Kategori: Tarih

Marie-Carmen Smyrnelis (der.) – İzmir: 1830-1930 (2008)

İzmir, 1922 yılındaki yakılışından önce, Osmanlı’nın en parlak şehirlerinden biriydi.

Yangından önce şehir, Ortodoks ve Katolik Hıristiyanların, Yahudilerin ve Müslümanların bir arada yaşadığı, Avrupa’ya doğrudan açılan bir ticaret şehriydi.

İşte Marie-Carmen Smyrnelis’in derlediği elimizdeki kitap, Osmanlı’nın bu önemli liman kentinin daha çok yangından önceki dönemine odaklanan yazıları bir araya getiriyor.

Bir dönem “Doğu’nun küçük Paris’i” olarak tanımlanan İzmir’deki ortak yaşam; ticaret ve deniz yollarının şehre kazandırdıkları; şehrin modern ve kozmopolit yapısı, savaşla beraber yaşanan kopmalar, kitaptaki yazıların odaklandığı konularından.

  • Künye: Kolektif – İzmir: 1830-1930, derleyen: Marie-Carmen Smyrnelis, çeviren: Işık Ergüden, İletişim Yayınları, tarih, 280 sayfa

Feroz Ahmad – Jön Türkler ve Osmanlı’da Milletler: Ermeniler, Rumlar, Arnavutlar, Yahudiler ve Araplar (2017)

Osmanlı İmparatorluğu’nun son on yılında, imparatorluktaki değişik milletler ile İttihat ve Terakki Partisi arasındaki gerilimli ilişkinin zengin bir okuması.

Osmanlı’nın son dönemi ve modern Türkiye üzerine yaptığı önemli çalışmalarla bildiğimiz Feroz Ahmad, Ermenilerin, Rumların, Yahudilerin, Arnavutların ve Arapların, 2. Meşrutiyet’in ilanından sonra, uyanan ulusal bilinçlerini, siyasi faaliyetlerini ve bunun neticesinde ortaya çıkan sonuçları ayrıntılı bir bakışla irdeliyor.

Söz konusu milletlerin bu süreçteki cemaat yapılarını, siyasal örgütlenmelerini, başvurdukları yöntem ve araçları, uluslararası alandaki ilişkilerini, İttihat ve Terakki Partisi ile ilişkilerini ve Osmanlı’nın bu milletlerin faaliyetlerine karşı yürüttüğü siyaseti daha iyi kavramak için önemli bir rehber.

  • Künye: Feroz Ahmad – Jön Türkler ve Osmanlı’da Milletler: Ermeniler, Rumlar, Arnavutlar, Yahudiler ve Araplar, çeviren: Ayşen Gür, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, tarih, 219 sayfa

Ian Marsh – İntihar: Foucault, Tarih ve Hakikat (2017)

İntihar önceleri yalnızca dinin ve ahlakın konusu iken psikiyatrinin gelişimiyle birlikte nasıl adım adım bilimin konusu olmaya başladı?

Michel Foucault’nun fikirlerinden yola çıkan Ian Marsh, bu dönüşümün dinamiklerini ortaya koyuyor ve intiharın bilimsel macerasının nitelikli bir dökümünü yapıyor.

Kitap bunu yaparken sosyoloji ve tarihin alanlarında uzun ve keyifli bir yolculuğa çıkıyor.

İntihar alanındaki düşünce ve uygulamaların tarihinin, Marsh’ın asıl çalışma alanlarından biri olduğunu da belirtelim.

  • Künye: Ian Marsh – İntihar: Foucault, Tarih ve Hakikat, çeviren: Yonca Aşçı Dalar, İş Kültür Yayınları, sosyoloji, 360 sayfa

D. Fairchild Ruggles – İslami Bahçeler ve Peyzajlar (2017)

Bir peyzaj tarihi profesöründen İslam dünyasının bahçelerinde keyifli bir gezinti.

Fairchild Ruggles bu ilginç çalışmasında, “çehar bağ” denen, dört parçalı İslam bahçe/peyzaj planından yola çıkarak bu geometrik ilkeden yola çıkılarak ortaya konmuş onlarca örneğin izini sürüyor.

