Kategori: Tarih

Kolektif – Aghtamar (2010)

Türkçe ve İngilizce yayımlanan Aghtamar, Van gölü Ahtamar adasındaki Surp Haç (Kutsal Haç) Ermeni kilisesini ele alıyor.

Kitabın metni Stepan Mnatsakanian’ın, kilise ve bunun duvarlarına kazınmış olan ilginç rölyefleri ortaçağ Ermeni mimarlığı bağlamında ele alan bir araştırmasından oluşuyor. Mnatsakanian’ın 1980’lerde yaptığı bu araştırma, kitapta, Milano’daki Edizioni Ares’den alınma mimari çizimler ve Kadir Çıtak’ın çektiği güncel fotoğraflarla da oldukça zenginleştirilmiş.

Türkçe ve İngilizce yayımlanmış kitabın, Türkiye’deki okurlara, ortaçağ Ermeni sanat ve mimarlığıyla tanışması için iyi bir fırsat sunduğunu söyleyebiliriz.

  • Künye: Kolektif – Aghtamar / Ahtamar: Ortaçağ Ermeni Mimarlığının Mücevheri, derleyen: Ara Sarafian ve Osman Köker, çeviren: Zuhal Bilgin, Gomidas Enstitüsü ve Bir Zamanlar Yayıncılık, mimari, 167 sayfa

Kolektif – 68’in Kadınları (2010)

Ayşe Yazıcıoğlu’nun hazırladığı ’68’in Kadınları’, Türkiye’de 1960’lı yıllarda gençlik hareketlerine katılmış, 70’li ve 80’li yıllarda da muhalif hareketleri içinde bulunmuş on altı kadının anılarından oluşuyor.

68 kuşağından kadınlara dair yapılan çalışmaların azlığı göz önünde bulundurulduğunda, elimizdeki yapıtın önemli bir boşluğu doldurduğunu söyleyebiliriz.

Kitaba anılarıyla katılan isimler şöyle: A. İnci Beşpınar, Birgül Akkoca Ergev, Büşra Ersanlı, Çimen Keskin Turan, Fatma Arda Sayman, Ferai Tınç, Füsun Özbilgen, Hatice Yaşar, Hülya Karadeniz, Işıl Özgentürk, Işıl Gürsoy Uyar, Müfide Pekin, Okşan Kınış, Sema Bulutsuz, Şermin Çetiner ve Şule Perinçek.

  • Künye: Kolektif – 68’in Kadınları, hazırlayan: Ayşe Yazıcıoğlu, Doğan Kitap, anı, 198 sayfa

Ersin Kalkan – Yeraltındaki İstanbul (2010)

Ersin Kalkan’ın kaleme aldığı ‘Yeraltındaki İstanbul’, dikkatlerimizi İstanbul’un altında saklı olan medeniyete çekmeyi amaçlıyor.

Baskı kalitesi ve görsel zenginliğiyle de dikkat çeken kitap, Antik kentin izlerini, şimdiki Divan Yolu’nu takip ederek buluyor.

Büyük Saray, Hipodrom, Ayasofya’nın zemin altı, Çemberlitaş, Taşhan, Bodrum Camii, antik liman, Arkadios Sütunu, Esekapısı mescidi, Samatya, Ayazmalar, Blakhernai Sarayı, Tekfur Sarayı ve günümüzün Fener’i Petrion, kitapta karşımıza çıkan çok sayıda yapıdan sadece birkaçı. Buradan anlaşılabileceği gibi, İstanbul’un yeraltı şehrinin en önemli parçası Sultanahmet ve civarında yer alıyor.

  • Künye: Ersin Kalkan – Yeraltındaki İstanbul, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür A. Ş. Yayınları, şehir, 254 sayfa

Hamit Bozarslan – Ortadoğu: Bir Şiddet Tarihi (2010)

Tarihçi ve siyaset bilimci Hamit Bozarslan ‘Ortadoğu: Bir Şiddet Tarihi’nde, Ortadoğu’daki şiddetin kapsamlı bir kronolojisini sunuyor.

Kitabının ilk bölümünde Bozarslan, İran ve Osmanlı İmparatorluğu’nda yüzyılın başındaki devrimci tutkulara, ardından 1920’li yıllarda özellikle Irak, Suriye ve Filistin’de manda rejimlerinin kurulmasına ve bunun neden olduğu büyük isyanlara odaklanıyor.

