Kategori: Felsefe

Arthur Coleman Danto – Sanat Nedir? (2014)

“Sanat nedir?” sorusuna, sanatın evrensel niteliklerini ortaya koyarak yanıt veren ufuk açıcı bir metin.

Sanatın tanımlanamaz bir kavram olduğu yönündeki yaygın kanıya karşı çıkan, Platon, Kant, Hegel ve Heidegger gibi düşünürlerin fikirleri ile Michelangelo, Poussin, Manet ve Duchamp gibi sanatçıların eserlerine uzanan Arthur Coleman Danto, sanatın ne olduğunu geniş bir kapsamda tartışıyor.

Hem uzmanların hem de sanata ilgi duyan okurların dikkatini çekecek bir kitap.

  • Künye: Arthur Coleman Danto – Sanat Nedir?, çeviren: Zeynep Baransel, Sel Yayıncılık

Richard Sennett – Yabancı (2014)

Bir yabancı olmanın ne demek olduğuna dair iki deneme.

Bunlardan ilki, 16. yüzyılın şafağında küresel bir ticaret imparatorluğunun merkezi haline gelen Venedik’te istenmeyen ilan edilmiş Yahudiler.

İkincisi ise, hayatının büyük bölümünü sürgünde geçiren, 19. yüzyılın Rus reformcusu Alexandr Herzen’in hayatı etrafında gelişiyor.

  • Künye: Richard Sennett – Yabancı, çeviren: Tuncay Birkan, Metis Yayınları

Kolektif – Bilime Adanmış Ömür: Nasîruddîn Tûsî (2017)

On üçüncü yüzyılda İslam dünyasında felsefi ve bilimsel çalışmaların hızlanmasında, kelâm ve felsefe alanındaki önemli çalışmalara imza atmış Nasîruddîn Tûsî’nin çok büyük payı var.

Farklı yazarların makaleleriyle yer aldığı bu kitap ise, Nasîruddîn Tûsî’nin yaptığı çalışmalara farklı açılardan bakmalarıyla alana büyük katkıda bulunuyor.

Kitapta,

  • Nasîruddîn Tûsî’nin hayatı ve bilimsel kimliği,
  • İslam dünyasında astronomi ve gözlemevlerinin gelişmesinde önemli bir adım olarak Merâgâ Gözlemevi,
  • On üçüncü yüzyılda felsefe-kelâm ilişkisinin şekillenmesinde Nasîruddîn Tûsî’nin rolü,
  • Nasîruddîn Tûsî düşüncesinde kelâm-felsefe ilişkisi,
  • Nasîruddîn Tûsî’nin ilim/hikmet sınıflandırmasına yansıyan din felsefe ilişkileri,
  • Nasîruddîn Tûsî felsefesinde ahlak,
  • Nasîruddîn Tûsî’nin adalet anlayışı
  • Ve İbn Mikeveyh ile Nasîruddîn Tûsî’nin siyaset felsefelerinde adalet-sevgi ilişkisi gibi konular tartışılıyor.

Kitaba katkıda bulunan yazarlar ise şöyle: Mehmet Bayraktar, Yavuz Unat, Aygün Akyol, Agil Şirinov, Ayşe Sıdıka Oktay, Anar Gafarov, Naim Döner, Abdulnasır Süt, İbrahim Çapak, Abdulvahap Taştan, Neva Tezcan Topuz, Muhammet Topuz ve Zeynep Erten Taşan.

  • Künye: Kolektif – Bilime Adanmış Ömür: Nasîruddîn Tûsî, editör: Aykut Kar ve Anar Gafarov, Gece Kitaplığı, tarih, 320 sayfa

Denis Collin – Marx’ı Anlamak (2008)

Denis Collin ‘Marx’ı Anlamak’ta, sağcı teorisyenlerin “tarihin sonu”nu ilan ettiği günümüzde Marx’ı kuramıyla birlikte yeni bir okumaya tabi tutuyor.

Marx’ın eserinin esasında tamamlanmadığından hareket eden çalışma, Marx’ın olası birçok okuması bulunduğunu ve onu gerçekte anlamaya çalışırken, tezler ortaya koymak ve doktrinin işleyiş şemalarını belirtmek yerine, bu hareketin eleştirel potansiyelinin hakkını teslim etmeyi öneriyor.

