Kategori: Sosyoloji

Robert N. Bellah – İnsan Evriminde Din (2017)

Biyoloji, antropoloji ve tarih disiplinlerinden yararlanarak, insanoğlunun yeryüzündeki macerasında dinin kökeni ve gelişimini ortaya koyan ufuk açıcı bir kitap.

Din sosyolojisi alanında önemli çalışmalara imza atmış Robert N. Bellah, bu kapsamlı çalışmasında, ilk olarak insanlığın tarihinde ritüel ve mitlerin ne zaman ortaya çıktığını araştırıyor.

Dinin ortaya çıkmasının, ancak dilin ortaya çıkmasıyla mümkün olduğunu savunan Bellah, aynı zamanda evrim teorisinin dinin kökenine dair tezlerini de eleştirel bir bakışla yorumluyor.

Kitapta,

  • Dinsel temsilin tarzları,
  • Din ve evrim,
  • Kabile dininde anlamın üretilmesi,
  • Kabile dininden arkaik dine anlam ve güç kavramlarının dönüşümü,
  • Mezopotamya, erken Yunan toplumu, Polinezya, Eski Mısır, İsrail ve Orta Doğu gibi coğrafyalarda dinin gelişimi,
  • Ve dinin kavramsal temsilleri gibi pek çok ilgi çekici konu irdeleniyor.

Bellah’ın eseri, din sosyolojisi alanında sistematik bir karşılaştırma yapmasıyla temel bir başvuru kaynağı olacak nitelikte.

  • Künye: Robert N. Bellah – İnsan Evriminde Din: Eski Taşçağından Eksen Çağına, çeviren: Mete Tunçay, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, tarih, 759 sayfa

Nels Anderson – Hobo: Evsiz Adamın Sosyolojisi (2017)

Hobo, 20. yüzyıl Amerikan popüler kültüründe evsiz barksız, ailesiz, bağımsız olmayı tercih eden, hayatı yollarda geçen kişi anlamına geliyor.

Her yeri evi olarak belleyen bir Hobo, düzenli çalışma karşıtıdır, sömürü ilişkilerinin içine girmez ve sınırlarda yaşamayı tercih eder.

İşte, kendisi de eski bir Hobo olan Nels Anderson, bizi Hoboların ilginç dünyasına, yaşam ve çalışma düzenlerine, gündelik hayat pratiklerine daha yakından bakmaya davet ediyor.

Kitap, bu ilginç kesime içeriden bakan bir anlatı olsa da, gözlemleri, betimlemeleri ve yöntemsel, epistemolojik yaklaşımıyla Hobolar için yetkin bir sosyoloji çalışması olmasıyla önemli.

Anderson’ın bu nitelikli kent antropolojisi çalışmasının, Chicago Ekolü olarak bilinen sosyal bilim geleneğini güçlü bir şekilde etkilediğini de söyleyelim.

  • Künye: Nels Anderson – Hobo: Evsiz Adamın Sosyolojisi, çeviren: Ezgi Pınar, Heretik Yayıncılık, sosyoloji, 256 sayfa

Kwame Anthony Appiah – Kozmopolitizm: Dünya Yurttaşlığının Felsefesi (2017)

Avrupa’da sağın yükseldiği, mülteci sorunu bahane edilerek “öteki”nin dışlandığı bir zamanda, “yabancılar”la nasıl diyalog kurulabilir?

Kwame Anthony Appiah, diğer adıyla dünya yurttaşlığı olan kozmopolitizm üzerine yeniden düşünmemizi öneriyor.

Tamamıyla somut örneklerden yola çıkan Appiah, farklılıklardan bahsettiğimizde aslında ne dediğimizi ve ne demek istediğimizi, ahlak ile davranışlar arasındaki çatışmayı, kozmopolitizm konusunda ortaya konmuş deneyimleri de yedeğine alarak tartışıyor.

Yazar bunları yaparken de, Batı düşüncesindeki “biz” ve “öteki” bağlamında yer etmiş bölünmüşlüğü eleştiriyor ve kozmopolit, eşitlikçi bir ilişki için çatışmanın karşısına diyalogu ve kültürler arası karşılıklı etkileşimi çıkarıyor.

