John Losee – Bilim Felsefesine Tarihsel Bir Giriş (2008)

John Losee’nin rahat okunan ‘Bilim Felsefesine Tarihsel Bir Giriş’ başlıklı bu kitabı, felsefe tarihinde yer etmiş başlıca filozofların kısa biyografilerini veriyor ve bilim felsefesine katkılarına odaklanıyor.

Bilim felsefesinin ne olduğuna dair tarihte dile getirilmiş birbirinden farklı görüşleri barındıran kitap, hem bilim felsefesi hem de bilim tarihi alanına hitap ediyor.

Kitap, Aristoteles’ten başlayarak, alana dair farklı görüşleri derli toplu bir şekilde vermesi ve disiplinde kaydedilmiş yeniliklerin bir dökümünü sunmasıyla önemli.

  • Künye: John Losee – Bilim Felsefesine Tarihsel Bir Giriş, çeviren: Elif Böke, Dost Kitabevi, bilim felsefesi, 344 sayfa

İbrahim Ö. Kaboğlu – 15 Temmuz Anayasası (2017)

Anayasa hukukçusu Profesör İbrahim Kaboğlu, son dönemdeki KHK’lardan biriyle üniversitedeki görevinden atıldı.

Türkiye’nin anayasa çalışmaları denince ilk akla gelen isimlerden olan Kaboğlu elimizdeki önemli çalışmasında da, OHAL altında, KHK’ların gölgesinde 16 Nisan’da, sonuçlarına dair önemli şüphelerin bulunduğu bir referanduma götürülen yeni anayasayı tartışıyor.

Yazar,

  • Yeni anayasanın neden kabul edilemez olduğunu,
  • Yeni anayasanın siyasi, ekonomik ve toplumsal açılardan neler getireceğini,
  • Türk tipi başkanlık sisteminin sakıncalarını,
  • Ve yurttaşların, bütün bunlara karşı, yılların mücadelesine dayanan demokratik kazanımlarına nasıl sahip çıkabileceklerini irdeliyor.

Çalışma, yeni anayasanın beraberinde neler getirdiğini tüm açıklığıyla görmek için iyi bir fırsat.

  • Künye: İbrahim Ö. Kaboğlu – 15 Temmuz Anayasası, Tekin Yayınevi, hukuk, 232 sayfa

Oleksandra Şutko – Hürrem Sultan (2017)

Kanuni Sultan Süleyman’ın eşi Hürrem Sultan, Osmanlı tarihinin en gizemli figürlerinden.

Hürrem Sultan o denli etkiliydi ki, sarayın en güçlülerinden biri olduğu gibi, aynı zamanda Kanuni ile felsefe ve şiir konularında sohbet edecek kadar bilgiliydi de.

Hürrem Sultan hakkında şu ana kadar yapılan çalışmalar azımsanmayacak sayıda, fakat bu kitabı diğerlerinden ayıracak en önemli yönü, bizzat Hürrem Sultan’ın hemşerisi olan Ukraynalı tarihçi Oleksandra Şutko tarafından kaleme alınması.

Şutko, Osmanlı ve Batı kaynaklarının yanı sıra, Ukrayna ve Rus kaynaklarına da dayanarak Hürrem Sultan hakkında nitelikli bir çalışmaya imza atmış.

Kitapta,

  • Hürrem Sultan’ın doğduğu çevre,
  • Ukrayna’da esir düşmesi,
  • Osmanlı sarayına getirilme süreci,
  • Zekâsı ve bilgisiyle Kanuni Sultan Süleyman’ın aklını ve yüreğini fethetmesi,
  • Sarayın zorlu iktidar savaşlarında öne çıkışı,
  • Büyük mücadelelerden sonra oğlu Selim’i tahta geçirmesi,
  • Ve bunun gibi pek çok konu ele alınıyor.

Şutko’nun çalışmasının diğer önemli katkısı da, Hürrem Sultan’ı entrikalar, komplolar ve iktidar savaşları üzerinden değil, sarayın zorluklar ve tehditlerle örülü dünyasında ayakta kalmaya çalışan bir insan ve anne olarak tasvir etmesi.

  • Künye: Oleksandra Şutko – Hürrem Sultan, çeviren: Hazal Yalın, Kitap Yayınevi, tarih, 235 sayfa

Kolektif – Dört Ayaklı Belediye: İstanbul’un Sokak Köpekleri (2016)

 

İstanbul Araştırmaları Enstitüsü’nün ‘Dört Ayaklı Belediye’ adlı sergisi, İstanbul’un gündelik ve tarihsel serüveninde önemli yer tutan köpekleri çok yönlü bir bakışla anlatmıştı.

Sergi, İstanbul’un fethinden Tanzimat’a uzanan yaklaşık dört yüz yıllık süreçte, şehri sakinleriyle paylaşan ve aynı zamanda şehrin yaşadığı dönüşümlerden de bizzat etkilenen bu dört ayaklı dostlarımızı daha görünür kılmasıyla dikkat çekiyordu.

