Kategori: Sinema

Sevcan Sönmez – Filmlerle Hatırlamak (2019)

Türkiye sinemasında toplumsal belleğin tezahürlerine ve travmatik anlatılara odaklanan ilgi çekici bir çalışma.

Sevcan Sönmez, Uğur Yücel’in Yazı Tura, Reis Çelik’in Işıklar Sönmesin, Tomris Giritlioğlu’nun Salkım Hanım’ın Taneleri ve Güz Sancısı, Ömer Uğur’un Eve Dönüş, Levent Semerci’nin Nefes, Özcan Alper’in Sonbahar ve Sedat Yılmaz’ın Press filmlerini toplumsal bellek ve travma literatüründen yararlanarak inceliyor, ayrıca, sinematografik olarak bu meselelerin nasıl temsil edildiğini derinlemesine araştırıyor.

Yeni Türkiye sinemasının anlatıları içinden 1996-2011 yılları arasında yapılmış, geçmişle hesaplaşma filmlerini seçen Sönmez, bu filmleri toplumsal bellek ve travma literatüründen yararlanarak inceliyor; ayrıca sinematografik olarak bu meselelerin nasıl temsil edildiğine ve anlamlandırıldığına bakıyor.

Kitap, özellikle şu soruların yanıtlarını aramasıyla büyük öneme haiz:

  • Toplumsal travmatik olayların sinemadaki temsilinde eleştirel, sorgulayıcı bir yaklaşım var mıdır?
  • Bu temsiller, travmaların ortaya konduğu, yüzleşme ve iyileşme yolunda adımlar mıdır, yoksa bağlamsız ve yüzeysel yaklaşımlarla bastıran ve unutmaya yardım eden bir nitelik mi taşırlar?
  • Sinema travmaların temsili ile toplumsal belleğin yeniden kurgulanmasında hangi temsil stratejileriyle nasıl bir işlev görmektedir?

Künye: Sevcan Sönmez – Filmlerle Hatırlamak: Toplumsal Travmaların Sinemada Temsil Edilişi, Metis Yayınları, sinema, 168 sayfa, 2015

Atilla Dorsay – Dorsay’ın Penceresinden (2009)

Sinema eleştirmeni Atilla Dorsay, ‘Dorsay’ın Penceresinden’ başlıklı bu eserinde, 40 yıllık meslek yaşamında tanıdığı insanların dünyasına iniyor.

Dorsay’ın kaleme aldığı 50 yazı, Cumhuriyet’e gazeteciliğe başladığı dönemlerden ve özellikle Türkiye sineması üzerine yazmaya başladığı 1970 yılından günümüze, tanımış olduğu sinemacı, tiyatrocu, yazar, müzisyen, ressam, gazeteci ve iş insanlarına kadar, toplumu derinden etkilemiş, izler bırakmış isimleri anlatıyor.

Bir fotoğraf albümüyle de zenginleştirilen kitaptaki yazıları için “bizden insanlara yaklaşmayı deniyor” diyen Dorsay, anı, değerlendirme ve söyleşilerden yararlanarak birçok ünlü ismi bir araya getiriyor.

  • Künye: Atilla Dorsay – Dorsay’ın Penceresinden, Remzi Kitabevi, anlatı, 215 sayfa

Kolektif – Hukuku Sinemada Görmek (2015)

Sinemaya hukukun perspektifinden bakan makaleler.

Kitaba katılan yazarlar, filmlerde karşılaştıkları hukuki konuları irdeliyor, bir yandan da hukukun, gündelik hayatımızın vazgeçilmez bir boyutu olduğunu ortaya koyuyor.

Hukuk alanında çalışanların yanı sıra, sinemaseverlerin de keyifle okuyacağı bir derleme.

Kitapta filmler bağlamında yükümlülük olarak yaşam, ölüm hakkı, biyoetik, beden üzerinde mülkiyet, çocuk hakları, temsilin sembolik boyutları, ırkçılık, sınıf mücadelesi, Hitler faşizminin suç ortakları olan yargıçlar, özgürlük, tercih imkânı, liberalizmde süper kahramanlık, Batı demokrasilerindeki güvenlik saplantısı, filmlerde tecavüz sahnelerinin etik boyutu gibi, hukuka konu olan pek çok kavram tartışılıyor.

