Edgar Snow – Çin Üzerinde Kızıl Yıldız (2015)

Çin’de on dört yıl kalmış Amerikalı gazeteciden, Çin Devrimi konusunda nitelikli bir çalışma.

Edgar Snow burada bulunduğu süre içinde, o zamanlar kuşatma altında bulunan Kızıl bölgeye geçmiş, komünistler öncülüğündeki gerilla savaşının dayandığı köylüler ve Kızıl Ordu askerleriyle birebir görüşmeler yapmış.

Çin üzerine belgesel nitelikte bir çalışma olmasıyla önem arz eden çalışma, Korkut Boratav’ın sunuşuyla.

  • Künye: Edgar Snow – Çin Üzerinde Kızıl Yıldız, çeviren: Enis Esmer, Yordam Kitap

Kolektif – Geç Osmanlı’dan Günümüze Modern Doğa Bilimciliği (2019)

Geç Osmanlı döneminden erken Cumhuriyet’e uzanan süreçte, bizdeki doğa bilimciliği nasıl dönüşümler yaşadı?

Elimizdeki kitap, bu konuyu tarihsel ve sosyolojik bir perspektifle irdeleyen ve bu alanda çalışanlar için önemli veri ve değerlendirmeler sunan makaleleri bir araya getiriyor.

Kitapta tartışılan kimi konular:

  • Cumhuriyet dönemi biliminde pozitivizmin etkileri,
  • Yeniçağ Osmanlı’sında astronomi pratikleri,
  • On dokuzuncu yüzyıl başlarında Osmanlı İmparatorluğu’nda modernleşme, bilim ve mühendislik,
  • Türkiye’de fizikçilerin “sosyal”, “bilim” ve “sosyal bilim” algıları,
  • 1894 İstanbul depremi ve geç dönem Osmanlı İmparatorluğu’nda bilim…

Kitaba katkıda bulunan yazarlar ise şöyle: Ömer Faik Anlı, Özgür Budak, B. Harun Küçük, Berrak Burçak, Amit Bein, Ellen Abrams, Alper Yalçınkaya, Vefa Saygın Öğütle, Sanem Güvenç-Salgırlı, Ozan Doğan ve Ozan Erözden.

  • Künye: Kolektif – Geç Osmanlı’dan Günümüze Modern Doğa Bilimciliği, editör: Vefa Saygın Öğütle ve Sanem Güvenç-Salgırlı, Doğu Batı Yayınları, bilim, 415 sayfa, 2019

Şirin Cemgil – Sinança (2015)

Sinan Cemgil’in hayat serüveni üzerinden, Türkiye sosyalist hareketinin ilk elden tanıklığı.

Şirin Cemgil, yoldaşı ve sevgilisi Sinan’la yaşadıkları zamanları, o dönemin karanlık günlerini, azimlerini ve o kuşağın tüm zorluk ve baskılara rağmen diri tuttuğu umutlarını okurlarıyla paylaşıyor.

“68’liler” denen o efsane kuşağa içeriden bir bakış.

  • Künye: Şirin Cemgil – Sinança: Şirin Cemgil Sinan Cemgil’i Anlatıyor, derleyen: Taylan Cemgil, Ayrıntı Yayınları

Theodoros Spandunis – Osmanlı Sultanları (2015)

On altıncı yüzyılın ortalarında yazılmış, Hıristiyan dünyanın Osmanlı İmparatorluğuna bakışını ortaya koyan önemli bir kaynak.

Theodoros Spandunis, hem Batılı hükümdarları Osmanlı’nın tarihi gelişimi hakkında bilgilendiriyor hem de Batılıların Osmanlı’nın yükselişi karşısında neler yapabileceğini irdeliyor.

  • Künye: Theodoros Spandunis – Osmanlı Sultanları, hazırlayan: Donald M. Nicol, çeviren: Necdet Balta, Kitap Yayınevi, tarih, 176 sayfa, 2015

Kâzım Karabekir – Edirne Hatıraları (2009)

Balkan Savaşı’nda 10. Fırka’nın kurmay başkanı olan Kâzım Karabekir, Edirne’deki muharebe günlerinin doğrudan şahidiydi.

Karabekir’in savaştan sonra kaleme aldığı ‘Edirne Hatıraları’, savaş sırasında, kuşatma altındaki bu kentte yaşananları ayrıntılı bir biçimde anlatıyor.

