Kategori: Sinema

Slavoj Žižek – Matrix ya da Sapkınlığın İki Yüzü (2009)

Slavoj Žižek’in bu kitabının ilk versiyonu, 1999 tarihinde, yani Matrix’in devam filmleri henüz ortada yokken, Karlsruhe’de yapılan ‘Inside the Matrix’ sempozyumuna sunulmuştu.

Devam filmlerinin ardından Žižek’in yaptığı değişiklikler ise elimizdeki versiyonda yer alıyor.

Matrix’in ideal seyircisini budala olarak tanımlayan Žižek, filmi Lacancı bir analize tabi tutuyor.

Filmi metaforları, anlam ve yan anlamlarıyla irdeleyen Žižek’e göre, Matrix’in entelektüel cazibesi, Platon’un ‘Devlet’inde tasvir ettiği mağara düzenini tekrar etmesinden ibaret.

  • Künye: Slavoj Žižek – Matrix ya da Sapkınlığın İki Yüzü, çeviren: Bahadır Turan, Encore Yayınları, felsefe, 103 sayfa

Julianne Burton – Latin Amerika’da Sinema ve Toplumsal Değişim (2019)

Latin Amerika’da sinema, özellikle 1960’lı ve 70’li yıllarda devrimci mücadelenin bir parçası olarak toplumda önemli bir etkiye sahipti.

Julianne Burton’ın elimizdeki çalışması da, Yeni Latin Amerika Sineması olarak adlandırılan bu türü çok yönlü bir bakışla tartışıyor ve buradan yola çıkarak sinemanın dönemin Latin toplumu üzerindeki etkilerini inceliyor.

Doğrudan politik mücadelelerin ürünü olan, kendini Marksist-devrimci olarak tanımlayan Latin Amerika sineması hakkında bir referans kaynak olarak okunması gereken çalışmasında Burton, Sovyet devrimci sinemasıyla birlikte, dünya sinema tarihinde iz bırakan tek devrimci sinema olan bu sinemayı daha yakından tanımamıza vesile oluyor.

Kitap her şeyden önce, sinemanın insanların dünyaya bakışını ne denli kökten biçimde dönüştürdüğünü ve daha da önemlisi sinema ile siyaset ve toplum arasında ne denli sıkı bir ilişkinin bulunduğunu gözler önüne sermesiyle önemli.

  • Künye: Julianne Burton – Latin Amerika’da Sinema ve Toplumsal Değişim, çeviren: Faik Onur Acar, Dipnot Yayınları, sinema, 400 sayfa, 2019

András Bálint Kovács – Béla Tarr Sineması (2015)

Macaristan’ın önde gelen yönetmenlerinden Béla Tarr’ın çalışmalarının eleştirel bir çözümlemesi.

András Bálint Kovács, Tarr’ın çalışmış olduğu görüntü yönetmeni, senarist, oyuncu ve müzisyenler hakkında aydınlatıcı bilgiler verdiği gibi, yönetmenin biçeminin evrimi, anlatısı ve karakterleri gibi konularda derinlemesine bir inceleme sunuyor.

  • Künye: András Bálint Kovács – Béla Tarr Sineması, çeviren: Mehmet İbiş, Hayalperest Kitap

Atilla Dorsay – Atilla Dorsay: Sinemayı Yazan Adam (2009)

Yazar Rıza Kıraç’ın, Hulki Aktunç’la gerçekleştirdiği ve yakın zamanda kitaplaştırılan söyleşi ilgiyle karşılanmıştı.

Kıraç’ın bu sefer söyleşi yaptığı isim ise, Türkiye’de sinema eleştirmeni denince ilk akla gelen isimlerden, sinema yazınında kırk yılı aşkın emeği bulunan Atilla Dorsay.

Dorsay bu uzun soluklu ve keyifli söyleşisinde, hayata dair izlenimlerini; İstanbul ve Galatasaray lisesi yıllarını; Paris’te yaşadığı dönemi; Cumhuriyet gazetesinde geçen yirmi yedi yılını; Yedinci Sanat dergisini; 70’lerin Yeşilçam sinemasını; tanıdığı insanları; müziğe duyduğu ilgiyi; Sinema Yazarları Derneği’ni ve sinema eleştirisine verdiği kırk yıllık emeği; TRT dönemini; Onat Kutlar’ı ve Sinematek’li yılları; 2000’lerin yönetmenlerini ve değişen sinema beğenisini anlatıyor.