Filistin’in 1948’de bölünmesiyle başlayan ikinci bölüm, 1950-1970 arasının devrimci muhalefeti ile bu dönemde kurulan otoriter rejimlerle ilgileniyor.

Yazar kitabının son bölümünde de, Mısırlı düşünür Seyyid Kutb’un mirasını ve günümüzün İslamcı muhalefetini ele alıyor.

  • Künye: Hamit Bozarslan – Ortadoğu: Bir Şiddet Tarihi, çeviren: Ali Berktay, İletişim Yayınları, siyaset, 390 sayfa

Orhan Koloğlu – Osmanlı Döneminde Basın Teknikleri ve Araçları (2010)

Orhan Koloğlu elimizdeki çalışmasında, basın teknikleri ve araçlarının geçirdiği muazzam gelişimi Osmanlı İmparatorluğu’ndan günümüze uzanarak irdeliyor.

Kitapta, matbaanın Osmanlı’da karşılaştığı zorluklardan kuruluş ve gelişmesine; devletin haber ağından haberleşmenin ajans kuruluşuna geçişine; fotoğraf ve klişeyle resimli yayına geçişten basın fotoğrafçılığı dalına; günlük gazeteye geçme sürecinden dağıtım mekanizmalarının oluşturulmasına ve ilandan reklama kadar birçok konu yer alıyor.

Çalışma, basın tekniklerinin Batı toplumlarındaki gelişim süreciyle bizdekini karşılaştırma adına, önemli bir boşluğu dolduruyor.

  • Künye: Orhan Koloğlu – Osmanlı Döneminde Basın Teknikleri ve Araçları, İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Yayınları, medya, 214 sayfa

Stéphane Hénaut ve Jeni Mitchell – Lezzetli Fransa Tarihi (2020)

Yemek kültürü siyasetin, ekonominin ve kültürün kesişiminde olduğundan bir ülke ve insanı hakkında çok fazla şeyi ortaya koyar.

Stéphane Hénaut ve Jeni Mitchell de bu olguyu Fransa bağlamında izledikleri güzel bir çalışmayla karşımızda.

Fransa’nın yemek kültürünü ilk günlerinden itibaren keşfe çıkan kitap, bu mutfağın dünya sahnesinde yükselişini açıklayan bazı kalıcı özelliklerinin yanı sıra en acı dolu düşüşlerini, en korkunç çatışmalarını ve en muhteşem yeniliklerini ortaya koyuyor.

Kitap, devrimlere yol açan kıtlıklardan mutfağa yeni unsurlar getiren savaş ve fetihlere veya milyonların yeme alışkanlıklarını değiştiren radikal dini ve felsefi değişimlere dek Fransa’nın mutfağını, ülkenin Roma döneminden modern zamanlara uzanan inişli çıkışlı tarihi ekseninde izlemesiyle önemli.

Pasteur ve Appert gibi isimlerin yemek alışkanlıkları, Fransız café’lerinde gelişen modern çağın en etkili siyaset felsefeleri, insanlık tarihinde dönüştürücü etkiye sahip olmuş kimi yeniliklerin Fransız mutfağına etkileri ve küresel düzeni dönüştürmüş ve dünyanın her köşesinde büyük acılara neden olmuş Avrupa emperyalizminin gıda ve tarımı nasıl sömürdüğü, kitapta ele alınan diğer dikkat çekici konular.

  • Künye: Stéphane Hénaut ve Jeni Mitchell – Lezzetli Fransa Tarihi: Devrim, Savaş ve Aydınlanma Üzerine Gastronomi Hikâyeleri, çeviren: Gül Tonak, Say Yayınları, yemek tarihi, 432 sayfa, 2020

Kolektif – Sözde Masum Milliyetçilik (2010)

‘Sözde Masum Milliyetçilik’, milliyetçiliğin pek fark edilmeyen bir yanına ışık tutuyor.

Burada “sözde masum”la kastedilen, her yere sinmiş olan, günlük yaşamın bir parçasına dönüşen ve bazı akademisyenlerin “banal milliyetçilik” dedikleri terimle aynı anlama geliyor.

Türk ve Yunanlı yazarların metinlerini bir araya getiren ve eleştirel yaklaşımın egemen olduğu kitap, masum ve sıradan sayılan bazı uygulamaların milliyetçiliğin ne denli tehlikeli bir biçimi olduklarını gösteriyor.