Kuşatma altında bulunduğu dönem içerisinde gerek asker, gerek silah ve cephane, gerek yiyecek olarak hiçbir yardım alamayan Edirne savunucularının yaşadıkları, kuşatmanın devamı süresince gelişen olaylar, personelin fedakârlığı, çekilen sıkıntılar, karşılaşılan zorluklar, yönetim ve bazı personel ile ilgili üzücü olaylar, Karabekir’in anılarında karşımıza çıkan başlıca konular.

  • Künye: Kâzım Karabekir – Edirne Hatıraları, yayına hazırlayan: Ziver Öktem, Yapı Kredi Yayınları, anı, 271 sayfa

Tayfun Er – Yalıdakiler (2009)

Tayfun Er, ‘Yalıdakiler’de, Türkiye’de siyaset sahnesinden medya dünyasına, tepe konumlarda yer etmiş aktörlerin izini sürüyor.

Er, başarının çoğu zaman şans ya da çabayla değil, ilişkilerin gölgesinde elde edildiğini savunuyor.

Abud Efendi ve Kıbrıslı yalılarından yola çıkarak bu ilişkileri irdeleyen Er, Süleyman Demirel ve Nazlı Ilıcak’ın ortak düşmanları, 6-7 Eylül olaylarının sorumlusu gibi önemli konuları anlatıyor.

Şu ana kadar aslanların tarihini avcıların yazdığını, fakat kitabıyla aslanların, avcıların tarihini yazdığını söyleyen Er’in dikkat çeken bir iddiası da, Büyük Kulüp ve siyasî ilişkileri.

Er, Türkiye’deki en büyük kulübün Büyük Kulüp olduğunu ve iktidar yolunun buradan geçtiğini savunuyor.

  • Künye: Tayfun Er – Yalıdakiler, Destek Yayınları, inceleme, 307 sayfa

Erdal İnce – Türk Siyasal Yaşamında Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu (2009)

Erdal İnce elimizdeki ilgi çekici çalışmasında, tek partili sistemden çok partili yaşama geçiş döneminde, 1930’dan beri kendisini ifade etme olanağı bulamamış olan muhalefetin, Çiftçiyi Topraklandırma Kanun Tasarısı görüşmeleri sırasında kendisine yeni aktörler bularak varlık gösterdiği süreci irdeliyor.

Üç bölümden oluşan çalışmanın ilk bölümünde, Osmanlı’nın Türkiye Cumhuriyeti’ne devrettiği toprak sistemi ve sorunları ele alınıyor.

İkinci bölümde, söz konusu kanunun içeriği, amacı ve yasanın müzakereleri sırasındaki görüşmelere yer veriliyor ve üçüncü bölümde de, kanunun siyasal hayata etkilerine odaklanılıyor.

  • Künye: Erdal İnce – Türk Siyasal Yaşamında Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu, Libra Kitap, inceleme, 198 sayfa

James Adam – Antik Yunan’ın Din Öğretmenleri (2019)

❝Dindarlık Tanrının ebeveyn olarak tanınmasından başka bir şey değildir.❞

Bu kapsamlı çalışma, antik Yunan din geleneğinin gelişimi hakkında bir başvuru kaynağı olmaya aday.

Kitabın yazarı James Adam’ı, Platon diyaloglarının çevirmeni olduğu kadar, klasikler uzmanı olarak da biliyoruz.

Bu kitap ise, Adam’ın bu konuda verdiği derslerinden oluşuyor.

Adam burada, eski Yunan’ın ilk şairleri olan Homeros ve Hesiodos’a, tragedya yazarları Aiskhlos, Euripides ve Sophokles’e ve oradan Sokrates öncesi filozoflardan Platon’a ve Sofistlere uzanarak antik Yunan din geleneğinin kapsamlı bir fotoğrafını çekiyor.

Kitabın en önemli katkılarından biri ise, dinsel düşüncenin ilerlemesinin o dönemin şairleri ve filozofları üzerindeki etkilerini ortaya koymasıdır diyebiliriz.