Elimizdeki çalışma da, sokak köpeklerinin geç Osmanlı dönemi gündelik yaşamdaki serüvenlerinden 1910 yılında Hayırsızada’ya (Sivriada) sürgünlerine uzanan tarihlerini gözler önüne sermiş bu serginin kataloğu.

Çalışma, Ekrem Işın ve serginin danışmanı Catherine Pinguet’nin konuya odaklanan çerçeve yazılarıyla açılıyor.

Devamında ise, Suna ve İnan Kıraç Vakfı Fotoğraf Koleksiyonu, Pierre de Gigord Koleksiyonu ve Galeri Alfa Koleksiyonu’ndan seçilen, köpekleri konu eden fotoğraf, gravür, kitap ve dergiler sunuluyor.

  • Künye: Kolektif – Dört Ayaklı Belediye: İstanbul’un Sokak Köpekleri, İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yayınları, sergi katalogu, 210 sayfa

Arzu Özsoy Özmen – Kamuda Güvencesizlik: Direniş ve Uyum (2017)

Özellikle son 10-15 yılda, neoliberal politikaların egemen oluşuyla birlikte kamu hukukunda yapılan büyük değişiklikler ve sendikal hakların yontulması sonucunda, kamuda çalışanlar açısından büyük bir güvencesizlik ortaya çıkmaya başladı.

Kapitalist piyasa ilişkilerinin tümüyle egemen olduğu günümüzde, kamu çalışma ilişkileri de aşındı.

İşte Arzu Özsoy Özmen, bizzat kendi deneyimlerinden de yola çıkan bu çalışmasında, kamuda güvencesizliğin güncel halinin kapsamlı bir analizini sunuyor.

Konuyu tarihsel, toplumsal ve hukuki boyutlarıyla ele alan çalışma, aynı zamanda memurlar, akademisyenler ve taşeron firma çalışanlarıyla yapılan birebir görüşmeler ve anketlere dayanıyor.

Alan için önemli veriler ve saptamalar barındıran sağlam bir eser.

  • Künye: Arzu Özsoy Özmen – Kamuda Güvencesizlik: Direniş ve Uyum, Nota Bene Yayınları, siyaset

İslam Can – Türkiye’de Siyasal Güven (2016)

Russel Hardin modern dönemi “güvensizlik çağı” olarak tanımlamıştı.

Bunu Türkiye’ye uygulayacak olursak, bilhassa son 10-15 yılda yaşadığımız olağanüstü durumlar nedeniyle, yurttaşların hiçbir şeye güven duymadığı hakikatiyle yüz yüze kalırız ki, güvensizlik duyulan kurumların başında da siyaset gelir.

İslam Can’ın siyaset sosyolojisi alanındaki elimizdeki nitelikli çalışması ise, Türkiye’de söz konusu siyasal güven erozyonunu kapsamlı bir bakışla tartışmakta.

Bunu, siyasi liderler, siyasi kurumlar ve siyasi süreçler üzerinden irdeleyen Can, böylece Türkiye siyasal kültürünün bir fotoğrafını çekiyor.

  • Demokratikleşme ve ekonomik gelişim siyasal güvenin düzeyini nasıl belirler?
  • Yakın tarihte yaşanmış önemli gelişmeler, yurttaştaki siyasal güveni nasıl etkiledi?

Bu iki önemli sorunun yanıtını, çözüm süreci, terör, paralel devlet, darbe ve artan korkular bağlamında arayan çalışma, saha çalışmalarına dayanan bulgulara dayanmakta.

  • Künye: İslam Can – Türkiye’de Siyasal Güven, Açılım Kitap, siyaset, 400 sayfa

Paolo Vittoria – Paulo Freire: Diyaloğun Pedagojisine Giden Yol (2017)

Paulo Freire’in, meşhur çalışması ‘Ezilenlerin Pedagojisi’nde kavramsallaştırdığı ve pratiğe döktüğü ekolü, Brezilya’da başlayıp adım adım tüm dünyayı etkileyen eğitim sistemlerinden.

1997 yılında hayata veda eden Freire, 20. yüzyılın en etkili eğitim düşünürlerinden biri olarak ardında muazzam bir miras bıraktı.

Neoliberal politikaların eğitim kurumlarını birer piyasa şirketine dönüştürdüğü, eğitim sistemlerinin dünya çapında tutucu bir biçim kazandığı günümüzde, Freire’in özgün sisteminin vazgeçilmez olduğunu şimdi daha iyi anlıyoruz.

Paolo Vittoria’nın kaleme aldığı bu kitap, Freire’in düşünsel yolculuğunun nitelikli bir dökümü niyetine okunmalı.

