Felsefe – Sayfa 111

Selahattin Yıldırım – Gramsci’yi Okumak (2018)

Antonio Gramsci, 20. yüzyılın ilk yarısındaki düşünsel, siyasal, toplumsal ve kültürel mücadeleleri içinde yoğun etkinlik gösteren en özgün düşünür ve eylem insanlarından biridir.

Kendisi yılmaz bir direnişçi olduğu kadar, siyasal ve düşünsel dünyamıza getirdiği yeni açılım ve yaklaşımlarla özgün ve etkili bir düşünürdür.

İşte Selahattin Yıldırım’ın elimizdeki özenli eseri de, bu çok yönlü şahsiyetin hayatına ve düşünce dünyasına girmek konusunda bir başucu kitabı.

Yıldırım, kitabının ilk bölümünde, Gramsci’nin kendisinin, kendi hakkında söylediklerinden ve yazdıklarından, ardından Gramsci hakkındaki görüşlerden yararlanarak Gramsci’nin, bir insan ve düşünür olarak portresini sunuyor.

Kitabın ikinci bölümü, Gramsci’nin dili ve Gramsci’yi hangi arka plan üzerinden okuyabileceğimizi ele alıyor.

Üçüncü bölümde, bizzat Gramsci’nin metinlerinden yola çıkarak düşünürün temel kavramları ve görüşleri açıklanıyor.

Dördüncü bölüm, Gramsci’nin kişisel, düşünsel ve siyasal ilişki içinde bulunduğu, ancak dünyada ve Türkiye’de nispeten az tanınan kimi insanları tanıtıyor.

Beşinci bölüm, Gramsci’nin hayatı, mücadelesinin evrimi ve döneminin kronolojisine yer veriyor.

Yıldırım’ın anlaşılabilir bir tarzda kaleme aldığı kitabı her seviyeden okura hitap ettiği gibi, Gramsci’ye ait birçok metni barındırmasıyla konunun uzmanlarının da fazlasıyla ilgisini çekebilecek nitelikte.

Künye: Selahattin Yıldırım – Gramsci’yi Okumak, İletişim Yayınları, felsefe, 336 sayfa, 2018

Emre Şan – Merleau-Ponty (2015)

Maurice-Merleau Ponty’nin felsefesinin gelişimini serimleyen kapsamlı bir çalışma.

Kitap hem algı felsefesi, kartezyen senaryo ve fenomenoloji, ten ontolojisi gibi Merleau-Ponty’nin düşüncesinin ana duraklarını işliyor.

Çalışma ayrıca düşünürün en önemli kitaplarından seçmelere yer veriyor ve farklı yazarların Merleau-Ponty üzerine kaleme aldıkları yazıları bir araya getiriyor.

Künye: Emre Şan – Merleau-Ponty, Say Yayınları

Wumen Huikai ve Kou’an Shiyuan – Zen Ustaları (2015)

Budizmin Mahayana ekolüne bağlı Zen öğretisinden bilgelik hikâyeleri.

İlki Wumen Huikai’a ait, ikincisi de Zen Budizmi’nde on şiir ve yorumla, onlara eşlik eden on resimden oluşan iki kitap.

Günlük hayatın her aşamasında başvurulabilecek metin, varoluş hakkında yeni bir kavrayışa ulaşmak isteyenlerin aydınlanma yolculuğunda nitelikli bir kılavuz.

Künye: Wumen Huikai ve Kou’an Shiyuan – Zen Ustaları, çeviren: Erdem Kurtuldu, Kafka Kitap, felsefe, 120 sayfa, 2015

Roger-Pol Droit – Başka Diyarların Felsefeleri 2 (2015)

Roger-Pol Droit yönetiminde yazarlar, Batı düşüncesinin üzerini örttüğü başka medeniyetlerin felsefelerini irdelemeye devam ediyor.

Bu cildin konusu, İbrani, Arap, İran ve Mısır düşünceleri.

Bu coğrafyada felsefe ve bilgelik, Tanrı ve dünyalar, bilme biçimleri, politika ve ahlak düşüncesinin gelişimini görmek isteyenlere.