Kozmopolitizm üzerine yeniden düşünmek için iyi bir fırsat.

  • Künye: Kwame Anthony Appiah – Kozmopolitizm: Dünya Yurttaşlığının Felsefesi, çeviren: Fezal Gülfidan, Nika Yayınevi, kültür, 200 sayfa

M. Esra Yıldırım – Yeni Bir Hayat Kurmak: Kadınlar Anlatıyor (2017)

“Kendi paramı kazanıyorum, kendim yiyorum, kendim içiyorum, kimseye verilecek hesabım yok. Ben bu topluma saygı duydum, bu toplum da bana saygı duymak zorunda.”

Bu ifadeler, babalığın ve erkekliğin baskısı altında, yürütemediği bir evliliği sürdürmektense tüm engellemelere rağmen boşanmayı tercih etmiş, bu kitap için görüşülen bir kadına ait.

Esra Yıldırım imzalı elimizdeki nitelikli çalışma, Türkiye’nin farklı illerinden kadınlarla yapılan görüşmelerle kotarılmış ve bu görüşmeler yoluyla boşanma deneyimlerinin kadınlar üzerindeki etkilerini ortaya koyuyor.

Kitapta,

  • Patriyarkanın kurumsallaştığı ve kendini yeniden ürettiği bir yer olarak “Yuva”,
  • Babalığın dokunulmazlığı,
  • Zoraki evlilik,
  • Bir kaçış planı olarak evlilik ve ihtiyaçtan evlilik,
  • İşsiz aile reisinin evdeki konumu,
  • Aile içi şiddet,
  • Babayla yüzleşme ve bir başarı öyküsü olarak boşanma,
  • Eşi boşanmaya ikna etmek ve çocukların desteğini almak gibi, Türkiyeli kadınların evlilik ve boşanma sürecinde yaşadıkları pek çok durum, kayıt altına alınıyor.

Künye: M. Esra Yıldırım – Yeni Bir Hayat Kurmak: Kadınlar Anlatıyor (Babalık, Evlilik ve Boşanma), İletişim Yayınları, sosyoloji, 159 sayfa

 

Joan W. Scott – Eleştirel Tarih Kuramı: Kimlikler, Deneyimler, Politikalar (2017)

Joan W. Scott, Fransız düşünce tarihi ve feminizm alanlarında yaptığı önemli çalışmalarla biliniyor.

Yazar psikanaliz, post-kolonyal araştırmalar, cinsiyet ve cinsellik kavramlarından yola çıkarak kurduğu elimizdeki kitabında da, Marksist tarihçilerin analizlerini tartışarak kimliklerin ve bireyliklerin oluşumunu geniş bir çerçevede irdeliyor.

Sınıf, cinsiyet ve ırk kimliklerinin inşasında hangi faktörlerin etkili olduğu sorusunun yanıtın arayan Scott, bilhassa Foucault ve Derrida’nın ortaya koydukları yaklaşımlar ekseninde, tarih, kimlik, deneyim ve politika alanında eleştirel bir tarih okumasına koyuluyor.

  • Künye: Joan W. Scott – Eleştirel Tarih Kuramı: Kimlikler, Deneyimler, Politikalar, çeviren: Zerrin Yaya, Dost Kitabevi, 107 sayfa

Benedict Anderson – Sınırları Aşarak Yaşamak: Bir Sosyal Bilimcinin Yaşamından Anılar (2017)

‘Hayali Cemaatler’ ve ‘Üç Bayrak Altında’ isimli kitaplarıyla Türkiyeli okurun da yakından bildiği Benedict Anderson, şimdi de bir birey ve bir sosyal bilimci olarak deneyimledikleriyle karşımızda.

Anderson burada, bir bilim insanı olarak ne gibi toplumsal, siyasal, kültürel ve dönemsel bağlamlarda doğduğunu, nasıl eğitim gördüğünü ve olgunlaşma sürecinde yaşadıklarını bizimle paylaşıyor.

