Bu kitap, yol işaretleri olarak yüzü aşkın kitaptan yararlanarak destanlardan modern yapıtlara, edebiyatta kronolojik bir yolculuk yapıyor.
Birçok okurun daha önce karşılaşmamış olabileceği çok çeşitli kültürlerden edebi metinleri de inceleyen rehber, çizimleri ve grafikleriyle de harikulade.
Edebiyatımıza damgasını vurmuş Tezer Özlü’yü edebiyat, sosyoloji, felsefe, psikanaliz ve dilbilim gibi disiplinler aracılığıyla tartışan, bir nevi Tezer Özlü okuma kılavuzu.
Kimi yazarların Özlü’yle anılarını da barındıran kitap, yazarın yapıtlarının ve yaşamının izini sürmek için harika bir fırsat.
Klasik ve modern ütopyalarda toplumsal cinsiyetin nasıl inşa edildiğini araştıran sağlam bir çalışma.
Özellikle feminist ütopyaların konuya yaklaşımlarındaki farklılıkları belirlemesiyle dikkat çeken çalışma, ütopyalarda kadınların kamusal ve özel alandaki konumlandırılışını irdeliyor.
Hem iyi bir feminist çalışma hem de iyi bir edebiyat incelemesi.
Zygmunt Bauman’ın Citlali Rovirosa-Madrazo ile yaptığı söyleşilere dayanan bu kitap, neoliberalizmin vahşetini ve sistemin güncel krizini çarpıcı bir şekilde ortaya koyuyor.
Bizi tarihi, hukuku, ekonomiyi, kültürü ve siyaseti başka bir perspektiften okumaya davet eden Bauman, toplumsal olarak inşa edilmiş topluluklarımızın, kimliklerimizin ve kurumlarımızın bugün daha kararsız ve güvensiz hale geldiğini belirtiyor.
Yazara göre, bununla eş zamanlı şekilde devletin de gerilemesiyle, ulusal sınırlar muğlaklaşmış ve bu belirsiz dünya “akışkan kimlikler” yaratmıştır.
Bauman’a göre, insanları “borçlu bir ırka” dönüştüren bu belirgin ve çarpıcı süreçte devletin yeni ama içler acısı rolü de “piyasa egemenliğinin cellatlığıyla” sınırlanıyor.
Yine Bauman’a göre, endüstri ve finansın radikal ölçüde kuralsız hale geldiği bugün, refah devletine ve modernizmin söylemlerine ait olan yurttaş hakları kültürü bir “hayırseverlik, aşağılanma ve damgalama kültürüne” indirgemiştir.
Bauman’ın buradaki ufuk açıcı söyleşisi, günümüzde kapitalizmin yarattığı ve onun ayrılmaz parçası olmuş finansal krizlerin yetkin bir fotoğrafını çekmesiyle çok önemli.
Künye: Zygmunt Bauman – Borçlu Zamanlarda Yaşamak: Citlali Rovirosa-Madrazo ile Söyleşi, çeviren: Akın Emre Pilgir, Ayrıntı Yayınları, inceleme, 240 sayfa, 2019
1948 Arap-İsrail Savaşı’nda boşaltılan ve yok edilen Filistin köylerinin tarihleri üzerinden, köylerin insanların bugünkü hayatlarıyla nasıl bağ kurduğunu gözler önüne seren bir çalışma.
Yazar bu amaçla, Filistinliler tarafından yazılan “köy anma kitapları”nı inceliyor.
Bâki Asiltürk, ‘Reşat Nuri Güntekin’in Romanlarında Hastalık’ta, Cumhuriyet dönemi Türkiye edebiyatının roman dalında en çok eser veren kalemlerinden Güntekin’in eserlerinde “hastalık” motifinin tuttuğu yeri irdeliyor.
Roman kahramanlarının hastalıklarını ele alan Asiltürk, bu hastalıkların söz konusu kahramanların hayatlarını nasıl etkilediğinin izini sürüyor.
Hastalıkların Batı ve Türk romanlarında kahramanların hayatlarına nasıl yansıdığına odaklanarak çalışmasına başlayan yazar, buradan hareketle, Güntekin’in romanlarında işlenen hastalıkları ortaya konuyor.
Geçici, kalıcı veya ölümcül hastalıklar; kazalar, doğal afetler, savaşlar ve başka nedenlerden kaynaklanan yaralanma ve sakatlıklar; çocukların ve yaşlıların hastalıkları ve bir hastalık olarak aşkın Güntekin’in romanlarında kendine nasıl yer bulduğu, incelemenin omurgasını oluşturuyor.
