Kategori: Bilim

Ali Yıldırım ve Hasan Şimşek – Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (2018)

 

‘Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri’nin 20 yıllık bir geçmişi var.

Kitap, nitel araştırma yöntemleri konusunda üniversitelerin lisans veya lisansüstü programlarında öğrenim görenler için hayati bir kaynak olmaya devam ediyor.

Genişletilmiş yeni bir baskıyla sunulan kitapta,

  • Günümüzde araştırma yöntemlerindeki belli başlı eğilimler,
  • Nitel araştırmalarda etik boyut,
  • Görüşme, odak grup, gözlem, doküman analizi gibi nitel veri toplama yöntemlerinin nasıl kullanılacağı,
  • Nitel araştırmalarda örneklemin önemi ve değerlendirilmesi,
  • Araştırma için internet kullanımında unutulmaması gerekenler,
  • Veri analizi,
  • Araştırmada geçerlik ve güvenirlik,
  • Araştırmalarda en sık yapılan hatalar,
  • Ve araştırma sonuçlarının uygulanması gibi birçok aydınlatıcı konu yer alıyor.

Künye: Ali Yıldırım ve Hasan Şimşek – Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri, Seçkin Yayıncılık, bilim, 432 sayfa, 2018

Nurdan İnan – Türkiye’nin Önemli Omurgasız Fosilleri (2008)

Nurdan İnan’ın uzun araştırmalarının neticesi olan elimizdeki çalışma, Türkiye’de yaygın olan belli başlı omurgasız fosilleri anlatıyor.

Basit, anlaşılabilir bir dille kaleme alınan çalışma, biyologlar, jeologlar, paleontologlar ve arkeologlar kadar, konuya vakıf olmayan okurların da anlayabileceği nitelikte.

Yine, çalışmanın sonuna eklenen terimler sözlüğünün, kitabın anlaşılabilirliğine katkıda bulunduğunu belirtmekte fayda var.

İnan, omurgasız fosillerin genel özelliklerini verdikten sonra, Türkiye’de bulunan fosilleri; bunların süngerler, torba vücutlular ve kol ayaklılar gibi hangi cinslere ait olduğunu; yaşlarının hangi jeolojik devreye tekabül ettiğini anlatıyor.

  • Künye: Nurdan İnan – Türkiye’nin Önemli Omurgasız Fosilleri, TÜBİTAK Yayınları, bilim, 139 sayfa

Kolektif – Tarihselci Yöntem ve Bilim Tarihi (2017)

Türkiye’de evrim kuramının ders kitaplarından çıkarılmasıyla birlikte, eğitim daha gerici bir biçim almaya başladı.

Ki evrim kuramının müfredattan çıkarılmasıyla birlikte dini konular burada kendilerine daha fazla yer bulmaya başladı.

Bu kitap ise, bilimsel dünya görüşünün ortaya çıkışını, gelişimini ve yobazlığın tarih boyunca bilime neden düşman olduğunu ayrıntılı bir bakışla ortaya koyuyor.

Kitabın en önemli katkısı, tarih boyunca gericiliğin bilim karşısına hangi kisve, gerekçe ve bahanelerle çıktığını ve bilim insanlarınınsa bununla nasıl mücadele ettiğini kapsamlı bir şekilde ortaya koyması.

Bilimsel gelişme sayesinde toplumların nereden nereye vardıklarını ve bilimsel araştırmaların tarihte de bugün de neden vazgeçilmez olduğunu yeniden ve daha bilinçli kavramak için bu kitap okunmalı.

Kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle: Erhan Nalçacı, Fırat Akat, Kutluhan Ertekin, Evrim Gökçe, Simge Aykan, Hazal Artuvan Korkmaz, Güvem Gümüş Akay, Hasan Çalışkan ve Sertaç Üstün.

  • Künye: Kolektif – Tarihselci Yöntem ve Bilim Tarihi, editör: Erhan Nalçacı, Yazılama Yayınları, bilim, 205 sayfa, 2017

 

Paul J. Steinhardt ve Neil Turok – Sonsuz Evren (2014)

13.8 milyar yıl önce, atomdan da küçük bir noktadan başlayan Büyük Patlama’ya dair yeni bir kuram.

Yazarlar, “Döngüsel Evren” kuramlarıyla, Büyük Patlama’nın bir başlangıç olmadığını, çok boyutlu zarların çarpışarak patlamayı yarattığını ve yaşadığımız evrenin böylece genişlediğini savunuyor.