Söyleşilere ayrıca, Dorsay’ın albümünden bir fotoğraf seçkisi de eşlik ediyor.

  • Künye: Atilla Dorsay – Atilla Dorsay: Sinemayı Yazan Adam, söyleşi: Rıza Kıraç, Say Yayıncılık, söyleşi, 296 sayfa

David Parkinson – Sinemayı Değiştiren 100 Fikir (2015)

Sinemanın yan gösterimlerden kurumsallaşmasına giden süreci mümkün kılan ana kuramları, teknikleri ve stratejileri ele alan ufuk açıcı bir çalışma.

Büyülü fenerler, görüntünün sürekliliği, kinetoskop, yakın planlar, gerçeküstücülük, optik geçişler, metot oyunculuğu ve daha fazlası.

Hollywood sinemasının da kapsamlı bir şekilde ele alındığı kitapta, “Alman Dışavurumculuğu”, “Auteur Kuramı” ve “Üçüncü Sinema” gibi konular da ihmal edilmiyor.

  • Künye: David Parkinson – Sinemayı Değiştiren 100 Fikir, çeviren: Yeşim Burul, Literatür Yayıncılık, sinema, 216 sayfa, 2015

Seçil Büker ve Gürhan Topçu – Sinema (2019)

Seçil Büker ve Gürhan Topçu imzalı bu çalışma, hem iyi bir sinema tarihi hem de sinema kuramı alanına önemli katkılar sunmuş isimlerin yaklaşımları hakkında dört dörtlük bir rehber.

Kitap iki bölümden oluşuyor;

İlk bölümde, sinemanın ilk zamanlarından bugüne kadar olan serüveni kapsamlı bir şekilde ele alınıyor.

Burada sinema tarihi ideoloji, görsel biçim ve alımlama çalışmaları bağlamında izleniyor.

Kitabın ikinci bölümünde ise, sinema konusundaki eleştirel yaklaşımlara yer veriliyor.

Psikanalitik ve feminist yaklaşımların sinemaya getirdikleri eleştirilerin sağlam bir dökümünün yapıldığı bu bölüm, sinema sanatını anlama ve kavrama konusunda okuruna geniş bir perspektif sunuyor.

Kitabın, Güney Birtek imzalı aydınlatıcı bir sunuş yazısıyla açıldığını da not edelim.

  • Künye: Seçil Büker ve Y. Gürhan Topçu – Sinema: Tarih-Kuram-Eleştiri, İthaki Yayınları, sinema, 376 sayfa, 2019

Sevcan Sönmez – Filmlerle Hatırlamak (2019)

Türkiye sinemasında toplumsal belleğin tezahürlerine ve travmatik anlatılara odaklanan ilgi çekici bir çalışma.

Sevcan Sönmez, Uğur Yücel’in Yazı Tura, Reis Çelik’in Işıklar Sönmesin, Tomris Giritlioğlu’nun Salkım Hanım’ın Taneleri ve Güz Sancısı, Ömer Uğur’un Eve Dönüş, Levent Semerci’nin Nefes, Özcan Alper’in Sonbahar ve Sedat Yılmaz’ın Press filmlerini toplumsal bellek ve travma literatüründen yararlanarak inceliyor, ayrıca, sinematografik olarak bu meselelerin nasıl temsil edildiğini derinlemesine araştırıyor.

Yeni Türkiye sinemasının anlatıları içinden 1996-2011 yılları arasında yapılmış, geçmişle hesaplaşma filmlerini seçen Sönmez, bu filmleri toplumsal bellek ve travma literatüründen yararlanarak inceliyor; ayrıca sinematografik olarak bu meselelerin nasıl temsil edildiğine ve anlamlandırıldığına bakıyor.

Kitap, özellikle şu soruların yanıtlarını aramasıyla büyük öneme haiz:

  • Toplumsal travmatik olayların sinemadaki temsilinde eleştirel, sorgulayıcı bir yaklaşım var mıdır?
  • Bu temsiller, travmaların ortaya konduğu, yüzleşme ve iyileşme yolunda adımlar mıdır, yoksa bağlamsız ve yüzeysel yaklaşımlarla bastıran ve unutmaya yardım eden bir nitelik mi taşırlar?
  • Sinema travmaların temsili ile toplumsal belleğin yeniden kurgulanmasında hangi temsil stratejileriyle nasıl bir işlev görmektedir?