Künye: Roger-Pol Droit – Başka Diyarların Felsefeleri 2, çeviren: İsmail Yerguz, Say Yayınları

Kolektif – Ahlakın Dışındakiler: Psikopati ve Ahlaki Yetilerden Yoksunluk (2018)

Psikopati, psikiyatrik bir sorun olmasının yanı sıra, ahlaki felsefe bağlamında da birçok filozofun üzerine yoğun olarak düşündüğü bir sorun.

Bu kitapta bir araya getirilen makaleler de, psikopatinin ne olup ne olmadığından, psikopatların sahip olduğu belirli ahlaki bozukluklar ve eksikliklere, bilhassa psikopati ve ahlaki yetilerden yoksun olma ilişkisini etraflıca irdeliyor.

İnsanların ahlaki yargılara varabilmek için hangi yetilere ihtiyaçları olduğunu enine boyuna tartışmasıyla önem arz eden ve psikopatinin, kimi filozofların iddia ettiği gibi tek bir eksiklikten değil, bir dizi yetinin yokluğundan kaynaklandığı varsayımıyla hareket eden çalışma,

Psikopati ve ahlaki rasyonellik,
Empati, dil bozuklukları ve psikopati arasındaki ilişki,
Sosyopatlar ve başkalarının ıstırabını umursamamak,
Ahlak psikolojisiyle ilgili verili sorunlar,
Psikopatik içerleme,
Ahlaklı/ahlakdışı bir kişi olmak ve ahlakı umursamak,
Psikopati, sorumluluk ve ahlaki/uzlaşımsal ayrımı,
Psikopatik kabahatlerin önemi,
Ve sosyolojinin, Tehlikeli ve Ağır Kişilik Bozukluğuna (ATKB) yaklaşımı gibi konular irdeleniyor.

Kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle: Thomas Schramme, Henning Sass, Alan R. Felthous, Eric Matthews, Heidi L. Maibom, Gwen Adshead, Kerrin A. Jacobs, Piers Benn, Walter Sinnott-Armstrong, John Deigh, David W. Shoemaker, Matthew Talbert ve Susie Scott.

Künye: Kolektif – Ahlakın Dışındakiler: Psikopati ve Ahlaki Yetilerden Yoksunluk, derleyen: Thomas Schramme, çeviren: Ebru Kılıç, Koç Üniversitesi Yayınları, psikoloji, 352 sayfa, 2018

Haluk Yurtsever – Neyi, Nasıl Okumalı? (2015)

1960’lardan bu yana Marksist klasikleri okuyan Yurtsever, kendi okuma deneyiminden çıkardığı kimi dersleri bizimle paylaşıyor.

Gazetelere yazılmış tanıtım/eleştiri metinlerini bir araya getiren kitap, Marksist tarih, kapitalizm, Marksizm ve sosyalizm, din ve laiklik, Ortadoğu konularında aydınlanmak yahut bilgilerini tazelemek isteyen okurlara önerilir.

Künye: Haluk Yurtsever – Neyi, Nasıl Okumalı?, Yordam Kitap

Alfred Weber – Felsefe Tarihi (2015)

Neredeyse insanlık tarihiyle aynı zamanda ortaya çıkmış felsefe ve felsefecilerin derli toplu bir tarihi.

Alfred Weber’in kapsamlı çalışması, Yunan felsefesinin başlangıcından Ortaçağ felsefesinin Platoncu ve skolastik zamanlarına, Yeniçağ’daki serbest metafizik çağından Kant’ın saf aklın eleştirisine ve Hegel’in tabiat felsefesine uzanan, konu hakkında dört dörtlük bir kaynak.

Künye: Alfred Weber – Felsefe Tarihi, çeviren: H. Vehbi Eralp, Kabalcı Yayınları

Kolektif – Sosyal Bilimler “Ne İşe Yarar?” (2015)

Boğaziçili hocalar ile öğrencileri bir araya getirerek akademik dünyanın sorunlarını tartışan ufuk açıcı bir çalışma.