Kitapta ele alınan filmler şöyle:

  • V For Vendetta
  • Batman: Kara Şövalye
  • Sanık
  • 400 Darbe
  • İçimdeki Deniz
  • Kız Kardeşimin Hikâyesi
  • Cenneti Beklerken
  • Her Devrin Adamı
  • Danton
  • Sacco ve Vanzetti
  • Nuremberg Duruşması

Kitaba yazılarıyla katılan isimler ise şöyle: O. Vahdet İşsevenler, Sedat Erçin, Ülker Yükselbaba, Meysa Baykal, İrem Burcu Özkan, Hafize Tunçay, Yasemin Işıktaç, Muzaffer Dülger, Zelal Pelin Doğan, Umut Koloş ve Sevtap Metin.

  • Künye: Kolektif – Hukuku Sinemada Görmek, derleyen: Sevtap Metin, Tekin Yayınevi, hukuk, 222 sayfa, 2015

Sırrı Süreyya Önder – Beynelmilel (2009)

Sırrı Süreyya Önder, beğeniyle karşılanan filmi ‘Beynelmilel’in hem senaryosunu yazdı hem de filmi, Muharrem Gülmez’le birlikte yönetti.

Önder senaryosunda, isimlerini Kürtçe’de düğün anlamına gelen “govend”ten alan gevendelerin, bir gecede “bando” olunması fermanını almaları ve bunun ertesinde yaşadıklarını anlatıyor.

Önder’in eseri, 12 Eylül’ün ülkenin her tarafına sinmiş faşizan mantığını gözler önüne sermesiyle dikkat çekiyor.

Senaryonun yer aldığı kitapta, Barış Pirhasan’ın ‘Beynelmilel’ üzerine kaleme aldığı bir yazısı ile Önder’le yapılmış bir söyleşi de yer alıyor.

  • Künye: Sırrı Süreyya Önder – Beynelmilel, Agora Kitaplığı, senaryo, 150 sayfa

Kolektif – Aşktan da Üstün 50 Film, 3 (2015)

Arka Pencere yazarlarından, sinema tarihinde iz bırakmış filmlerden bir seçki.

Büyük Diktatör’den Kayıp’a, Şöhretin Sonu’ndan Vesikalı Yarim’e, Kayıp Otoban’dan Yeraltı Peygamberi’ne, Elm Sokağında Kabus’tan Büyük Lebowski’ye ve Olağan Şüpheliler’den Guguk Kuşu’na, 50 olağanüstü filme farklı bir perspektiften bakmak isteyenlere.

  • Künye: Kolektif – Aşktan da Üstün 50 Film 3, Kırmızı Kedi Yayınları

Kolektif – Tür Kuramı: Temel Metinler (2018)

Bu kitap, edebiyatta, sinemada ve televizyonda tür konusunu çok zengin bir bakışla irdeleyen 12 makaleyi bir araya getiriyor.

Böylelikle konuya dair temel metinleri sunan çalışma, bu alanları kapsayan tür kuramı hakkındaki bakış açılarını ve güncel tartışmaları sunmasıyla çok önemli bir boşluğu dolduruyor.

  • Tür teorisinin bugünü,
  • Normal ve yararlı alışkanlıklar olarak edebi türler,
  • Bilgi alanları olarak türler,
  • Film türüne semantik/sentaktik bakış,
  • Toplumsal cinsiyet, tür ve aşırılık,
  • İdeoloji, tür ve auteur,
  • Televizyonda tür kuramına kültürel yaklaşım,
  • Anlatı kuramı ve televizyon,
  • Tür, temsil ve pembe dizi…

Bunun gibi birçok önemli konunun ele alındığı kitaba, makaleleriyle katkıda bulunan isimler ise şöyle: Daniel Chandler, John Frow, Thomas Pavel, Wai Chee Dimock, Steve Neale, Rick Altman, Linda Williams, Robin Wood, Jason Mittell, Jane Feuer, Sarah Kozlo ve Christine Gledhill.