Kitaptan birkaç alıntı:

❝Hiç doğmamak her halükârda en iyisidir;

Ancak gördükten sonra bir kez günışığını insan,

İkinci en iyi, mümkün olduğunca çabuk

Dönmesidir geldiği yere.❞

❝Adalet sessiz dursa da, geçmiş ve şimdiye dair neyin ne olduğunu bilir ve sonunda muhakkak ödeşmeye gelir.❞

❝Gerçek filozof, ruh uğruna bedeni öldüren kişidir: Nitekim tüm yaşamı ölümün bir çalışması veya daha doğrusu provasından ibarettir.❞

❝Hiçbir ölümlü insan mutlu değildir; aksine güneşin tepeden baktığı kim varsa hepsi sefildir.❞

❝Dışarı gitme, kendi içine dön. Hakikat insanın içinde yatar.❞

❝İnsanın neşesi hızla büyür ve hızla yere düşer, ters bir kararla sarsılarak. Bir günlük yaratıklar! İnsan nedir? Ne değildir? Bir gölgenin düşüdür insan.❞

❝İnsanoğlunun gücü azdır ve çabaları nafiledir; şu kısa ömrü zahmet üzerine zahmetle doludur. Ve herkesin üzerinde kaçınılmaz ölüm asılıdır. İyiler de kötüler de ondan eşit pay alırlar.❞

❝İnsan akla sahiptir ve Tanrı da öyle; fakat insan aklı ilahi akıldan doğar.❞

❝Benim için her şey bana göründüğü gibidir, senin için her şey sana göründüğü gibidir: Zira sen de ben de ‘insan’a dahiliz.❞

❝İnsan kötülüğü ve sefaletinin, katı ahlakçıların bazen sandığından daha büyük bir oranı, şüphesiz cehalet ürünüdür.❞

  • Künye: James Adam – Antik Yunan’ın Din Öğretmenleri, çeviren: Özgüç Orhan, Pinhan Yayıncılık, tarih, 488 sayfa, 2019

Mert Kaya – Müslümanlaş(tırıl)mış Rumlar (2019)

Türk-Yunan mübadelesi konusunda çok bilinen bir kalıp vardır:

“Mübadele ile 1,5 milyon Ortodoks Rum gitti, 500 bin Müslüman Türk geldi” denir.

Oysa, bu sayıların gerçeği yansıtmadığını biliyoruz.

Pek çok Rum, Yunanistan’a gitmek yerine atalarının toprağı Türkiye’de kaldı.

Peki, onlara, yani gitmeyenlere ne oldu?

Mert Kaya, kendi hikâyesinden yola çıkarak 1919-1925 yılları arasında zorunlu göçe tabi tutulmasına rağmen Anadolu’da kalan, zamanla Müslümanlaş(tırıl)an Ortodoks Rumların izini sürüyor.

Hem Türkiye’de hem de Yunanistan’da birebir yapılan görüşmelere dayanan kitapta, devlet ve toplum korkusu ve sürekli nefret nedeniyle yıllardır suskunluğa gömülmüş hikâyeler konuşmaya başlıyor.

Çalışma, asimilasyonun devasa baskıları karşısında kalan Rumların kültürleşme sürecine girişini ve bugün neler yaşadıklarını ortaya koyuyor.

Kitap aynı zamanda, bir zamanlar Anadolu’da olup Yunanistan’a göç etmek zorunda kalmış kişilerin tanıklıklarından yola çıkarak onların göçe dair duygu ve düşüncelerini kayıt altına alıyor.

Mert Kaya’nın çalışması kısa ama bu ülkenin trajik tarihine tutulmuş güçlü bir ışık.

  • Künye: Mert Kaya – Müslümanlaş(tırıl)mış Rumlar: Bir Bellek Anlatısı, Libra Kitap, inceleme, 160 sayfa, 2019

Richard S. Westfall – Modern Bilimin Oluşumu (2015)

On yedinci yüzyılın bilimsel devrimini, bunu sağlayan ortam ve aktörleri irdeleyen nitelikli bir kitap.

Platoncu ve Pisagorcu gelenekten Descartesçılara, mekanikçilerden Kopernikçilere pek çok kuramı açıklayan Richard Westfall, bilimsel çalışmaların hız kazandığı bu dönemin bir panoramasını çiziyor.

  • Künye: Richard S. Westfall – Modern Bilimin Oluşumu, çeviren: İsmail Hakkı Duru, Alfa Yayınları