“Biz Marx’ı yeniden şekillendirmek, Marx’ın diğer yeniden yapımlarının karşısına çıkartabilecek tamamlanmamış ama asla varolmamış bir tür Marx sunmak istemiyoruz. Bu kitapta üzerinde durduğumuz tek şey, bu çokbiçimli eserin içinde birkaç güzergâh önermek ve çelişkilerinin verimliliğini sınamaktır,” diyen Collin, bu sınamaya girişirken, Marx’a dair önyargılar ve yanlış aktarımlarla da yüzleşiyor ve filozofu özgün şartları içinde anlamaya çalışıyor.

  • Künye: Denis Collin – Marx’ı Anlamak, çeviren: Işık Ergüden, Versus Kitap, siyaset, 326 sayfa

Yan Marchand ve Yann Le Bras – Başkan Sokrates! (2017)

Çocuklara yönelik hazırlanmış, hem içeriği hem de görsel zenginliğiyle dikkat çeken Küçük Filozoflar dizisi ‘Başkan Sokrates!’ ile yirmi üçüncü kitaba ulaştı.

Şimdi hep birlikte Tartaros’un zindanlarına gidiyoruz ve dünyayı esir almış adaletsizliğe karşı insanoğlunun yaşadığı çaresizliğe tanık oluyoruz.

Şimdi tek çare, Sokrates’in gelip dünyaya başkan olmasıdır.

Zira Sokrates hem adaletli liderlik yapma ve hem de insanlara iyiliği öğretme becerisine sahip olarak başkanlık için biçilmiş kaftandır.

Sokrates’e başkanlığı sürecinde ona yardımcı olacak kişi de, ağzı iyi laf yapan, zehir gibi bir zihne sahip Gorgias olacaktır.

Yan Marchand’ın ABD Başkanı Donald Trump’a dokundurmalarla ilerleyen bu güzel hikâyesi, Platon’un retorik üzerine en iyi yapıtlardan biri olarak kabul edilen Gorgias diyalogundan esinlenmiş.

  • Künye: Yan Marchand ve Yann Le Bras – Başkan Sokrates!, çeviren: Orçun Türkay, Metis Yayınları, çocuk, 64 sayfa

Hayrettin Ökçesiz – Düşündüşlem Deyişler (2008)

Muhtelif eserleri yayınlanan Hayrettin Ökçesiz, en çok ‘Sivil İtaatsizlik’ isimli ufuk açan kitabıyla hatırlanır.

Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Felsefesi ve Sosyoloji anabilim dalı öğretim üyesi Ökçesiz’in son kitabı ‘Düşündüşlem Deyişler’i ise felsefi temalardaki deyişlerden oluşuyor.

Kitabının bir yerinde “Elbette kimsenin kötülüğünü istememelidir. Ama iyiliğini de zinhar istememeli. İnsanlara kendi iyiliklerini kendilerinin isteyebilmelerine olanak sağlayacak koşulları sağlamalı yalnızca. Onlar için isteyebileceğimiz en büyük ve tek iyilik budur. Gerisi işgüzarlıktır,” diyen Ökçesiz, uzun yıllardır kâğıda döktüğü aforizmalarını ve deyişlerini okurla paylaşıyor.

Sağlıklı olmak, verimli yaşamak, mutlu olmak, kalıcılığı istemek, kitaplar, insan, kuralcılık, tutku, toplum, çocukluk, yaratmak ve bilgi, Ökçesiz’in deyişlerinin odaklandığı birkaç konu.

  • Künye: Hayrettin Ökçesiz – Düşündüşlem Deyişler, Yeni İnsan Yayınevi, felsefe, 112 sayfa

Félix Guattari – Kaçış Çizgileri (2014)

Küresel kapitalizm çağında, yeni bir mücadele ya da örgütlenme biçimi mümkün müdür?

Bu sorunun peşine düşen militan felsefeci Félix Guattari, toplumun her tabakasına nüfuz ederek minyatürleşmiş ve bu yönüyle kendini adeta görünmez kılmış iktidarı deşifre ederek özgürleştirici bir mikro-politikanın olanakları üzerine düşünüyor.

  • Künye: Félix Guattari – Kaçış Çizgileri, çeviren: Işık Ergüden, Otonom Yayınları

Anthony Elliott – Çağdaş Sosyal Teoriye Giriş (2017)

Çağdaş sosyal teorisyenlerin düşüncelerini kapsamlı, aydınlatıcı ve yalın bir bakışla serimleyen çok önemli bir çalışma.

Anthony Elliott, sosyal teori alanındaki önemli geleneklerin ayrıntılı bir bakışla ele alıyor aynı zamanda düşünceleriyle sosyal teoriye adeta yön vermiş Adorno, Marcuse, Foucault, Lacan, Derrida, Giddens, Bourdieu, Kristeva, Habermas, Butler, Žižek, Castels, Beck, Bauman, Chodorow, Agamben ve DeLanda isimlerin fikirlerinin kapsamlı bir dökümünü yapıyor.