Kitaba katkıda bulunan yazarlar şöyle: Herkül Millas, Tuğçe Saklıca Rigatos, Şerife Çam, Ilias Rubanis, Kerem Öktem, Ilias Kanelis, Tanıl Bora, Emre Gökalp, L. Doğan Tılıç, Hristina Batra, Manolis Vasilakis ve Arzu Öztürkmen.

  • Künye: Kolektif – Sözde Masum Milliyetçilik, editör: Herkül Milas, Kitap Yayınevi, siyaset, 293 sayfa

Hamdi Özdiş – Osmanlı Mizah Basınında Batılılaşma ve Siyaset (2010)

Hamdi Özdiş ‘Osmanlı Mizah Basınında Batılılaşma ve Siyaset’te, Diyojen, Çaylak, Hayal, Çıngıraklı Tatar ve Kahkaha gibi dergiler aracılığıyla, imparatorluğun içinde bulunduğu dönüşüme karikatüristlerin ve yazarların nasıl baktığını irdeliyor.

Çalışma, 1870-1877 dönemi Osmanlı mizah basınında ağırlıklı yer tutan doğu meselesi, kapitülasyonlar, ilk milletvekili seçimleri, Kanun-ı Esasi, moda, kadın ve batılılaşma gibi temalara, karikatür ve mizahın nasıl yer verdiğini ortaya koymasıyla dikkat çekiyor.

Osmanlı basınında mizah, yeni yeni araştırılmaya ve değerlendirilmeye başlanan konulardan. Oysa mizah ve mizah basını, tarih araştırmaları açısından büyük öneme haiz.

Bu alanın yetkin örneklerinden diyebileceğimiz Özdiş’in çalışması, yazıları ve karikatürleriyle bir dönemi resmeden isimler aracılığıyla, Osmanlı’yı daha iyi anlamamızı sağlıyor.

  • Künye: Hamdi Özdiş – Osmanlı Mizah Basınında Batılılaşma ve Siyaset (1870-1877), Libra Kitap, inceleme, 262 sayfa

Sina Akşin – İç Savaş ve Sevr’de Ölüm (2010)

‘İç Savaş ve Sevr’de Ölüm’, Sina Akşin’in ‘İstanbul Hükumetleri ve Milli Mücadele’ adlı eserinin üçüncü ve son cildi.

Akşin bu ciltte, Dördüncü Damat Ferit hükümetinin kuruluşundan Sevr Antlaşması’nın imzalanmasına kadar uzanan zaman dilimini ele alıyor.

“Bence Sevr geciktirilmiş bir ölümdü. Yalnızca askeri ve mali hükümlere dikkatle bakmak, bu gerçeği bize anlatmaya yeter” diyen Akşin, bu süreçte Anadolu ve Rumeli’deki kurtuluş hareketleri sürecinde ortaya çıkan iç savaş durumunu ve emperyalist güçlerin Osmanlı’ya yönelik büyük hesaplarını ortaya koyuyor.

Akşin ayrıca, padişah Vahdettin ile Damat Ferit’in, Atatürk öncülüğündeki kurtuluş mücadelesine karşı yaptıkları ittifakın ayrıntılarını da sunuyor.

  • Künye: Sina Akşin – İç Savaş ve Sevr’de Ölüm, İş Kültür Yayınları, tarih, 442 sayfa

Diren Çakmak – Forum Dergisi (2010)

Yakın zamanda, Soğuk Savaş yılları gerginliğinin yoğun bir biçimde hissedildiği bir dönemde yayın hayatına başlayan Forum Dergisi’ne dair bir çalışmaya bu sayfada yer vermiştik.

Diren Çakmak imzalı elimizdeki eser de, Doğu-Batı kutuplaşmasında Türkiye’nin yerinin Batı bloğu içinde olduğunu savunan, farklı görüşlerden aydınları bir araya getiren Forum Dergisi’ni inceliyor.

Derginin kuruluşu ve genel yapısıyla çalışmasına başlayan Çakmak, ardından, derginin birey-toplum, ulus-temsil, devlet-iktidar, iktidarın denetlenmesi, ekonomi politikaları ve dış politika gibi konularda ne gibi fikirler öne sürdüğünü, dönemin siyasî ve toplumsal şartlarını gözeterek ortaya koyuyor.

  • Künye: Diren Çakmak – Forum Dergisi: 1954-1960, Libra Kitap, inceleme, 623 sayfa