Ö. Alkan ve Y. Doğan Çetinkaya, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, tarih, 2018

Nida Nebahat Nalçacı – Sultanın Kulları (2015)

Savaş esirliği tarihi temelinde, erken modern dönem Osmanlı İstanbul’unun sosyal hayatında savaş esirlerinin varlığını irdeleyen orijinal bir çalışma.

Osmanlı’da zorunlu istihdam olarak mirî esirlik; savaş esirlerinin istihdam alanları, yaşam koşulları ve çokkültürlülüğe etkileri; esirlerin kölelikten çıkış yolları, kitapta ele alınan dikkat çekici konulardan birkaçı.

Kitabın, Suraiya Faroqhi’nin aydınlatıcı bir sunuşuyla açıldığını da belirtelim.

  • Künye: Nida Nebahat Nalçacı – Sultanın Kulları, Verita Kitap

Sermet Atacanlı – Atatürk ve Çanakkale’nin Komutanları (2015)

Çanakkale Savaşları’nda Mustafa Kemal’in arazideki Türk ve yabancı komutanlarla ilişkilerini ve bu ilişkilerin bir bölümünün Cumhuriyet döneminde nasıl ve hangi çerçevede sürdüğünü araştıran önemli bir çalışma.

Esat, Vehip ve Enver paşalar ile Liman Von Sanders, General Gouraud ve General Birdwood, kitabın konukları arasında.

  • Künye: Sermet Atacanlı – Atatürk ve Çanakkale’nin Komutanları, İş Kültür Yayınları

Susan Wise Bauer – Dünya Tarihi 3: Yeniçağ (2015)

Susan Wise Bauer’in kaleme aldığı dört ciltlik çalışmanın, Yeniçağ’a odaklanan üçüncü kitabı.

Protestan isyanlarından Japonya derebeylerine, köleliğin yayılmasından Hindistan’daki Mugal imparatorlarına, Rusya’nın zorlu Batılaşma çabalarından İngiliz sömürgeciliğine ve Napolyon’un yükselişinden Güney Amerika’nın özgürlük mücadelelerine pek çok konu, çalışmanın bu cildinde karşımıza çıkıyor.

  • Künye: Susan Wise Bauer – Dünya Tarihi 3: Yeniçağ, çeviren: Mihriban Doğan, Say Yayınları

Fevzi Çakmak – Bursa Yerelinde Cumhuriyet Halk Partisi (2015)

Fevzi Çakmak’tan, Bursa Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) il teşkilatının 1946-1960 yılları arasındaki çalışmalarını aydınlatan önemli bir araştırma.

CHP’nin Bursa’da kuruluşu, gelişimi ve ertesinde yaşanan gelişmeleri kapsamlı bir şekilde inceleyen ve çok sayıda belge ve fotoğrafla zenginleştirilen çalışma, Bursa’nın yakın dönem siyasi tarihi açısından büyük bir boşluğu doldurmakta.

  • Künye: Fevzi Çakmak – Bursa Yerelinde Cumhuriyet Halk Partisi, Nilüfer Belediyesi Yayınları