Kategori: İnceleme

Jacob Bronowski ve Bruce Mazlish – Leonardo’dan Hegel’e Batı Düşünce Tarihi (2012)

  • LEONARDO’DAN HEGEL’E BATI DÜŞÜNCE TARİHİ, Jacob Bronowski ve Bruce Mazlish, çeviren: Elvan Özkavruk Adanır, Say Yayınları, tarih, 694 sayfa

 

‘Leonardo’dan Hegel’e Batı Düşünce Tarihi’, Batı’nın Rönesans’tan 19. yüzyılın başlangıcına kadar geçen döneminin düşünsel gelişim sürecini açıklıyor. Kitapta, Batı’nın Ortaçağ’dan silkinişi, muhalif düşüncenin gelişimi ve büyük devrimler çağı, Leonarda da Vinci, Galileo, Rousseau, Adam Smith ve Hegel gibi önemli düşünürlerin fikirleri üzerinden izleniyor. Batı düşünce tarihini dört yüz yıllık bir zaman diliminde izleyen çalışmanın, bu geniş tarihi, siyaset ve felsefe gibi tek bir düşünce alanıyla sınırlı tutmayarak düşünce evreninin başka alanlarını da kapsayacak şekilde irdelemesiyle özgün olduğunu söyleyebiliriz.

Bekir Onur – Çağdaş Müze, Eğitim ve Gelişim (2012)

  • ÇAĞDAŞ MÜZE, EĞİTİM VE GELİŞİM, Bekir Onur, İmge Yayınları, inceleme, 438 sayfa

 

Türkiye’de müzecilik faaliyetlerine getirilen eleştirilerden biri, bu kurumların günlük yaşamın ve eğitimin vazgeçilmez birer parçası olamaması. Bekir Onur da elimizdeki çalışmasında, dünya çapında müzecilik alanında yaşanan dönüşümler ekseninde, “Nasıl bir müze?” sorusunun yanıtını arıyor. Müzenin kısa tarihini vererek kitabına başlayan Onur, müzecilikte yeni yönelimleri, müze ziyaretçi profillerine dair araştırmaları ve müzenin toplumsal işlevlerini ele alıyor. Çocuk ve üniversite müzelerini de inceleyen Onur’un kitabını dikkat çekici kılan bir husus da, müzelerdeki eğitim, öğrenme ve çocuk gelişimi etkinliklerini incelemesi.

Handan İnci (haz.) – Ahmet Hamdi Tanpınar (2012)

  • AHMET HAMDİ TANPINAR, hazırlayan: Handan İnci, Kapı Yayınları, inceleme, 364 sayfa

 

Elimizdeki kitap, 2010’da gerçekleştirilen Ahmet Hamdi Tanpınar’ı ele alan bir sempozyum kapsamında gerçekleştirilen panellerden, söyleşilerden ve sempozyuma sunulan bazı bildirilerden oluşuyor. Kitapta, Tanpınar’ı yaşarken tanımış, öğrencisi olmuş veya asistanlığını yapmış kişilerin yazara dair anıları; Tanpınar’ı yabancı dillere kazandıran yedi çevirmenin, yazarın dünya edebiyat piyasasındaki yeri konusundaki düşünceleri; günümüz şairlerinin Tanpınar’ın şairliğini nasıl yorumladıkları ve Tanpınar’ın sinemaya olan ilgisi gibi, Tanpınar’ın kişiliğini ve sanat anlayışını aydınlatan ilgi çekici konular yer alıyor.

Besim F. Dellaloğlu – Ahmet Hamdi Tanpınar (2012)

  • AHMET HAMDİ TANPINAR, Besim F. Dellaloğlu, Kapı Yayınları, inceleme, 217 sayfa

 

Besim F. Dellaloğlu elimizdeki ilgi çekici çalışmasında, Ahmet Hamdi Tanpınar fetişizmi örneğinden hareketle Türkiye modernleşmesinin zihniyet dünyasını tartışmaya açıyor. Üniversitelerde, Tanpınar üzerine dersler veren Dellaloğlu, öğrencilerinin Tanpınar’ı “muhafazakar” olarak tanımlayıp ona önyargıyla yaklaştığını belirtiyor. Bu durumun yalnızca öğrenciler özgü olmadığını, bunun, Türkiye modernleşme zihniyetinin ürettiği en önemli hurafelerden biri olduğunu söyleyen Dellaloğlu, Tanpınar’ın söylendiği gibi Doğu-Batı uzlaştırıcısı ve yerlici olmadığını; “Asrı saadet” ya da “Altın Çağ” arayışında olmadığını savunuyor.

F. W. Hasluck – Bektaşilik İncelemeleri (2012)

  • BEKTAŞİLİK İNCELEMELERİ, F. W. Hasluck, çeviren: Râgıb Hulûsi (Özden), yayıma hazırlayan: Mehmet Kanar, Say Yayınları, inceleme, 224 sayfa

 

İngiliz şarkiyatçı F. W. Hasluck ‘Bektaşilik İncelemeleri’nde, Bektaşilik üzerinden Anadolu’nun dini tarih ve etnografyasına dair önemli tespitlerde bulunuyor. Yazar burada yer alan makalelerinde ilkin, Bektaşilerin coğrafi dağılımına odaklanıyor. Bu analizde Anadolu başta olmak üzere El Cezire ve Irak, Mısır, İstanbul, Rumeli, Bulgaristan, Romanya, Sırbistan, Yunanistan, Arnavutluk ve Avusturya-Macaristan gibi geniş bir coğrafi alanda Bektaşiliğin izi sürülüyor. Yazar bunun yanı sıra, Anadolu’da Hıristiyanlık ve Müslümanlık arasındaki etkileşimler ile sultanların kılıç kuşanması gibi farklı detayları da irdeliyor.