  • Künye: Paul J. Steinhardt ve Neil Turok – Sonsuz Evren, çeviren: Murat Metehan Türkoğlu, Kırmızı Kedi Yayınevi

Marc Lachièze-Rey – Einstein Plajda: Herkes İçin Görelilik (2017)

Albert Einstein’ın görelilik kuramı, Newton çağından bugüne geçerli olan zaman, uzay ve madde anlayışımızı kökten değiştirdi ve halen değiştirmeye devam ediyor.

Fakat kuram, oldukça zor teorik yapısıyla her okura hitap ediyor diyemeyiz.

Dolayısıyla kuramın gerçek etkileri hakkında çoğumuz tam anlamıyla bilgi sahibi değiliz.

Kendisi de astrofizikçi ve kozmolog olan Marc Lachièze-Rey bu popüler bilim kitabında, Einstein’ın bu ünlü kuramını her seviyeden okurun anlayabileceği bir tarzda ele alıyor.

Özel ve genel görelilik, göreliliğin uzay-zaman anlayışı ve göreliliğin kozmolojiye katkıları gibi konuların açıklandığı kitap, bu kuramın fizikte ortaya koyduğu devrimi kapsamlı bir şekilde ortaya koymasıyla önemli.

  • Künye: Marc Lachièze-Rey – Einstein Plajda: Herkes İçin Görelilik, çeviren: Barış Şannan, Bgst Yayınları, bilim, 132 sayfa, 2017

Kolektif – Kocaeli Dayanışma Akademisi’nin İlk Uzun Yılı (2017)

Kocaeli Dayanışma Akademisi (KODA), OHAL ile birlikte devletin üniversitelerde yaptığı büyük kıyımın ortaya çıkardığı en güçlü dayanışma örgütlerinden biri.

Hatırlanacağı gibi, “Bu Suça Ortak Olmayacağız” başlıklı barış bildirisine imza attıkları gerekçesiyle, Kocaeli Üniversitesi’nden akademisyenler 1 Eylül 2016’da yayınlanan 672 sayılı KHK ile üniversitedeki görevlerinden topluca ihraç edilmişti.

Bu akademisyenler ile davalarını paylaşan görevdeki akademisyenler tarafından kurulan Kocaeli merkezli KODA ise, hem dayanışma amacı güden hem de demokrasi için çaba gösteren akademik vurgusu olan bir inisiyatif.

İşte bu kitap da, KODA’nın ilk uzun yılının hikâyesi olarak ortaya çıkmış.

Kitap, KODA üyelerinin 2016-2017 dönemi seminer programı kapsamında sunduğu farklı konulardaki seminerlerini bir araya getiriyor.

Kuşkusuz hocalarımız er veya geç üniversitelerine dönecektir.

Bunu beklerken de, tüm baskı ve zorlamalara rağmen ne bilimsellikten ne barıştan ne de demokrasiden taviz veriyor ve inadına, üretmeye devam ediyorlar.

Eldeki kitap da bunun en iyi kanıtlarından biri.

  • Künye: Kolektif – Kocaeli Dayanışma Akademisi’nin İlk Uzun Yılı, Dipnot Yayınları, siyaset, 432 sayfa, 2017

Hubert Reeves – Gökyüzü ve Yaşama İlişkin Yazılar (2008)

Astrofizikçi Hubert Reeves’in ‘Gökyüzü ve Yaşama İlişkin Yazılar’ı, dünya-evren-insan ilişkisini duyarlı ve duru bir dille anlatıyor.

Reeves’in kitabında öne çıkan vurgu, insanların endüstriyel üretim etkinliklerinin ve açgözlülüklerinin, çevreye ve diğer canlı türlerine verdiği büyük zararlar.

Dünyanın sonsuz olmadığını söyleyen Reeves, insanların çılgınlıkları sonucunda, ozon tabakasının delinmesi, sera etkisi ve kutup buzullarının erimesi konularını anlatıyor.

Evrende yalnız olup olmadığımız konusunu da irdeleyen Reeves ayrıca, daha önceki iklim değişikliklerinden ve insanların yaptıklarından dolayı yok olan canlı türlerini de anlatıyor.