Kitabın en büyük katkılarından bir diğeri de, küreselleşme, feminizm, ağ toplumu, yapısalcılık, postmodernizm ve iklim değişikliği gibi alanlarda yürütülen güncel tartışmalardan hareketle, klasik sosyal teoriyi modern tartışmalarla ilişkilendirmesi.

Zenginliği ve sadeliğiyle hem akademik camiada bu alanda çalışanların hem öğrencilerin hem de konuya ilgi duyan okurların fazlasıyla dikkatini çekebilecek bir çalışma.

  • Künye: Anthony Elliott – Çağdaş Sosyal Teoriye Giriş, çeviren: İbrahim Yıldız ve Aylin Görgün Baran, Dipnot Yayınları, sosyoloji, 448 sayfa

Maurice Blanchot – Felaket Yazısı (2017)

Kuşkusuz düşünceleriyle, fakat daha da ötesi o düşünceleri kendine has ifade ediş tarzıyla hayran kaldığımız Maurice Blanchot’dan eşsiz bir kitap daha.

Daha önce muhteşem kitaplarından ‘Bekleyiş Unutuş’u burada gösterdiğimiz Blanchot ‘Felaket Yazısı’ndaki parçalı metinlerinde, dilin sınırları, unutuş, sessizlik, felaket, geç kalmak, sonsuz ve sınırlı olan, bilmek, ölüm ve ebediyet gibi konular üzerine düşünüyor.

Bir filozof/şair olarak Blanchot’nun ellerinde kelimeler büyülüdür ve daha önce fark edemediğimiz güçlerle parıldar.

Bu kitapta yer alan metinler de, bunun en iyi örneği olarak okunabilir.

Kitaptan birkaç alıntı:

  • Sen değilsin konuşacak olan; bırak, unutuşla ya da sessizlikle olsa bile, felaket konuşsun sende.
  • Biz ki, zamanın yollarında hep dönüşteyiz, ne ilerliyoruz ne geç kalıyoruz: Geç erkendir, yakın uzak.
  • Sonsuz-sınırlı, bu sen misin?
  • Geriye, adına sustuğumuz adlandırılmamış kalır.
  • Felaketin eliaçıklığı. Ki orada hayat, ölüm, daima aşılmıştır.
  • Ebediyeti, onu geçici kılmak için, paylaşalım.

Künye: Maurice Blanchot – Felaket Yazısı, çeviren: Aziz Ufuk Kılıç, MonoKL Yayınları, felsefe, 204 sayfa

 

Erik Olin Wright – “Sınıflar” Üzerine Tartışmalar (2017)

Erik Olin Wright’ın Marksizm içi polemikler üzerinden ilerleyen ‘Sınıflar’ kitabı, bu alanda fikir üreten pek çok kişinin dâhil olduğu bir tartışma yaratmıştı.

Yazar söz konusu çalışmasında, farklı sınıfsal çıkarların bireşimi ve tarihsel gelişmeler ışığında yeni bir sınıf teorisi ortaya koymuştu.

Bu derleme kitap ise, söz konusu kitapta dile getirilen tezlere dair eleştiriler sunuyor, Wright daha önce kavramsallaştırdığı tezini yeniden güncelliyor ve ‘Sınıflar’a dair tartışma kaldığı yerden devam ediyor.

Kitapta,

  • Sınıfların mübadelesi,
  • Wright’ın analitik Marksizminin sınırları,
  • Sınıf analizinde yeni kuramlar,
  • Eğitim, sömürü ve sınıf bilinci,
  • Wright’ın çelişkili sınıf mevkileri kuramının eleştirisi,
  • İş ilişkileri ve sınıf bilincinin oluşturulması,
  • Sömürü, kimlik ve sınıfsal yapı,
  • Ve sınıf kuramında devrim gibi konular tartışılıyor.

Burada, Wright’ın ilk kitabındaki tezlerini okumamış olanların da düşünülerek, tezlerin bir özetinin yapıldığını da belirtelim.

Kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle: Uwe Becker, Johanna Brenner, Michael Burawoy, Val Burris, Guglielmo Carchedi, Gordon Marshall, Peter F. Meiksins, David Rose, Arthur Stinchombe ve Philippe Van Parijs.

  • Künye: Erik Olin Wright – “Sınıflar” Üzerine Tartışmalar, çeviri: kolektif, Nota Bene Yayınları, siyaset, 424 sayfa