Künye: Sevcan Sönmez – Filmlerle Hatırlamak: Toplumsal Travmaların Sinemada Temsil Edilişi, Metis Yayınları, sinema, 168 sayfa, 2015

Atilla Dorsay – Dorsay’ın Penceresinden (2009)

Sinema eleştirmeni Atilla Dorsay, ‘Dorsay’ın Penceresinden’ başlıklı bu eserinde, 40 yıllık meslek yaşamında tanıdığı insanların dünyasına iniyor.

Dorsay’ın kaleme aldığı 50 yazı, Cumhuriyet’e gazeteciliğe başladığı dönemlerden ve özellikle Türkiye sineması üzerine yazmaya başladığı 1970 yılından günümüze, tanımış olduğu sinemacı, tiyatrocu, yazar, müzisyen, ressam, gazeteci ve iş insanlarına kadar, toplumu derinden etkilemiş, izler bırakmış isimleri anlatıyor.

Bir fotoğraf albümüyle de zenginleştirilen kitaptaki yazıları için “bizden insanlara yaklaşmayı deniyor” diyen Dorsay, anı, değerlendirme ve söyleşilerden yararlanarak birçok ünlü ismi bir araya getiriyor.

  • Künye: Atilla Dorsay – Dorsay’ın Penceresinden, Remzi Kitabevi, anlatı, 215 sayfa

Kolektif – Hukuku Sinemada Görmek (2015)

Sinemaya hukukun perspektifinden bakan makaleler.

Kitaba katılan yazarlar, filmlerde karşılaştıkları hukuki konuları irdeliyor, bir yandan da hukukun, gündelik hayatımızın vazgeçilmez bir boyutu olduğunu ortaya koyuyor.

Hukuk alanında çalışanların yanı sıra, sinemaseverlerin de keyifle okuyacağı bir derleme.

Kitapta filmler bağlamında yükümlülük olarak yaşam, ölüm hakkı, biyoetik, beden üzerinde mülkiyet, çocuk hakları, temsilin sembolik boyutları, ırkçılık, sınıf mücadelesi, Hitler faşizminin suç ortakları olan yargıçlar, özgürlük, tercih imkânı, liberalizmde süper kahramanlık, Batı demokrasilerindeki güvenlik saplantısı, filmlerde tecavüz sahnelerinin etik boyutu gibi, hukuka konu olan pek çok kavram tartışılıyor.

Kitapta ele alınan filmler şöyle:

  • V For Vendetta
  • Batman: Kara Şövalye
  • Sanık
  • 400 Darbe
  • İçimdeki Deniz
  • Kız Kardeşimin Hikâyesi
  • Cenneti Beklerken
  • Her Devrin Adamı
  • Danton
  • Sacco ve Vanzetti
  • Nuremberg Duruşması

Kitaba yazılarıyla katılan isimler ise şöyle: O. Vahdet İşsevenler, Sedat Erçin, Ülker Yükselbaba, Meysa Baykal, İrem Burcu Özkan, Hafize Tunçay, Yasemin Işıktaç, Muzaffer Dülger, Zelal Pelin Doğan, Umut Koloş ve Sevtap Metin.

  • Künye: Kolektif – Hukuku Sinemada Görmek, derleyen: Sevtap Metin, Tekin Yayınevi, hukuk, 222 sayfa, 2015

Sırrı Süreyya Önder – Beynelmilel (2009)

Sırrı Süreyya Önder, beğeniyle karşılanan filmi ‘Beynelmilel’in hem senaryosunu yazdı hem de filmi, Muharrem Gülmez’le birlikte yönetti.

Önder senaryosunda, isimlerini Kürtçe’de düğün anlamına gelen “govend”ten alan gevendelerin, bir gecede “bando” olunması fermanını almaları ve bunun ertesinde yaşadıklarını anlatıyor.

Önder’in eseri, 12 Eylül’ün ülkenin her tarafına sinmiş faşizan mantığını gözler önüne sermesiyle dikkat çekiyor.

Senaryonun yer aldığı kitapta, Barış Pirhasan’ın ‘Beynelmilel’ üzerine kaleme aldığı bir yazısı ile Önder’le yapılmış bir söyleşi de yer alıyor.

  • Künye: Sırrı Süreyya Önder – Beynelmilel, Agora Kitaplığı, senaryo, 150 sayfa