  • Künye: Hubert Reeves – Gökyüzü ve Yaşama İlişkin Yazılar, çeviren: Olcay Kunal, Yapı Kredi Yayınları, bilim, 139 sayfa

John Craig Venter – Şifresi Çözülmüş Bir Yaşam (2008)

John Craig Venter, genom konusundaki önemli çalışmalarıyla, bu alandaki öncülerden biri olarak kabul ediliyor.

Venter ‘Şifresi Çözülmüş Bir Yaşam’da, genom alanındaki çalışmalarını, deneyimlerini ve genetik bilimindeki son gelişmeleri, birinci elden veriyor.

Kitap, insanın genetik şifresini ortaya çıkarmak için yola çıkmış ve sahip olduğu yaratıcılıkla söz konusu alanda bir dönüm noktası haline gelmiş Venter’i kendi ağzından sunmasıyla, konu hakkında bilgi edinmek isteyenler için önemli ayrıntılar barındırıyor.

Venter, genetiğe ne zaman ilgi duyduğunu, bu alandaki çalışmalarını, neden eleştirildiğini ve nihayetinde başarıya nasıl ulaştığını anlatıyor.

  • Künye: John Craig Venter – Şifresi Çözülmüş Bir Yaşam, çeviren: Engin Tarhan, ODTÜ Yayıncılık, bilim, 389 sayfa

Brian Greene – Evrenin Zarafeti (2008)

Brian Greene burada, evreni açıklamaya çalışan nihai kuramlardan bir seçki sunuyor.

Greene’nin çalışması, fizik alanında ön cephelerdeki araştırmalardan doğan bu dikkat çekici kuramları anlatırken, geniş bir kesimini, özellikle de matematik ve fizik eğitimi görmemiş okurları gözetmesiyle öne çıkıyor diyebiliriz.

Kitap, Einstein ve Heisenberg’den bu yana fizik alanında kaydedilen büyük başarıları açıklıyor ve onların keşiflerinin, çağımızın atılımları için nasıl büyük imkânlar sunduğunu gösteriyor.

Greene, teknik dilden ve denklemlerden olabildiğince kaçınarak, okura, bilim insanlarının mevcut kozmos kavrayışına nasıl ulaştığını anlatıyor.

  • Künye: Brian Greene – Evrenin Zarafeti, çeviren: Ebru Kılıç, TÜBİTAK Yayınları, bilim, 523 sayfa

Carl Sagan ve Ann Druyan – Kuyrukluyıldız (2017)

Buralarda Yeryüzü meydana gelmeden çok çok önce, kuyrukluyıldızlar vardı.

Ve kuyrukluyıldızlar, daha sonra gelen milyarlarca yıl boyunca olduğu gibi, bugün de gökyüzünü süslemeye devam ediyor.

İşte ‘Kozmos’ ve ‘Mesaj’ gibi iki kült kitabın yazarı Carl Sagan ile Ann Druyan’ın birlikte kaleme aldığı bu kitap, kuyrukluyıldızlar ekseninde evreni bir uçtan bir uca kat eden çok öğretici ve keyifli bir çalışma.

Kitapta ele alınan kimi konular şöyle:

  • Kuyrukluyıldızların doğası,
  • Halley,
  • Serseri kuyrukluyıldızlar,
  • Kuyrukluyıldızların anatomisi,
  • Kuyrukluyıldızlarla ilgili hayvan masalları,
  • Kuyrukluyıldızların kökenleri ve kaderleri,
  • Göçüp gitmiş kuyrukluyıldızların hayaletleri,
  • Kuyrukluyıldız yörüngeleri ve meteor yağmurları,
  • Çıplak gözle görülebilen başlıca meteor yağmurları…

Kuyrukluyıldızlar, devasa tarihlerinden bu yana, artlarında toz ve gazdan çok daha fazlasını bıraktı; imgelere, şiirlere, sorulara ve içgörülere kapı araladı.

Bu kitap da, söz konusu izleri yeniden keşfetmesi, kuyrukluyıldızlarla ilgili bugünkü kavrayışımızı mercek altına alması ve başka nelerin mümkün olabileceği üzerine akıl yürütmesiyle önemli.

  • Künye: Carl Sagan ve Ann Druyan – Kuyrukluyıldız, çeviren: Ahmet Aybars Çağlayan, Ayrıntı Yayınları, bilim, 480 sayfa, 2017