Sosyal bilimler disiplinlerinin kendilerine yönelik eleştirilerini barındırmasıyla dikkat çeken kitap; Yıldız Silier’den Zeynep Gambetti’ye, Meltem Ahıska’dan Vangelis Kechriotis’e birçok akademisyenin katılımıyla ortaya çıkmış.

Sosyal bilimlerin güncel sorunlarına vakıf olmak isteyenlere önerilir.

Künye: Kolektif – Sosyal Bilimler “Ne İşe Yarar?”, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları

Leibniz – Theodicee ya da Tanrının Haklı Kılınması (2009)

Leibniz’in ‘Theodicee’ isimli bu kitabı, filozofun, inancın usa uygunluğu, Tanrının iyiliği, insanın özgürlüğü ve kötülüğün kaynağı üzerine denemelerinden oluşuyor.

Bu yönüyle, Leibniz’in bütün görüşlerini bir araya toplayan, onun felsefesini özetleyen bir yapıt olarak düşünülebilecek ‘Theodicee’, kötülüğün kaynağını araştırması, inanç ile usu doğruluk bakımından sorgulaması, insan özgürlüğünü tartışması, tanrısal adaleti irdelemesi ve çağının felsefe sorunlarıyla ilgilenmesiyle, felsefe tarihinde özel bir yere sahip.

Leibniz, 1710’da Amsterdam’da Fransızca olarak yayımladığı eseriyle, çağının felsefe anlayışlarıyla hesaplaşıyor.

Künye: Gottfried Wilhelm Leibniz – Theodicee ya da Tanrının Haklı Kılınması, çeviren: Levent Özşar, Biblos Yayınları, felsefe, 186 sayfa

Ernesto Laclau – Popülist Akıl Üzerine (2018)

“Toplumsal antagonizmaları ve kolektif kimlikleri kavramlaştırmak çok önemlidir ve ‘sınıf savaşı’ gibi kalıplaşmış, neredeyse anlamsız formüllerin ötesine geçme ihtiyacı, çok zorlayıcıdır.”

Ernesto Laclau’nun şimdi bizde üçüncü baskısına ulaşan ‘Popülist Akıl Üzerine’ adlı bu nitelikli çalışması, daha önce Chantal Mouffe ile birlikte kaleme aldıkları ‘Hegemonya ve Sosyalist Strateji’ kitabında geliştirdikleri Marksizm ve radikal demokrasi kuramını genişletmeyi amaçlıyor.

Temelde kolektif kimliklerin oluşumunun doğası ve mantığına odaklanan, bu bağlamda “Popülizm hangi toplumsal gerçek ya da durumun ifadesidir?” sorusunun yanıtını arayan Laclau, yaklaşımının, ya grubu, toplumsal çözümlemenin temel birimi olarak kabul eden ya da bu birimi daha geniş işlevselci veya yapısalcı paradigmalara yerleştirmek suretiyle aşmaya çalışan sosyolojik perspektiflerin tatmin edicilikten uzak olmalarından kaynaklanıp geliştiğini belirtiyor.

Yazar, bu tarz toplumsal işlevselciliklerin öngördüğü mantığın, kimliklerin inşası sırasında devreye giren hareketlerin çeşitliliğini kavrayabilmek için fazlasıyla basit ve tekbiçimli olduğunu söylüyor.

Kitapta,

Eşdeğerlik, farklılık mantıkları, boş gösterenler, hegemonya, yüzer göstergeler, toplumsal heterojenlik, temsil ve demokrasi kavramlarını,
Popüler kimliklerin ortaya çıkış koşullarını gösteren tarihsel örnekleri,
Ve popüler kimliklerin inşasının sınırları gibi konular tartışılıyor.

Kitabın, biz Türkiyeli okurları da çok ilgilendiren bir boyutu var.

Laclau, Kemalizmin/Kemalist Devrim’in, Atatürk’ün Altı Oku’nun uzun sayılabilecek çözümlemelerine girişiyor ve ardından da hem Kemalizmin hem de Arjantin’deki Peronist Hareketin popülizme karşılık gelip gelmediğini tartışıyor.

Künye: Ernesto Laclau – Popülist Akıl Üzerine, çeviren: Nur Betül Çelik, Epos Yayınları, siyaset, 288 sayfa, 2018