John R. Bradley – Peçenin Arka Yüzü (2012)

 

  • PEÇENİN ARKA YÜZÜ, John R. Bradley, çeviren: Nur Yener, Yurt Kitap, inceleme, 287 sayfa

John R. Bradley ‘Peçenin Arka Yüzü’nde, Ortadoğu’daki fuhuş sektörünü, bölgenin yaşadığı dönüşümler üzerinden anlamaya çalışıyor. Bradley, Ortadoğu’da 1979 olaylarının ve özellikle İran devrimi ile Mekke kuşatmasının, bölge büyük bir hareketlilik içindeyken nasıl bir İslami köktendincilik dalgasına yol açtığını anlatarak kitabına başlıyor. Yazar devamında da, bu baskıların yanı başında varlık bulan İslami feminizm, geçici evlilikler,  çocuk gelinler, Basra Körfezi’ndeki küçük Bahreyn adasının seks endüstrisi ve Ortadoğu’daki genelevler gibi, bölgeye dair pek bilinmeyen veya görmezden gelinen tabu konuları anlatıyor.

H. Bahadır Türk – Çoban ve Kral (2012)

 

  • ÇOBAN VE KRAL, H. Bahadır Türk, İletişim Yayınları, inceleme, 262 sayfa

H. Bahadır Türk, ilgi çekici çalışması ‘Çoban ve Kral’da, İslam medeniyeti içerisinde ortaya çıkmış siyasetnamelerdeki ideal yönetici imgesinin nasıl inşa edildiğine odaklanıyor. Kitapta ilkin, siyasetnamelerin türsel ve yapısal özelliklerine değiniliyor; siyasetnamelerde karşımıza çıktığı haliyle insan doğası, siyaset algısı, eril dil gibi temalar irdeleniyor. Çalışmanın devamında da, siyasetnamelerde tartışıldığı haliyle ideal hükümdarın temel özelliklerinin neler olduğu, siyasetteki belirleyici dinamiklerin neler olduğu, hükümdar ve tebaası arasındaki ilişkinin nasıl idealize edildiği gibi konular araştırılıyor.

Marianna Yerasimos – Evliya Çelebi Seyahatnâmesi’nde Yemek Kültürü (2012)

 

  • EVLİYA ÇELEBİ SEYAHATNÂMESİ’NDE YEMEK KÜLTÜRÜ, Marianna Yerasimos, Kitap Yayınevi, inceleme, 555 sayfa

Daha önce yayımlanan ‘500 Yıllık Osmanlı Mutfağı’ adlı çalışmasıyla hatırlanacak Marianna Yerasimos, yine ilginç bir konuyla okurun karşısına çıkıyor. Yazar bu kitabında, Evliya Çelebi seyahatnâmesinin yemek kültürü konusunda barındırdığı malzemelerin izini sürmüş. Yerasimos’un da ortaya koyduğu gibi, seyahatnâme, 17. yüzyıl Osmanlı dünyasının ve komşularının beslenme kültürü konusunda benzersiz bilgiler içeriyor. Yerasimos’un kitabı, seyahatnâmede yer alan söz konusu malzemeyi sistemli hale getirmekle yetinmiyor; aynı zamanda eldeki farklı kaynaklardan da yararlanarak Osmanlı yemek kültürünü detaylıca irdeliyor.

Cenk Özbay, Ayşegül Terzioğlu ve Yeşim Yasin (haz.) – Neoliberalizm ve Mahremiyet (2011)

  • NEOLİBERALİZM VE MAHREMİYET, hazırlayan: Cenk Özbay, Ayşegül Terzioğlu ve Yeşim Yasin, Metis Yayınları, inceleme, 285 sayfa

 

‘Neoliberalizm ve Mahremiyet’te yer alan makaleler, Türkiye’de mahremiyetin kapsamını, beden, sağlık ve cinsellik boyutlarıyla masaya yatırıyor. Kitabın ilk bölümünde, Türkiye’de sağlık sisteminde son otuz yılda yaşanmakta olan dönüşüme farklı pencerelerden bakılıyor. Burada, tüm dünyada gerçekleşen sağlık sistemlerinin neoliberalleşme ekseninde yeniden yapılanması sürecine Türkiye örneği üzerinden mercek tutuluyor. Kitabın ikinci bölümünde, modern tıbbın hasta bedenleri ve öznellikleri üzerindeki etkileri irdeleniyor; son bölümde de, cinsiyet ilişkilerinin ve cinsel kimliklerin, neoliberalleşmeyle birlikte nasıl dönüştüğü ortaya koyuluyor.

Jean Claude Bologne – Gönül Çelmenin Tarihi (2011)

  • GÖNÜL ÇELMENİN TARİHİ, Jean Claude Bologne, çeviren: Erkan Ataçay, Dost Kitabevi, inceleme, 342 sayfa

 

Fransız romancı ve tarihçi Jean Claude Bologne ‘Gönül Çelmenin Tarihi’nde, baştan çıkarmanın hikâyesini, tarihöncesinden yirminci yüzyıla uzanarak anlatıyor. Tavlamanın mitolojisinde sıklıkla görülen “kaçırma ve tecavüz” teması; antik Yunan ve Roma’da gözlemlenen “sevme sanatı”nın toplumsal yansımaları; Ortaçağ’daki baştan çıkarma ve evlenme alışkanlıkları; gönül okşamanın altın çağını yaşadığı Rönesans ve 17. yüzyıl; Aydınlanma’yla birlikte gönül çelmede icat edilen yeni stratejiler; 19. yüzyılda karşı cinse yaklaşımın düzenlenmesi ve 20. yüzyıldan itibaren flörtün “tavlama”ya dönüşme süreci, Bologne’un irdelediği ilgi çekici konular.