Dünyanın farklı yerlerinde çalışmalar yürütmesinin yanı sıra, ABD’de Cornell Üniversitesi’nde Güneydoğu Asya çalışmalarını da başarıyla yürütmüş Anderson, burada yalnızca mesleki kariyerindeki gelişmeleri anlatmakla kalmıyor, aynı zamanda 2. Dünya Savaşı’ndan itibaren üniversite kurumunun geçirdiği büyük dönüşüme, Yeni Sol’un sosyal bilim üzerindeki etkilerine ve Avrupa eğitimi ile ABD eğitimi arasındaki bariz farklara dair bizi aydınlatıyor.

Her siyaset ve sosyal bilimci adayının muhakkak okuması gereken, altın değerinde deneyimler sunan bir kitap.

  • Künye: Benedict Anderson – Sınırları Aşarak Yaşamak: Bir Sosyal Bilimcinin Yaşamından Anılar, çeviren: Ayet Aram Tekin, Metis Yayınları, anı, 176 sayfa

Diana Scully – Cinsel Şiddeti Anlamak (2014)

Tutuklu tecavüzcü erkeklerin dünyasına inerek, erkeklerin kadınlara yönelttiği cinsel şiddetin nedenlerini irdeleyen sağlam, derinlikli bir sosyoloji çalışması.

Bizzat mahkûm tecavüzcülerle yapılan görüşmelere dayanan kitap, cinsel şiddetin, kökeni erkek egemen kültürde yatan yaygın bir sorun olduğunu gözler önüne seriyor.

  • Künye: Diana Scully – Cinsel Şiddeti Anlamak, çeviren: Şirin Tekeli ve Laleper Aytek, Metis Yayınları

Raymond Williams – Kültür ve Toplum: 1780-1950 (2017)

Raymond Williams’ın ilk baskısı 1958’de yapılan ‘Kültür ve Toplum’u, kültürel çalışmalar disiplinini başlatmış öncü bir eser olarak kabul ediliyor.

Williams’ın buradaki temel tezi, kültür fikrinin ve bu sözcüğün genel modern kullanımlarının, İngiliz düşünce hayatına Sanayi Devrimi diye nitelenen dönemde girmiş olduğu şeklinde özetlenebilir.

Çalışma, bunun nasıl ve neden gerçekleştiğini gösterme ve kültür fikrinin izini günümüze kadar sürme çabasının ürünü.

Dolayısıyla kitap, 18. yüzyılın sonlarından itibaren İngiliz toplumunda yaşanan değişimlere düşünce ve duygu dünyasında verilen tepkilerin bir açıklaması ve yorumu olarak okunmalı.

Williams kültür fikrinin izini sürerken de Edmund Burke, Robert Southey ve Robert Owen’dan başlayarak John Stuart Mill, William Morris, Thomas Carlyle, Bernard Shaw, D. H. Lawrence, Oscar Wilde, T. S. Eliot ve George Orwell’a uzanıyor.

Kitap ayrıca, Marksizm ve kültür ilişkisini tartışmasıyla da önemli.

  • Künye: Raymond Williams – Kültür ve Toplum: 1780-1950, çeviren: Uygur Kocabaşoğlu, İletişim Yayınları, kültür, 501 sayfa

Mehmed S. Kaya – Zaza Kürtler (2014)

Bingöl Solhan ve çevresinde yapılan alan çalışmalarına dayalı, Zazaca konuşan Kürtlere ilişkin kapsamlı bir araştırma.

Zazalarda akrabalık sistemi, aşiret yapıları, ekonomik sistem, cinsiyet ilişkileri, din olgusu, devletle ilişkiler, sözlü edebiyat ve müzik gibi pek çok konunun irdelendiği kitap, alana ilgi duyanlar için nitelikli bir kaynak.

  • Künye: Mehmed S. Kaya – Zaza Kürtler, Rûpel Yayınları

Bryan S. Turner – Klasik Sosyoloji (2014)

Bir sosyal bilimci açısından bakıldığında, klasikleri okumak düşünsel eğitimin önemli bir veçhesi.

Bu çalışma da, erken sosyolojinin gelişiminde kilit öneme sahip düşünürler ile 19. yüzyılın sonları ve 20. yüzyılın başlarında sosyolojik ve antropolojik araştırmalarda baskın olan kurumlar konusunda bir başucu kitabı.

  • Künye: Bryan S. Turner – Klasik Sosyoloji, çeviren: İdil Çetin, İletişim Yayınları