Boğaziçi Üniversitesi’nde akademik bir birim olarak kurulan Nâzım Hikmet Kültür ve Sanat Araştırma Merkezi tarafından hazırlanan ‘Şiir Dünyadan İbaret’, Nâzım Hikmet şiirini çok yönlü bir bakışla irdeliyor.
Kitapta,
Üç bölüme ayrılan kitabın ilk yazıları, Nâzım Hikmet’in son dönem şiirlerine odaklanıyor.
Kitabın ikinci bölümü, Nâzım Hikmet’in çok yönlü bir sanatçı oluşuna ve farklı türlerdeki üretimine odaklanan yazılardan oluşuyor.
Kitabın son bölümü de, Nâzım Hikmet’in Türkçe şiire etkisi meselesi etrafında şekillenen ve birbiri ile konuşan üç makaleden oluşuyor.
Kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle: Veysel Öztürk, Erkan Irmak, Murat Gülsoy, Fakiye Özsoysal, Esra Dicle, Kenan Behzat Sharpe, Zeynep Uysal, Yalçın Armağan ve Oğuz Makal.
Özellikle 1980’lerden itibaren, kimlik siyaseti Türkiye’de dikkat çekici bir gündem haline gelmeye başladı.
Bunun sonucunda, Alevilik ve Kürtlük konularında daha önce görülmeyen düzeyde bir yayın bolluğu yaşandı.
Sabır Güler Sevli’nin bu kapsamlı çalışması da, Alevi Kürt kimliğinin tarihsel süreç içerisinde izlediği seyri ve bunu sağlayan toplumsal ve siyasal unsurları ayrıntılı bir şekilde gözler önüne sermesiyle önemli.
Kitapta ele alınan kimi konular şöyle:
Alevi Kürtleri hem tarihsel hem de güncel boyutlarıyla ele alan Sevli’nin kitabı, bu konudaki güncel araştırma ve tartışmalardan yararlanmasıyla da önemli.
Halide Edip Adıvar, Sabiha Sertel, Azra Erhat, Mina Urgan, Tomris Uyar ve Pınar Kür, Türkiye’de kadın çevirmenler dendiğinde ilk akla gelecek isimlerdendir.
Kuşkusuz bu isimler, bu alanda en çok tanınan kişilerdir, fakat emeği hiç görünmeyen pek çok kadın çevirmenden de bahsedilebilir.
Bu derleme de, Cumhuriyet tarihinin özellikle birinci ve ikinci kuşak kadın çevirmenleri hakkında muazzam bir tarih çalışması oluşuyla büyük önem arz ediyor.
Boğaziçi Üniversitesi Çeviribilim Bölümü’nün doktora programında Şehnaz Tahir Gürçağlar’ın rehberliğinde başlayan çalışma, pek çok kadın çevirmenin portresini sunuyor ve bunları, somut bir tarihsel-kültürel bağlam içinde, sosyolojinin ve çeviribilimin gözünden inceliyor.
Cumhuriyet tarihi boyunca, kültür hayatımıza büyük katkılarda bulunmuş kadın çevirmenlerin olağanüstü emeğini görünür kılan kitapta, yukarıdaki isimlerin yanı sıra ele alınan kadın çevirmenler şöyle:
Seniha Bedri Göknil, Melahât Togar, Adalet Cimcoz, Güzin Dino, Nihal Yeğinobalı, Gönül Suveren, Gülten Suveren, Belgin Dölay, Fatma Artunkal ve Zeynep Bekdik.
Gazeteci Gülşen İşeri, ‘Denize Ekmek Banıp Yiyenlerin Hikâyesi’ alt başlığını taşıyan ‘Metropol Sürgünleri’nde, İstanbul, Ankara ve İzmir’de “Kentsel Dönüşüm” mağduru olmuş ve olacak on dört mahalleden insan öyküleri anlatıyor.
Mahalle sakinlerinin anlattığı hikâyeler, kentleri daha yaşanabilir hale getireceği iddia edilen projelerin, gerçekte sebep olduğu ve olacakları trajediyi gözler önüne seriyor.
İstanbul’da Tarlabaşı, Sulukule, Balat, Gazi Mahallesi, Sarıgazi, Küçük Armutlu, Ayazma; Ankara’da Mamak ve Dikmen; İzmir’de Kuruçeşme ve Kadifekale’deki mahalleleri dolaşan yazar, dört bölümde, okurların kentsel dönüşüm üzerine yeniden düşünmeye davet ediyor.
Dipnotski 