  • Künye: Kolektif – Tür Kuramı: Temel Metinler, editör: Jale Özata Dirlikyapan, çeviren: Ebru Akçay, Fırat Berksun, Selver Dikkol, Canan Duran Tasouji, Onur Dursun, Ayşe İnal, Jale Özata Dirlikyapan, Bahar Şimşek, Oğuzhan Yeşiltuna, Cansu Yılmaz, Doğu Batı Yayınları, sinema, 367 sayfa, 2018

Halit Refiğ – Puşkin Erzurum’da (2009)

Yönetmen ve senarist Halit Refiğ ‘Puşkin Erzurum’da’ başlıklı elimizdeki senaryosunu, Büyük Rus şairi Puşkin’in, Erzurum’a 1829 yılında yaptığı yolculuktan esinlenerek kaleme almış.

Puşkin, Rus ordusuyla birlikte Erzurum’a yaptığı yolculuğu, şiir yalınlığında ‘Erzurum Yolculuğu’ adıyla hatıralaştırmıştı.

Kafkasya, Türk Toprakları, Osmanlı Başkomutanı, Erzurum ve Doğu’ya dair izlenimler, Puşkin’in Türkiye’de hâlâ beğeniyle okunan hatıralarının çerçevesini oluşturuyordu.

İşte, Halit Refiğ’in son dönem senaryolarından olan bu eseri, Rus şairin Erzurum’da başından geçenleri hikâye ediyor.

Refiğ, şairin burada yaşadıklarını da, dönemin siyasi koşullarıyla harmanlayarak veriyor.

  • Künye: Halit Refiğ – Puşkin Erzurum’da, Dergah Yayınları, senaryo, 90 sayfa

Esin Coşkun – Dünya Sinemasında Akımlar (2009)

Esin Coşkun ‘Dünya Sinemasında Akımlar’da, sinema sanatında ortaya çıkan akımları ve onların etkilerini ortaya koyuyor.

Akımların sade ve akıcı bir üslupla ele alındığı kitap, konuya dair rehber bir çalışma niteliğinde.

Fütürizm, Sovyet Toplumsal Gerçekçiliği, Alman Ekspresyonizmi, Fransız Avant-Garde Sineması, Şiirsel Gerçekçilik, İngiliz Belge Okulu, İtalyan Yeni Gerçekçiliği, Fransız Yeni Dalgası, Özgür Sinema, Amerikan Deneysel Sineması ve Yeni Sinema, Coşkun’un tarihçelerini, sosyolojik analizlerini, kavramsal ve sanatsal özelliklerini ele aldığı kuramlardan birkaçı.

  • Künye: Esin Coşkun – Dünya Sinemasında Akımlar, Phoenix Yayınları, sinema, 291 sayfa

Levent Yaylagül – Sinema Toplum Siyaset (2018)

Levent Yaylagül bu kitabında, yüz yılı aşkın tarihi bulunan Türkiye sinemasını modern Türkiye tarihiyle iç içe okumaya girişiyor.

Kitapta,

  • Atatürkçülük ve milliyetçiliğin sinemaya etkileri,
  • Kürt sorununun Türkiye sinemasına yansımaları,
  • 27 Mayıs ve 12 Eylül dönemlerinde sinema,
  • Sinemada sansür ve aydın sorunu,
  • Türkiye sinemasındaki kurumsal tartışmalar,
  • Toplumun muhafazakârlaşması ve sanatta muhafazakârlaşma,
  • Ve bunun gibi pek çok konu tartışılıyor.

Türk sinemasında ortaya çıkan kuramsal tartışmalar ve özellikle ulusal sinema yaklaşımını ayrıntılı bir bakışla sorgulayan Yaylagül’ün çalışması, sinemayı tarihsel, toplumsal, siyasal, kültürel, teknolojik ve endüstriyel bir olgu olarak ele almasıyla, bu alanda temel bir kaynak olmaya aday.

  • Künye: Levent Yaylagül – Sinema Toplum Siyaset, Dipnot Yayınları, sinema, 280 sayfa, 2018

Kolektif – Türk Film Araştırmalarında Yeni Yönelimler 11 (2015)

Türkiye sinemasında “yeni” konusunu belirginleşen konular ve yönetmenler bağlamında irdeleyen ufuk açıcı metinler.

Türkiye sinemasında yeni anlatım yöntemleri, Yavuz Turgul sinemasında kanon, geçmişten bugüne seyirci kitlesinin dönüşümü, çalışmanın ilgi çekici konularından.

  • Künye: Kolektif – Türk Film Araştırmalarında Yeni Yönelimler 11, hazırlayan: Deniz Bayrakdar, Bağlam Yayınları