Vittoria, Freire’in Brezilya’da eğitim sistemindeki sorunlara karşı eleştirel pedagoji sistemini nasıl ortaya çıkardığını, bunu yaparken hangi kaynaklardan yararlandığını ve bu sistemin eğitim alanına ne gibi katkılar sunduğunu detaylı bir bakışla serimliyor.

Freire’in eleştirel pedagoji akımı hakkında bilgilenmek isteyen her okura şiddetle tavsiye edilir.

  • Künye: Paolo Vittoria – Paulo Freire: Diyaloğun Pedagojisine Giden Yol, çeviren: Yasemin Tezgiden Cakcak ve Erdal Cakcak, Kalkedon Yayınları, eğitim, 178 sayfa

Ruşen Keleş ve Ayşegül Mengü – Kent Hukuku (2017)

Çevre etiği, kentbilim ve kentleşme politikaları gibi alanlarda sayısız çalışmaya imza atmış Ruşen Keleş ve Ayşegül Mengü’den, kent hukuku için bir kılavuz.

Çalışma, kent hukukunu, farklı insanların bir arada yaşadığı bir mekân olarak kenti kapsayan kurallar bütünü olarak tanımlayıp tartışıyor.

Yaşam kalitesi yüksek kentsel mekânlar yaratmak, çevre değerlerini korumak ve bireysel yarardan ziyade kamu yararını gözetmenin kent hukukunun ana konuları olduğunu belirten yazarlar, kent yönetimlerinin daha katılımcı ve hesap verebilir olmaları için yasama, yürütme ve yargı erklerine düşen görevleri de kapsamlı bir şekilde ele alıyor.

Kitap, daha yaşanabilir ve doğaya daha az zarar veren bir kent yaratmak için sağlam yasal düzenlemelerin neden vazgeçilmez olduğunu, fakat bundan da önce, yaşadıkları kent üzerinde söz hakkı sahibi olmak için yurttaşların neden edilgen değil de etkin birer yurttaş olmaları gerektiğini gözler önüne sermesiyle değerli ve önemli.

  • Künye: Ruşen Keleş ve Ayşegül Mengü – Kent Hukuku, İmge Kitabevi, hukuk, 263 sayfa

Bağımsız Sosyal Bilimciler – 2008 Kavşağında Türkiye: Siyaset, İktisat ve Toplum (2008)

Neoliberal politikalara karşı toplumu bilinçlendirmek amacıyla, 2000 yılında Ankara’da kurulan Bağımsız Sosyal Bilimciler tarafından kaleme alınan ‘2008 Kavşağında Türkiye’, 1998-2007 zaman aralığındaki Türkiye’yi siyasal, ekonomik ve sosyolojik analize tabi tutuyor.

Kitapta, Türkiye’nin genel siyasal ortamı, makroekonomik politikaları, dış ekonomik ilişkileri, kamu maliyesi, tarımı, sanayisi, enerji sektörleri, eğitimi, sağlığı, sosyal güvenliği, kamu yönetimi, yolsuzlukları ve yasal düzenlemeleri, uluslararası ekonomik ve siyasal çerçeve gözetilerek değerlendiriliyor.

Kitap bu dönemi, eleştirel-muhalif bir bakışla değerlendirmesiyle ilgi çekiyor.

  • Künye: Bağımsız Sosyal Bilimciler – 2008 Kavşağında Türkiye: Siyaset, İktisat ve Toplum, Yordam Kitap, siyaset, 335 sayfa

Richard Holmes – Merak Çağı (2017)

Romantizm bilime mesafeli mi?

Bu kitabın yazarı Richard Holmes, bu sorunun yanıtının her zaman “Evet” olmadığını düşünenlerden.

En azından Merak Çağı adlı bu kitabın ele aldığı, 18. yüzyıl sonundaki İngiltere’de…

Holmes kitabını, Kaptan James Cook’un gemisiyle dünyanın çevresini ilk kez dolaştığı 1768 tarihli yolculuğu ile Charles Darwin’in bilim dünyasında adeta devrimle sonuçlanacak Beagle ile Galapagos adalarına yaptığı 1831 tarihli yolculuğu arasındaki dönemle çerçeveliyor.

Bu dönemi, bilimde romantik bir ufuk açan bir süreç olarak tanımlayıp ele alan Holmes, söz konusu zaman aralığındaki romantik bilimsel girişimlerin kapsamlı bir analizini yapmakta.

Balon yolculuğundan keşiflere ve hayalet avcılığına kadar pek çok ilginç olayın, bu analizde karşımıza çıktığını belirtelim.

Oylumlu oluşuyla da dikkat çeken çalışma, merakın bilime nasıl bir ivme kazandırdığını ve bir zamanlar bilimin sadece uzmanların değil, bizzat toplumun gündemini ne denli meşgul ettiğini görmek için iyi bir fırsat.

  • Künye: Richard Holmes – Merak Çağı, çeviren: Mehmet Doğan, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları, bilim, 697 sayfa