İslami peyzajın özellikleri, İslam’da bahçecilik biliminin gelişimi, toprağı düzenleme kuralları, bahçelerde ağaçların ve bitkilerin kullanım şekilleri gibi konularda aydınlanmak isteyenler için şahane bir kaynak.

  • Künye: D. Fairchild Ruggles – İslami Bahçeler ve Peyzajlar, çeviren: Nurcan Boşdurmaz, Koç Üniversitesi Yayınları, tarih, 380 sayfa

Mehmet Sinan Birdal – Kutsal Roma İmparatorluğu ve Osmanlı: Küresel Emperyal İktidardan Mutlakıyetçi Devletlere (2017)

Habsburg ve Osmanlı hanedanları üzerinden, farklı iktidar biçimlerinin bir devletin dış siyaset performansını ve nihayetinde devlet sistemine hakim olan siyasi birimi nasıl belirlediğini inceleyen nitelikli bir inceleme.

Kitapta,

  • Erken modern dönem Avrupa’da siyasi değişim,
  • Osmanlı ve Habsburg hanedanlarının kurumları ve dünya görüşleri,
  • Roma hukuku ve İslâm hukuku arasındaki yaklaşım farkları,
  • Ve Kutsal Roma ile Osmanlı imparatorluklarında devlet formasyonları gibi konular irdeleniyor.

Mehmet Sinan Birdal’ın bu özgün çalışması, Kutsal Roma İmparatorluğu ile Osmanlı hakkında Türkçede yapılmış ilk karşılaştırmalı incelemelerden biri.

  • Künye: Mehmet Sinan Birdal – Kutsal Roma İmparatorluğu ve Osmanlı: Küresel Emperyal İktidardan Mutlakıyetçi Devletlere, çeviren: Barış Özkul, İletişim Yayınları, tarih, 280 sayfa

Etibar Babayev – Devrimin Gölgesinde Fırtınalar (2014)

Ekim Devrimi’nin öne çıkan aktörlerine dair pek bilinmeyen ayrıntılar…

Lenin ve eşi Nadejda Krupskaya ile Stalin ve eşi Nadejda Alliluyeva’nın anıları, Sovyet İstihbarat Teşkilatı’nın kurucusu Feliks Dzerjinski’nin ilginç hayatı, Stalin’in siyasi rakibi Lev Troçki cinayetinin ardındaki sır perdesi ve daha fazlası…

  • Künye: Etibar Babayev – Devrimin Gölgesinde Fırtınalar, çeviren: Nazlı Geray, Puslu Yayıncılık

Kolektif – Türkiye’nin 1960’lı Yılları (2017)

Türkiye’nin 1960’lı yılları için arşivlik bir eser.

Pek çok yazarın katkıda bulunduğu çalışma, bu dönemi farklı yönleriyle ele alıyor.

Kitapta,

  • 27 Mayıs darbesi,
  • Yassıada yargılamaları,
  • 1960’lı yıllarda Türkiye ekonomisi, dış politikası ve siyasi düşünce ortamı,
  • 1960’lı yıllarda Türkiye kapitalizmi ve ordu kuruluşu OYAK’ın bu bağlamda yeri,
  • Meşhur Johnson mektubunun yansımaları,
  • Merkez sağ, darbeler, krizler ve koalisyonlardan oluşan siyasi iktidar profili,
  • 68 hareketi,
  • Türkiye İşçi Partisi (TİP) deneyimi,
  • Yön ve Milli Demokratik Devrim hareketleri,
  • Demirkırat’tan Adalet Partisi’ne merkez sağın sancılı serüveni,
  • 1960’lı yıllarda Türkiye’de anti-komünizm,
  • Efsanevi 15-16 Haziran eylemleri,
  • 1960’lı yıllarda Kürt siyasal aktivizmi,
  • Ve 1960’lı yıllarda edebiyat, müzik, sanat, kültür ve gündelik hayat gibi pek çok konu yer alıyor.

Kitapta ayrıca, Adnan Menderes, Cemal Gürsel, Talat Aydemir, Mehmet Ali Aybar, Behice Boran, Süleyman Demirel, Ragıp Gümüşpala, Suat Hayri Ürgüplü, Alparslan Türkeş ve Cevdet Sunay gibi, bu dönemde etkili olmuş aktörlerin hayatları ve çalışmaları da irdeleniyor.

  • Künye: Kolektif – Türkiye’nin 1960’lı Yılları, hazırlayan: Mete Kaan Kaynar, İletişim Yayınları, tarih, 1184 sayfa0

Onnik Jamgoçyan – Osmanlı İmparatorluğu’nda Sarraflık: Rumlar, Museviler, Frenkler, Ermeniler, 1650-1850 (2017

1650-1850 yılları arası Osmanlı Devleti’nin mali politikaları ve para yönetiminde çok etkili roller üstlenmiş Ermeni, Musevi, Rum ve Frenk bankerler üzerine önemli bir çalışma.

Jamgoçyan asıl olarak 1720-1850 yılları arası döneme odaklanıyor.

Yazarın bu dönemde de ağırlıklı olarak üzerinde durduğu bankerler ise, Ermeni sarraflar.

Bu gayet doğal, zira o zamanlarda Ermeni, Rum ve Musevi milletlerinin içinde en etkili olanlar Ermenilerdi.

Kitapta, Osmanlı maliyesine damgalarını vuran Serpos Erevanents, Yağup

Hovhannesyan gibi efsanevi sarrafların yanı sıra, Sofyalıyan, Allahverdiyan, Düzyan, Dadyan, Mıgırdiç Cezayirliyan gibi Ermeni; Camondolar gibi Musevi; Baltazzi (Baltacı), Zarifi gibi Rum; Alléonlar gibi Frenk sarraflar tanıtılıyor ve onların Osmanlı’nın mali tarihindeki roller açıklığa kavuşturuluyor.

  • Künye: Onnik Jamgoçyan – Osmanlı İmparatorluğu’nda Sarraflık: Rumlar, Museviler, Frenkler, Ermeniler (1650-1850), çeviren: Erol Üyepazarcı, Yapı Kredi Yayınları, tarih, 212 sayfa

Canan Koç ve Yıldırım Koç – DİSK Tarihi (2008)

İki yazarlı ‘DİSK Tarihi’, Türkiye sendikal hareketin önemli kalelerinden Devrimci İşçi Sendikaları’nın 1967-1980 zaman aralığındaki duruşuna odaklanıyor.

1960’lı yılların başlarından itibaren dünyada ve Türkiye’de sendikacılık hareketinde meydana gelen gelişmeler ışığında, 1967 yılında DİSK’in kuruluşunu ve on üç yıllık çalışmalarını ele alan kitap, sendikanın tarihini 12 Eylül 1980’e kadar analiz ediyor.

İki yazarın 35 yılı aşkın bir süre işçi sınıfı ve işçi hareketiyle ilişkili olmalarının kitabın içeriğini zenginleştiren başlıca unsur olduğunu söyleyelim.

Çalışma, konuya tarafsız yaklaşması ve sol hareketin yakın tarihindeki önemli durakları analiz edebilmesiyle dikkat çekiyor.

  • Künye: Canan Koç ve Yıldırım Koç – DİSK Tarihi, Epos Yayınları, inceleme, 668 sayfa

Cüneyt Akalın – Halifelik Neden Kaldırıldı? (2014)

Atatürk’ün İngilizlerle anlaşarak hilafeti kaldırdığı, Cumhuriyeti eleştirenlerin önemli tezlerinden.

Akalın da, hilafetin nasıl ortaya çıktığından başlayarak işlevlerini ve görevini tamamlayarak nasıl tarihe gömüldüğünü açıklıyor, ayrıca Akit gazetesi, Ayşe Hür ve Mustafa Armağan’ın bu konudaki tezlerine yanıt veriyor.

  • Künye: Cüneyt Akalın – Halifelik Neden Kaldırıldı?, Kaynak Yayınları